4η βιομηχανική επανάσταση και ναυτιλία

Posted by economia 01/03/2019 0 Comment(s) Οικονομική Επιθεώρηση,

Οικονομική Επιθεώρηση, Φεβρουάριος 2019, τ. 979
NAΥΤΙΛΙΑ του Αντώνη Τσιμπλάκη

 

 

Οι αλλαγές που φέρνει η τεχνολογική εξέλιξη διαφοροποιούν ριζικά τη στελέχωση ναυτιλιακών εταιρειών και πλοίων – ποιες ειδικότητες εγκαταλείπονται, ποιες ενισχύονται και ποιες νέες εμφανίζονται

 

 

Αυτόνομα ηλεκτρικά αυτοκίνητα που μεταφέρουν τους επιβάτες σε όποια διαδρομή επιλέξουν• εξελίξεις στην ιατρική, αλλά και στις επικοινωνίες, που σώζουν ζωές σε όλα τα μήκη και τα πλάτη του πλανήτη ανεξαρτήτως αποστάσεων• η τεχνητή νοημοσύνη και οι έξυπνες συσκευές, που δίνουν τη δυνατότητα απλοποίησης πολλών από τις ανθρώπινες δραστηριότητες, από τις αυτοματοποιημένες συναλλαγές μέχρι ακόμα και την άμεση συνεννόηση ανθρώπων οι οποίοι δεν μιλούν την ίδια γλώσσα. Τα επιτεύγματα αυτά ήδη αξιοποιούνται καθημερινά ή αναμένεται πολύ σύντομα να τα απαντήσουμε στον διάβα του βίου μας. Οι εξελίξεις στην τεχνολογία τρέχουν με ιλιγγιώδεις ταχύτητες, αφού όλοι οι τομείς αναπτύσσονται με γεωμετρική πρόοδο.

 

Έξω από τον χορό είχε μείνει μέχρι πρόσφατα η ναυτιλία, η οποία μετά την "επανάσταση" και το πέρασμα από τα ιστία στα steamships και την κατάργηση αργότερα του επαγγέλματος του ασυρματιστή, αφού τα σήματα Μορς παραγκωνίστηκαν για χάρη των ασύρματων επικοινωνιών, δεν είχε ζήσει στο παρελθόν ανάλογη περίοδο.

 

Από τα μέσα της προηγούμενης δεκαετίας καταγράφεται σταδιακά μια "εισβολή" των εξελίξεων αυτών και στη θάλασσα, αφού η τεχνολογία κατάφερε τελικά να ενώσει το χάσμα ανάμεσα στο στερεό και στο υγρό στοιχείο. Τα στοιχεία μέχρι στιγμής δείχνουν ότι καταγράφεται σταδιακά μια μικρή μείωση του αριθμού των πληρωμάτων στα πλοία και μια παράλληλη αύξηση των αναγκών στα κέντρα επιχειρήσεων στη στεριά.

 

Η ναυτιλιακή κοινότητα γνωρίζει όμως πολύ καλά ότι σταδιακά –αργά ή γρήγορα, όπως παραδέχονται οι περισσότεροι– οι τεχνολογικές εξελίξεις θα αλλάξουν ριζικά τον τρόπο λειτουργίας της ναυτιλίας, κυρίως με την επίτευξη του στόχου που έχει τεθεί για την ανάπτυξη του πλήρως αυτόνομου πλοίου.

 

Οι επερχόμενες αλλαγές αυτές κατά κοινή ομολογία αναμένεται να διαφοροποιήσουν τη στελέχωση των ναυτιλιακών εταιρειών, των πλοίων, αλλά και των επιχειρήσεων που προσφέρουν υπηρεσίες προς τα πλοία. Ορισμένες ειδικότητες θα περιοριστούν, άλλες θα ενισχυθούν και άλλες θα κάνουν δυναμική είσοδο στον κλάδο.

