Η περυσινή ύφεση, το carry-over και η έννοια του «δρόμου της επιτυχίας»

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Συνειδητά αφήσαμε να περάσουν μερικές ημέρες μετά την ανακοίνωση και τον αρχικό σχολιασμό των στοιχείων για την ύφεση του 2020. Καθώς στον – επίσημο, ιδίως: Πρωθυπουργός, ΥΠΟΙΚ – σχολιασμό υπήρξε τόση εκδήλωση συναισθηματικής ανάγκης, ώστε ο χρόνος βοηθάει για αποκατάσταση λόγου ορθολογισμού. Λοιπόν:

Η αλήθεια είναι ότι μια τιμή 8,2% είναι μικρότερη, σαφώς μικρότερη από μια ψαλίδα 9,5%-10,5%. Ωστόσο, όταν το 8,2% αφορά ύφεση (του έτους κρίσης του Covid-19, αλλά πάντως μιας ολόκληρης χρονιάς για την ούτως ή άλλως γονατισμένη Ελληνική οικονομία μετά μια δεκαετία κρίσης χρέους) είναι λίγο περίεργο να θεωρείται θετική είδηση. Και όμως: αυτή υπήρξε η επιλογή του Πρωθυπουργού, όταν ήρθε ο ίδιος στο προσκήνιο προκειμένου να διακηρύξει ότι τα στοιχεία του ΑΕΠ όπως δημοσιοποιήθηκαν  από την ΕΛΣΤΑΤ καταδεικνύουν «ότι η Ελληνική οικονομία απέδειξε μεγαλύτερη αντοχή, απ’ ό,τι πολλοί ανέμεναν το 2020». Και, μ’ αυτό ως βάση, να προχωρήσει στην διαβεβαίωση ότι «διαλύουμε στερεότυπα». Οπότε «η Ελλάδα είναι στον δρόμο της επιτυχίας και θα επιτύχει». (Alongside our handling of the Covid-19 crisis, we are shattering stereotypes, για μια άμεση απόδοση «προς τα έξω»).

Είναι αλήθεια, ότι η ύφεση του 2020 είχε προβλεφθεί νωρίτερα – από την ΤτΕ, το ΙΟΒΕ, τον ίδιο τον Προϋπολογισμό 2021, αλλά και «τους ξένους» – σε μια ψαλίδα που κάλυπτε κυρίως το διάστημα τιμών 9,5%-10,5%. Οπότε η προσγείωση στο 8,2% (βέβαια πάλι εκτίμηση είναι της ΕΛΣΤΑΤ…) μπορεί να θεμελιώσει ανακούφιση. Όπως και για το γεγονός ότι οι Ελληνικές επιδόσεις – μιας οικονομίας με μείζονα εξάρτηση από τον τουρισμό, με εύθραυστη παραγωγική βάση, εύκολα πιεζόμενες μικρομεσαίες επιχειρήσεις κοκ – εμφανίζονται καλύτερες, ή  μάλλον λιγότερο κακές απ’ ό,τι της Ισπανίας (-11%) ή της Ιταλίας (-8,9%). Όμως και πάλι, το να υποδέχεσαι ένα -8,2% ως βάση για επαλήθευση του ότι βρίσκεσαι στον δρόμο της επιτυχίας , θέλει θάρρητα!

Αντίστοιχα αισιοδοξία χρειάζεται άλλωστε για να ενσωματώσεις, τώρα, θετικό carry-over σ’ ένα 2021 όπου το α’ 3μηνο διανύεται ήδη με (υποτίθεται…) σκληρό lock-down, πάντως με μεγάλο μέρος της οικονομικής δραστηριότητας κλειστό στην Αττική.

Πάντως, επειδή μιλούμε για carry-over, το δ’ 3μηνο μας άφησε πίσω καταναλωτική δαπάνη να τρέχει με -2,2% σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2019 (τα νοικοκυριά πήγαν πίσω -4,7%, ενώ το Δημόσιο έγραψε +7,3%). Οι ιδιωτικές επενδύσεις βοήθησαν με +1,6%. Οι εξαγωγές πήγαν αρνητικά, -13,4%, με τις εξαγωγές υπηρεσιών σε κατάρρευση (-54,4%) και τις εξαγωγές αγαθών να αντισταθμίζουν (+13,6%).

Ανθρώπινο είναι το να αναζητούμε αισιοδοξία για να βγάλουμε πέρα την κρίση. Όμως το χτίσιμο προσδοκιών περί «δρόμου της επιτυχίας» σε μια τέτοια βάση – με τα στοιχεία του χρέους, κυρίως όμως της ανεργίας, και μάλιστα της ανεργίας των νέων και της μακρόχρονης ανεργίας – έχει ένα σημαντικό βαθμό διακινδύνευσης.

Όσο τα ωραία λόγια και οι προσδοκίες θα οδηγούν τον πολιτικό λόγο, ένα ΑΕΠ 168,5 δις ευρώ (εκτίμηση, επαναλαμβάνουμε την ΕΛΣΤΑΤ για το 2020) έναντι 183,6 δις του 2019 θα συνεχίσει να αντικρίζεται με χρέος 374 δις έναντι 356 δις του 2019.