Ήρθε η ώρα της καινοτομίας

Posted by economia 04/02/2019 0 Comment(s) Οικονομική Επιθεώρηση,

Oικονομική Επιθεώρηση, Ιανουάριος 2019, τ. 978

ΠΡΟΣΩΠΟ ΤΟΥ ΜΗΝΑ του Κώστα Δ. Μπλιάτκα

 

 

Κυριάκος Λουφάκης, πρόεδρος της Αλεξάνδρειας Ζώνης

 

Ο νέος πρόεδρος του Αλεξάνδρειας Ζώνης Καινοτομίας Κυριάκος Λουφάκης μιλάει για τους μύθους και την πραγματικότητα της έννοιας της καινοτομίας, και τον μονόδρομο ανάπτυξης, που είναι η συνεργασία των μεγάλων καταξιωμένων ελληνικών και ξένων επιχειρήσεων με τις νεοφυείς. Ο ίδιος, με σπουδές στις ΗΠΑ και πολλές παραστάσεις για την καινοτομία, είναι ταυτόχρονα έμπειρος στις εξαγωγές καινοτόμων προϊόντων στις αγορές του εξωτερικού, τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Ασία. Κατ’ επανάληψη έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον ξένων επενδυτών. Διετέλεσε πρόεδρος του Συνδέσμου Εξαγωγέων Βορείου Ελλάδος και τώρα έχει μια πολύ μεγάλη νέα πρόκληση μπροστά του.

 

Στους βασικούς άξονες, ποια είναι η αποστολή και η φιλοσοφία της Αλεξάνδρειας Ζώνης Καινοτομίας;

 

Η Αλεξάνδρεια Ζώνη Καινοτομίας δεν παράγει η ίδια καινοτομία. Είναι όμως ο φορέας εκείνος που πρέπει να υπηρετεί όλους τους φορείς, τις εταιρείες, τα πανεπιστήμια που παράγουν καινοτομία (ΑΠΘ, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, Α-ΤΕΙΘ, ΕΚΕΤΑ, Τεχνόπολη, Αμερικανική Γεωργική Σχολή κ.ά.) και το ευκταίο είναι να συντονίζει κιόλας κοινές δράσεις και
πρωτοβουλίες. Μεγάλη σημασία δίνουμε βεβαίως και στη δικτύωσή τους και τη διαφήμισή τους στο εξωτερικό.

 

Γιατί επελέγη η ονομασία Ζώνη Καινοτομίας για να περιγράψει όλο αυτό το φάσμα των δραστηριοτήτων;

 

Ο κόσμος δεν ξέρει τι ακριβώς προωθούμε. Η Αλεξάνδρεια Ζώνη Καινοτομίας ιδρύθηκε περίπου πριν από 15 χρόνια και στην αρχή τη φανταζόμασταν ενδεχομένως σαν έναν μεγάλο θύλακα που θα είναι αφιερωμένος στην καινοτομία. Πέρασε από όλες τις παιδικές αρρώστιες που όφειλε να περάσει, αν και ίσως σε μας η παιδική ηλικία να κράτησε λίγο
παραπάνω. Αλλά νομίζω ότι τα τελευταία τέσσερα-πέντε χρόνια, ειδικά μετά την προεδρία του Δημήτρη Λακασά αλλά και του Παντελή Αγγελίδη, άρχισε να αποσαφηνίζεται ο σκοπός, που είναι να βοηθούμε όλους τους παράγοντες που παράγουν καινοτομία στην περιοχή.