 

Περισσότερες δεξιότητες

 

Ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά του περάσματος της ναυτιλίας στη νέα εποχή της τεχνολογίας είναι η ανάγκη για απόκτηση περισσότερων δεξιοτήτων από τα στελέχη των επιχειρήσεων τόσο στη στεριά όσο και στη θάλασσα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι brokers του κλάδου, οι οποίοι σταδιακά κατηγοριοποιήθηκαν σε ναυλομεσίτες, σε μεσίτες αγοραπωλησιών πλοίων, σε μεσίτες για ναυπήγηση πλοίων, αλλά και επισκευές πλοίων. Ένα ακόμα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι αξιωματικοί ασφάλειας τόσο στα γραφεία όσο και στα πλοία. Πρόκειται για την εφαρμογή δύο απαραίτητων για τη λειτουργία της βιομηχανίας κανονισμών, του Κώδικα Διαχείρισης (ISM Code) και του Κώδικα Ασφαλείας Πλοίων και Λιμένων (ISPS Code).

 

Προστέθηκαν όμως και νέες θέσεις, όπως είναι τα στελέχη της μηχανογράφησης και των επικοινωνιών, οι λεγόμενοι IT, στις ναυτιλιακές εταιρείες, οι οποίοι τα τελευταία χρόνια έχουν εξελιχθεί σε απαραίτητα στελέχη για τη λειτουργία των εταιρειών, όπως και άλλα παραδοσιακά επαγγέλματα, για παράδειγμα οι ναυτοδικηγόροι, οι λογιστές, οι μηχανολόγοι μηχανικοί και ναυπηγοί, οι αρχικαπετάνιοι και οι αρχιμηχανικοί.

 

Θεραπεία εν πλω

 

Ακόμα ένα επάγγελμα που γνωρίζει άνθηση στη ναυτιλία είναι και αυτό του in house γιατρού, ο οποίος εκτός από το να καλύπτει τις ανάγκες του προσωπικού στα γραφεία αναλαμβάνει όλο και περισσότερες πρωτοβουλίες για την αντιμετώπιση ζητημάτων υγείας στα πλοία.Υπολογίζεται ότι σχετικά σύντομα περίπου το 80% των περιπτώσεων ασθενειών ή χτυπημάτων στα πλοία θα είναι εφικτό να αντιμετωπιστούν επάνω στο πλοίο.

 

 

 

Marketing management

 

Ακόμα ένα επάγγελμα το οποίο εκτιμάται όλο και περισσότερο στον χώρο της ποντοπόρου ναυτιλίας τα τελευταία χρόνια είναι αυτό του marketing management και της επικοινωνίας.

 

Πρόκειται για έναν τομέα ο οποίος στη χώρα μας, στην οποία εδρεύει η μεγαλύτερη ναυτιλία του κόσμου, κερδίζει συνεχώς πόντους, ως αποτέλεσμα της σταδιακής αλλαγής κουλτούρας των εταιρειών – μιας αλλαγής η οποία έχει τις ρίζες της στο άνοιγμα του κλάδου προς την ξηρά και την εισαγωγή πολλών εταιρειών στις μεγάλες χρηματιστηριακές αγορές του εξωτερικού (Νέα Υόρκη, Λονδίνο, Όσλο κ.α.).

 

Οι προτεραιότητες

 

Σύμφωνα με στελέχη της ναυτιλιακής κοινότητας, οι άμεσες προτεραιότητες των ναυτιλιακών εταιρειών όσον αφορά το προσωπικό θα πρέπει να είναι:

  • Η αύξηση των δεξιοτήτων του μηχανολογικού εξοπλισμού όσον αφορά την τεχνολογία των υπολογιστών
  • Αλλαγές στον σχεδιασμό για την απόκτηση νέων ικανοτήτων, έτσι ώστε να λαμβάνουν υπόψη τις ανθρώπινες δυνατότητες υιοθέτησης των νέων πληροφοριών
  • Αλλαγές εις βάθος στην επικοινωνία μεταξύ γραφείου και πλοίου, έτσι ώστε τα στελέχη που εδρεύουν στην ξηρά να έχουν πολύ καλύτερη κατανόηση των συνθηκών που επικρατούν στα πλοία, κυρίως σε ό,τι αφορά τις υποδείξεις για την πλοήγηση του πλοίου, αλλά και τη διαχείριση των φορτίων
  • Επίσης, πολύ μεγάλη σημασία θα πρέπει να δοθεί στην κατανόηση του cybersecurity ώστε να περιορισθούν τα προβλήματα ενόσω η τεχνολογία θα αυτοματοποιεί όλο και περισσότερο τις λειτουργίες γραφείων και πλοίων.
  • Στο πλαίσιο αυτό, οι ναυτιλιακές εταιρείες θα πρέπει να κατανοήσουν και να υπολογίσουν τη χρησιμότητα του τμήματος IT και το κόστος που αυτό συνεπάγεται, καθώς και το κόστος υιοθέτησης νέων τεχνολογιών.

 

Οι υπηρεσίες

 

Ωστόσο, οι ολοένα και περισσότερες απαιτήσεις στον τομέα της ναυτιλίας για υιοθέτηση νέων τεχνολογιών, για περιβαλλοντικές επιδόσεις, αλλά και για κανόνες ασφαλείας, έχουν φέρει στο προσκήνιο και μια σειρά από νέα επαγγέλματα, που δραστηριοποιούνται στις υπηρεσίες προς τη ναυτιλία.

 

Οι παραδοσιακές επιχειρήσεις που ασχολούνται με τη ναυτιλία, όπως για παράδειγμα οι νηογνώμονες, προσθέτουν όλο και περισσότερες υπηρεσίες στα χαρτοφυλάκιά τους, έτσι ώστε να ανταποκριθούν στις νέες απαιτήσεις. Οι νηογνώμονες, που η λειτουργία τους βασίζεται στην πιστοποίηση της καλής λειτουργίας πλοίων, γραφείων και εγκαταστάσεων (λιμάνια, ναυπηγεία), υιοθετούν και αυτοί την τεχνολογία των υπολογιστών σε ολοένα και μεγαλύτερο βαθμό, ενώ αναπτύσσουν και παραδοσιακά για την ξηρά επαγγέλματα, όπως είναι οι ειδικοί που πιστοποιούν την ασφάλεια των τροφίμων.

 

Ρομπότ σε λιμάνια και ναυπηγεία

 

Αλλά και τα λιμάνια, όπως και τα ναυπηγεία, σταδιακά αλλάζουν. Για τα λιμάνια, για παράδειγμα, από την εποχή που οι εργάτες πληρώνονταν ανάλογα με το πόσα φορτία θα μετέφεραν προς ή από το πλοίο έχουμε φτάσει πλέον στα μεγαλύτερα λιμάνια του κόσμου στις no human areas, όπου τα εμπορευματοκιβώτια φορτοεκφορτώνονται στα πλοία χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση.

 

Αλλά και τα ναυπηγεία έχουν προοδεύσει, με τη δυναμική είσοδο της ρομποτικής. Τα ρομποτικά μηχανήματα, τις δυνατότητες των οποίων βλέπαμε στο πρόσφατο παρελθόν μόνο σε κινηματογραφικές ταινίες, κατακτούν επάξια τη θέση τους και στη ναυπήγηση, δίνοντας τη δυνατότητα σε έναν εργάτη να σηκώσει ή και να μεταφέρει υλικά πολύ μεγάλου βάρους. Άλλες πάλι ειδικότητες, όπως αυτή για παράδειγμα του καραβομαραγκού, έχουν περιοριστεί αισθητά, αφού τα ξύλινα σκάφη ή η χρήση ξυλείας στα πλοία δεν έχει ιδιαίτερη ζήτηση.

 

Τεχνητή νοημοσύνη

 

Αλλαγές στον χάρτη των επαγγελμάτων των σχετικών με τη ναυτιλία έχουν φέρει και οι υπολογιστές. Η τεχνητή νοημοσύνη έχει κάνει αισθητή την παρουσία της και στη ναυτιλία. Έχουν εμφανιστεί εταιρείες που εγκαθιστούν λογισμικά και αισθητήρες, έτσι ώστε η εικόνα του πλοίου να είναι 100% προσβάσιμη και από τη στεριά, ενώ όσο περισσότερο «μαθαίνουν» τόσο περισσότερο δίνουν έτοιμες και τις προτεινόμενες λύσεις για την επίλυση των προβλημάτων που αντιμετωπίζει ενδεχομένως ένα πλοίο.