 

Έχουμε τέτοιους παράγοντες όμως;

 

Βεβαίως. Πάντοτε έλεγα και πίστευα πως δύο είναι τα μεγάλα συγκριτικά πλεονεκτήματα της περιοχής μας, όπου μπορεί να στηριχτεί η ανάπτυξη της πόλης, και της Β. Ελλάδας: το λιμάνι της και το ανθρώπινο δυναμικό. Είμαστε στο σταυροδρόμι των εμπορικών ροών μεταξύ Ανατολής και Δύσης, όλα περνάνε από εδώ, είμαστε κοντά στην Ευρώπη, κοντά στο
Σουέζ, και σαν γεωγραφικός τόπος θεωρείται ο καλύτερος ακόμα και σε σχέση με τον Πειραιά. Αυτό μπορεί να δημιουργήσει όλες εκείνες τις υπηρεσίες της υψηλής προστιθέμενης αξίας, όπως είναι η συναρμολόγηση και η ελαφρά μεταποίηση.

 

Αυτό το λιμάνι βρίσκεται σε μια πόλη που απελευθερώθηκε το 1912. Γιατί δεν αξιοποιήθηκε τόσα χρόνια;

 

Για τον ίδιο λόγο που δεν αξιοποιήθηκε και ο άλλος μεγάλος παράγοντας, το ανθρώπινο δυναμικό. Είναι πέραν πάσης αμφιβολίας ότι έχουμε εξαιρετικούς επιστήμονες και μηχανικούς, και αυτό αποδεικνύεται όχι βέβαια από την πληθώρα των καινοτομιών που γίνονται στην Ελλάδα, γιατί τέτοιες γίνονται λίγες, αλλά αποδεικνύεται ενδεχομένως από τον αριθμό δημοσιεύσεων που κάνουν τα πανεπιστήμιά μας, κυρίως όμως από το λυπηρό φαινόμενο του brain drain: το γεγονός ότι έχουν φύγει περίπου μισό εκατομμύριο νέοι Έλληνες, η πλειονότητα των οποίων είναι άνθρωποι με υψηλά προσόντα. Η παραγωγή αυτών των ανθρώπων είναι συνεχής. Παράγουμε συνεχώς και, αν δεν κάνουμε κάτι, θα εξακολουθήσουν να φεύγουν. Διάβαζα πρόσφατα μελέτη της ΔιαΝΕΟσις από την οποία προέκυπτε ότι η μείωση του πληθυσμού της Ελλάδας την περίοδο της κρίσης είναι μεγαλύτερη από τη μείωση που υπέστη η χώρα κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Αυτό είναι τρομακτικό. Ιδιαίτερα αν λάβουμε υπόψη μας ότι τώρα έφυγαν οι καλύτεροι στην επιστήμη και στην τεχνολογία. Παρ’ όλα αυτά, έχουμε εξαίρετο ανθρώπινο δυναμικό. Από την άλλη πλευρά, έχουμε και μια εξαιρετικά όμορφη περιοχή. Όπως γνωρίζετε, υπάρχουν πολλά μέρη στον κόσμο όμορφα αλλά «σαν την Χαλκιδική δεν έχει». Και η Χαλκιδική είναι δίπλα στη Θεσσαλονίκη. Η δε Θεσσαλονίκη είναι μια ιδιαίτερα ζωντανή πόλη, που όποιος έρχεται εδώ την ερωτεύεται. Θέλει να ζήσει εδώ. Η ζωή στη Θεσσαλονίκη είναι όμορφη. Αυτοί οι δύο παράγοντες, όμορφη περιοχή και πλούσιο, άφθονο ανθρώπινο δυναμικό, είναι τα χαρακτηριστικά που έχουν όλες οι περιοχές του κόσμου που έχουν αναπτύξει καινοτομία, όπως είναι η Καλιφόρνια, η Σίλικον Βάλεϊ. Είναι περιοχές που είναι πολύ όμορφες και έχουν μεγάλα πανεπιστήμια.