 

Αλλά και η πρόγνωση της αγοράς είναι πλέον πιο εύκολη με τις πλατφόρμες τεχνητής νοημοσύνης που σταδιακά αναπτύσσονται. Πρόκειται για πλατφόρμες οι οποίες καταγράφουν όλα τα δεδομένα και δίνουν τη δυνατότητα στις διοικήσεις των ναυτιλιακών εταιρειών να κάνουν τις καλύτερες επιλογές όσον αφορά τη διαχείριση και ναύλωση των πλοίων τους.

 

Πλατφόρμες όμως δεν αναπτύσσονται αποκλειστικά για την πρόβλεψη της αγοράς, αλλά και για τη διευκόλυνση όλων τωνσχετικών διαδικασιών, όπως είναι η μετα-
φορά φορτίων από ένα πλοίο σε άλλο, αλλά και η αγορά ναυτιλιακών καυσίμων.

 

Ακόμα μια δυνατότητα που έχει δώσει η ανάπτυξη της τεχνολογίας είναι και η μετεωρολογική πρόβλεψη. Οι ναυτιλιακές εταιρείες έχουν τη δυνατότητα πλέον να συνάπτουν συμβάσεις με εταιρείες που δίνουν στα πλοία πρόγνωση του καιρού ακριβώς για την περιοχή στην οποία ταξιδεύουν κάθε φορά.

 

Οικονομία του διαμοιρασμού


Αλλά και μεγάλες εμπορικές εταιρείες που χρησιμοποιούν το διαδίκτυο για τις συναλλαγές τους, όπως για παράδειγμα είναι η Amazon αλλά και η Alibaba, έχουν εκφράσει την επιθυμία να εισέλθουν στη ναυτιλία και να έχουν τη δυνατότητα να διεκπεραιώσουν μόνες τους τις παραγγελίες που δέχονται από όλο τον κόσμο.

 

Επίσης, η οικονομία του διαμοιρασμού ενδέχεται να επηρεάσει τη ναυτιλία τις επόμενες δεκαετίες, αλλάζοντας άρδην το σκηνικό. Αν και είναι ακόμα σχέδια επί χάρτου, υπάρχει στο τραπέζι η ιδέα δημιουργίας μιας νέας γενιάς κοντέινερς μεγαλύτερων σε όγκο, τα οποία θα μπορεί να χρησιμοποιήσει ο καθένας για κοντινές αποστάσεις μέσω βραχυχρόνιων μισθώσεων – όπως συμβαίνει σήμερα με τις βραχυχρόνιες μισθώσεις ακινήτων ή όπως σχεδιάζεται για το κοντινό μέλλον με τις μισθώσεις αυτόνομων αυτοκινήτων για μία διαδρομή.

 

Περιβαλλοντικοί κανόνες

 

Αλλά και οι νέες περιβαλλοντικές απαιτήσεις για τα πλοία έφεραν τη βαριά κατασκευαστική βιομηχανία και τη ναυτιλία πιο κοντά. Δίπλα στους παραδοσιακούς μεγάλους ομίλους κατασκευής ναυτιλιακού εξοπλισμού, για παράδειγμα μηχανών πλοίων (οι οποίες και αυτές εξελίσσονται, αφού τα ηλεκτρικά πλοία και οι μηχανές που χρησιμοποιούν φυσικό αέριο και υδρογόνο ώστε να εξαλειφθούν οι εκπομπές αερίων ρύπων πλησιάζουν με ταχείς ρυθμούς), έχουν κάνει την εμφάνισή τους και άλλες εταιρείες που ειδικεύονται στην κατασκευή εξειδικευμένων μηχανημάτων. Πρόκειται για μηχανήματα όπως είναι τα συστήματα καθαρισμού αερίων ρύπων (scrubbers), αλλά και καθαρισμού του έρματος των πλοίων. Η πράσινη βιομηχανία για τη ναυτιλία τα επόμενα χρόνια αναμένεται, σύμφωνα με τους υπολογισμούς, να δημιουργήσει μια αγορά αξίας άνω των 250 δισ. δολαρίων.