 

Εδώ, πολλή δουλειά και πλούσιο επιστημονικό έργο παρουσιάζει το Εθνικό Κέντρο Έρευνας & Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ), που είναι ένα τεχνολογικό ινστιτούτο από τα πρώτα στην Ευρώπη και από πλευράς χρηματοδότησης και από ανταγωνιστικά και επιστημονικά προγράμματα, χρηματοδοτούμενο από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Είναι, να φανταστείτε, είτε μέσα στην πρώτη πεντάδα είτε τουλάχιστον μέσα στην πρώτη δεκάδα πανευρωπαϊκά. Η έρευνα όμως που κάνει, δυστυχώς, γίνεται για λογαριασμό ξένων επιχειρήσεων και ξένων οργανισμών. Γιατί εκεί βρίσκονται τα λεφτά. Το μεγάλο πρόβλημα που αναδύεται με το παράδειγμα του ΕΚΕΤΑ είναι η παντελής έλλειψη συνεργασίας μεταξύ των πανεπιστημίων και των τεχνολογικών κέντρων, της βιομηχανίας και τελικά της ελληνικής οικονομίας. Το δίκτυο καινοτομίας που αναπτύσσεται στην περιοχή της Θεσσαλονίκης επιβάλλεται να διαφημιστεί πέραν της Ελλάδας, για να γίνει πόλος έλξης επενδύσεων και συνεργασιών. Ο ρόλος του Thessaloniki Innovation Friendly Destination είναι προφανώς καθοριστικός.

 

Ποιοι φταίνε; Οι επιχειρηματίες ή η παιδεία;

 

Σαφέστατα φταίμε κι εμείς οι επιχειρηματίες, γιατί από την πλευρά των επιχειρηματιών μιλάω, αλλά σαφέστατα φταίει και το πανεπιστήμιο. Ιδιαίτερα την προηγούμενη δεκαετία, την εποχή των παχιών αγελάδων, το να συνεργάζεται ένας πανεπιστημιακός με τη βιομηχανία όχι μόνο δεν αποτελούσε λόγο επιβράβευσής αλλά λόγο για να κατηγορηθεί και να έχει δυσκολίες στην εξέλιξή του. Σημασία είχαν μόνο τα papers, οι επιστημονικές δημοσιεύσεις σε περιοδικά, τα οποία είναι κυρίως έρευνα, και όχι οι πατέντες, για παράδειγμα. Πατέντα που αφορά τη συνεργασία με την ελεύθερη οικονομία δεν μετρούσε.

 

Τώρα –και αυτό είναι ένα από τα καλά της κρίσης– ήρθε η αλλαγή νοοτροπίας και η επιθυμία του πανεπιστημίου να έρθει κοντά στη βιομηχανία. Εδώ πρέπει να πω ότι μάλλον το πανεπιστήμιο έκανε πιο γρήγορα βήματα απ’ ό,τι έκαναν οι επιχειρηματίες. Υπάρχουν δραστήριοι καθηγητές πανεπιστημίου που έχουν την πατέντα, έχουν προχωρήσει μια καλή ιδέα και εξασφάλισαν και μια αρχική χρηματοδότηση. Δεν είναι όμως οι ίδιοι επιχειρηματίες και αναζητούν τους κατάλληλους ανθρώπους και φορείς για να εξελιχθεί η ιδέα σε προϊόν.

 

Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο, ένα από τα μεγαλύτερα οράματα που έχει αυτή τη στιγμή η ζώνη καινοτομίας είναι η δημιουργία ενός μεγάλου τεχνολογικού πάρκου όπου θα υπάρχουν ερευνητικά και πανεπιστημιακά εργαστήρια, το οποίο θα είναι και ο πυρήνας γύρω από τον οποίον θα αναπτυχθεί. Το 90% της έκτασης, των υποδομών, των χρηματοδοτήσεων που θα δημιουργήσουν αυτά τα πράγματα θα ανήκει στη βιομηχανία. Αυτό θα γίνει μόνο αν φέρουμε κοντά τα εργαστήρια επώνυμων βιομηχανιών, οι οποίες έχουν ερευνητικά κέντρα που κάνουν έρευνα στην Ελλάδα και έχουν ενδιαφέρον να κάνουν κάτι τέτοιο. Μόνο αν τους φέρουμε όλους αυτούς σε επαφή με τους κατεξοχήν ανθρώπους που κάνουν έρευνα, που είναι οι πανεπιστημιακοί και οι ερευνητές των τεχνολογικών ινστιτούτων, μόνο τότε θα έχουμε συνέργειες οι οποίες θα επιτρέψουν την ανάπτυξή μας. Μόνο τότε θα μπορούν και τα νέα παιδιά που υπάρχουν στα start-ups να βρουν εφαλτήριο και να πολλαπλασιάσουν τις δυνατότητες που έχουν.

 

Εσείς βοηθάτε να έχουν επαφή αυτοί που μπαίνουν τώρα στο επιχειρείν, οι start-ups, με παλιές, εδραιωμένες επιχειρήσεις; Αυτό το χάσμα το γεφυρώνετε;

 

Βασική είναι η προσπάθεια για τη δημιουργία θυλάκων, τεχνολογικών πάρκων στο οποίο θα εγκατασταθούν βιομηχανία και ερευνητικοί οργανισμοί, πανεπιστήμια και άλλοι, μαζί. Αυτό είναι το ένα. Το πολύ σημαντικό, το οποίο έχει κι άλλες συνέπειες. Επίσης, προσπαθούμε να ενθαρρύνουμε τους νέους ανθρώπους που έχουν μια καινοτόμο ιδέα να την κάνουν επιχείρηση.

 

Έχουν δημιουργηθεί στη Θεσσαλονίκη τον τελευταίο καιρό κάποιοι επιταχυντές, όπου νέες ομάδες ανθρώπων, με νέες ιδέες που θέλουν να τις μετασχηματίσουν σε επιχειρήσεις, πηγαίνουν και λαμβάνουν βοήθεια από αυτούς τους επιταχυντές. Ο σκοπός είναι να μάθουν πώς να κάνουν ένα business plan, πώς να βρούνε λεφτά από τους πρώτους χρηματοδότες. Μια τέτοια προσπάθεια, γνωστή σε όλο το "οικοσύστημα" της Θεσσαλονίκης, είναι το OK! Thess, ο Σίμος ο Μπενσασών, στον οποίο πρέπει να κάνουμε άγαλμα. Θα πρέπει να σας πω ότι η πρώτη προσπάθεια που έγινε στην πόλη ήταν από την Αλεξάνδρεια Ζώνη Καινοτομίας, επί προεδρίας Δημήτρη Λακασά, με το Thessmart INNOHUB, τον επιχειρηματικό επιταχυντή της, όταν και παρουσιάστηκαν σε επιχειρηματίες, εκπροσώπους των επαγγελματικών φορέων της Θεσσαλονίκης και θεσμικούς επενδυτές νεοφυείς επιχειρήσεις. Προφανώς, αυτή ήταν η πρώτη προσπάθεια εν μέσω δυσκολιών. Στη συνέχεια, και επί προεδρίας Παντελή Αγγελίδη, αγαθή τη τύχη βρέθηκε ο δήμος Θεσσαλονίκης, με τον Σίμο, εξασφάλισε και μια χρηματοδότηση από το Ίδρυμα Νιάρχος και με τη βοήθεια και την εμπειρία που είχε η AZK δημιουργήθηκε το OK!Thess.

 

Συνοψίζοντας, θα έλεγα ότι η σταθερή συνεργασία και η ώσμωση μεταξύ καταξιωμένων επιχειρήσεων και νεοφυών είναι το μέλλον και ο μόνος δρόμος. Ελληνικές αλλά και ξένες καταξιωμένες επιχειρήσεις να εγκαταστήσουν τμήματα καινοτομίας και έρευνας και ανάπτυξης ανοιχτά στις νεοφυείς.

 

 

Αγαπητοί αναγνώστες της Οικονομικής

 

 

Εγγραφείτε τώρα για απεριόριστη πρόσβαση στην Οικονομική Επιθεώρηση

 

 

ή

 

 

Αγοράστε το τεύχος Iανουαρίου 2019

Leave a Comment