 

Ασφάλεια

 

Πολύ σημαντική είναι η διείσδυση στον κλάδο της ναυτιλίας και της κουλτούρας ασφάλειας που υιοθετούν οι ναυτικοί στα πλοία. Ήδη υπάρχουν εταιρείες που παρέχουν τη δυνατότητα μετρήσεων των λεγόμενων soft skills των ναυτικών, ενώ προσφέρουν και σεμινάρια για την ανάπτυξή τους. Τέτοιες δεξιότητες είναι, για παράδειγμα, η ικανότητα αντίληψης ή ο σεβασμός για τους απλούς κανόνες λειτουργίας ενός πλοίου.

 

Ένας ακόμη τομέας που γνωρίζει άνθηση είναι και αυτός της ασφάλειας (security), ξεκινώντας από τους ένοπλους φρουρούς που επιβιβάζονται στα πλοία σε θαλάσσιες περιοχές όπου υπάρχει υψηλός κίνδυνος επίθεσης από πειρατές προκειμένου αυτοί να αποτρέψουν το ενδεχόμενο ένοπλων επιθέσεων και φτάνοντας μέχρι την προστασία που προσφέρεται σε στεριά και θάλασσα για λόγους κυβερνοασφάλειας.

 

Το θετικό για την ελληνική ναυτιλία είναι ότι τα στελέχη της συγκεκριμένης κοινότητας δίνουν δυναμικό «παρών» σε όλες αυτές τις εξελίξεις, δημιουργώντας καινοτόμες επιχειρήσεις που με βάση την Ελλάδα και τον ελληνόκτητο στόλο επιχειρούν να κατακτήσουν τον πλανήτη.

 

Μαζί τους φυσικά λειτουργούν και άλλα παραδοσιακά επαγγέλματα, όπως αυτά του ναυτικού πρακτορείου, το οποίο έχει την ευθύνη εξυπηρέτησης των αναγκών των πλοίων σε όλα τα λιμάνια του κόσμου, των εφοδιαστών (από τρόφιμα μέχρι ανταλλακτικά), αλλά και των εταιρειών logistics, που αναλαμβάνουν την προώθηση των φορτίων από τα λιμάνια
στους τελικούς αποδέκτες τους.

 

Οι ναυτικοί

 

Η καρδιά ενός πλοίου εξακολουθεί να είναι το πλήρωμά του. Παρά το γεγονός ότι οι Κασσάνδρες αναφέρουν ότι στο μέλλον η λειτουργία του πλοίου θα γίνεται σχεδόν εξ ολοκλήρου από τα γραφεία μιας ναυτιλιακής εταιρείας, σήμερα στα πλοία πρωταγωνιστούν οι ναυτικοί.

 

Οι κυριότερες ειδικότητες, όπως καταγράφονται, για εμπορικά πλοία, φορτηγά και επιβατηγά, εκτός του πλοιάρχου, είναι οι αξιωματικοί καταστρώματος, με τους βαθμούς του υποπλοιάρχου και του ανθυποπλοιάρχου. Επίσης, στο μηχανοστάσιο έχουμε τους μηχανικούς Α΄, Β΄ και Γ΄, γιατρούς, οικονομικούς αξιωματικούς και ηλεκτρολόγους, ενώ υπάρχουν και οι ειδικότητες του ναύκληρου, του ξυλουργού, του αντλιωρού, του ναύτη, του δόκιμου πλοιάρχου και του ναυτόπαιδος.

 

Επίσης, στο κατώτερο προσωπικό μηχανοστασίου περιλαμβάνονται οι ειδικότητες: μηχανοδηγός Α΄, μηχανοδηγός Β΄, αρχιθερμαστής, λιπαντής, θερμαστής, καθαριστής. Προβλέπονται ακόμη, ανάλογα με το είδος του πλοίου κάθε φορά, και θέσεις όπως είναι οι διαχειριστές, οι οικονόμοι, οι αρχιθαλαμηπόλοι, οι μάγειροι, οι ειδικοί τροφοδοσίας, αλλά ακόμα και οι ταξιδιωτικοί συνοδοί και οι ειδικοί διαχείρισης εκδηλώσεων.

Leave a Comment