«Χρησμοί» ΕΙΒ και EBRD για την επιτάχυνση της ανάκαμψης

Posted by economia 10/04/2019 0 Comment(s) Οικονομική Επιθεώρηση,

Οικονομική Επιθεώρηση, Aπρίλιος 2019, τ. 981

ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ από τις Λαλέλα Χρυσανθοπούλου και Βάσω Αγγελέτου

Ευρωπαϊκά κεφάλαια 2,75 δισ. ευρώ διοχέτευσαν το 2018 στην ελληνική οικονομία οι αναπτυξιακές τράπεζες Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (EIΒ) και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανοικοδόμησης και Ανάπτυξης (EBRD), λειτουργώντας ως γέφυρα ανάμεσα στη φθηνή χρηματοδότηση του «πακέτου Γιούνκερ» και τις ελληνικές επιχειρήσεις που βρίσκουν κλειστή τη στρόφιγγα της ρευστότητας από το τραπεζικό σύστημα. Το περασμένο έτος η Ελλάδα αναδείχθηκε σε πρωταθλήτρια απορρόφησης των ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων που παρέχουν οι δύο τράπεζες, οι οποίες μοχλεύονται προσφέροντας πολλαπλασιαστικά οφέλη στην οικονομία. Κορυφαία στελέχη των δύο τραπεζών, που βρέθηκαν στην Ελλάδα για το Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, μίλησαν στην Οικονομική για την πορεία της ελληνικής αλλά και συνολικότερα της ευρωπαϊκής οικονομίας, με φόντο τις επερχόμενες Ευρωεκλογές.

 

 

Ο Άντριου ΜακΝτάουελ είναι από το 2016 αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, ενώ νωρίτερα υπήρξε, με- ταξύ άλλων, οικονομικός σύμβουλος του πρωθυπουργού της Ιρλανδίας

H Ελλάδα χρειάζεται πολύ μεγαλύτερους ρυθμούς ανάπτυξης από τα επίπεδα του 2-2,3% για να ανακτήσει το χαμένο έδαφος, επισήμανε ο Άντριου ΜακΝτάουελ, αντιπρόεδρος της EIB και υπεύθυνος για τις χρηματοδοτικές δραστηριότητες της τράπεζας στη χώρα μας. Σημειώνεται ότι η Ελλάδα απορρόφησε κεφάλαια 1,9 δισ. ευρώ από την ΕΙΒ το 2018, τα οποία στήριξαν συνολικές επενδύσεις 6 δισ. ευρώ σε μια σειρά από τομείς όπως η ενέργεια, τα έργα υποδομής και τα οδικά έργα. Ο ίδιος εκτιμά ότι η χώρα έχει τη δυνατότητα να καταγράψει πολύ μεγαλύτερους ρυθμούς ανάπτυξης εάν εφαρμόσει το κατάλληλο μείγμα πολιτικών, αλλά αν το ευνοούν και οι διεθνείς οικονομικές συνθήκες. «Ως τράπεζα της ΕΕ, προτρέπουμε την Ελλάδα να παραμείνει σε τροχιά και να υλοποιήσει τις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει έναντι των ευρωπαίων εταίρων της», τόνισε.

Ο Άντ. ΜακΝτάουελ μετέφερε, πάντως, ένα αισιόδοξο μήνυμα αντλώντας πολύτιμη εμπειρία από τη θητεία του ως σύμβουλος του πρωθυπουργού στην Ιρλανδία στη διάρκεια της διεθνούς χρηματοοικονομικής κρίσης. «Έχω διαπιστώσει ότι το κλίμα μπορεί να γυρίσει πολύ γρήγορα. Μπορεί τη μια στιγμή όλα να δείχνουν πολύ ζοφερά και απαισιόδοξα αλλά, όταν πάρεις τη στροφή, ξαφνικά τα πράγματα βελτιώνονται: η εμπιστοσύνη ανακάμπτει, οι επενδυτές επιστρέφουν, η ρευστότητα επιστρέφει. Χρειάζεται όμως υπομονή και επιμονή στις σωστές πολιτικές. Προτρέπω, λοιπόν, την Ελλάδα να συνεχίσει σταθερά την πορεία της», είπε χαρακτηριστικά.

 

«Κλειδί» της ανάπτυξης οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις

Και οι δύο αναπτυξιακές τράπεζες της ΕΕ θέτουν στον πυρήνα της στρατηγικής τους τη ραχοκοκαλιά της ελληνικής οικονομίας: τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Υπό συνθήκες πιστωτικής ασφυξίας, με τις τράπεζες να διατηρούν κλειστή την πόρτα της χρηματοδότησης υπό το βάρος των υπέρογκων κόκκινων δανείων, οι ΜμΕ έχουν περιορισμένη πρόσβαση σε πιστώσεις.
Ο Γιούργκεν Ρίγκτερινκ είναι πρώτος αντιπρόεδρος τραπε- ζικής της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Ανοικοδόμησης και Ανά- πτυξης (EBRD)
 
«Αυτό που θεωρώ πολύ σημαντικό για το πρόγραμμά μας στην Ελλάδα είναι οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, καθώς θεωρώ ότι στην παρούσα φάση υπάρχει διαθέσιμη χρηματοδότηση για τις μεγάλες επιχειρήσεις, αλλά όχι για τις μικρότερες. Θέλουμε να συμβάλουμε στην ενίσχυση των χρηματοδοτήσεων στις ΜμΕ, άμεσα ή έμμεσα», δήλωσε στην Οικονομική ο Γιούργκεν Ρίγκτερινκ, αντιπρόεδρος Τραπεζικής της EBRD.
 
Τη μερίδα του λέοντος έλαβαν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις και από τα προγράμματα της ΕΙΒ, με τον Άντ. ΜακΝτάουελ να αναγνωρίζει τις δυσχερείς συνθήκες χρηματοδότησης που δημιουργούν τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια ύψους 80 δισ. ευρώ. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΙΒ στηρίζει τα σχέδια της κυβέρνησης για σύσταση Αναπτυξιακής Τράπεζας τους επόμενους μήνες. Ο Άντ. ΜακΝτάουελ εξήγησε ότι η ΕΙΒ βρίσκεται σε άτυπες συνομιλίες με αξιωματούχους της κυβέρνησης από την έναρξη της υλοποίησης αυτών των σχεδίων αυτών, καθώς θα αποτελέσει στρατηγικό εταίρο της νέας τράπεζας, ως φορέας των ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων.
Επισήμανε, πάντως, την ανάγκη να λειτουργήσει συμπληρωματικά στη δράση των διεθνών χρηματοδοτικών οργανισμών, όπως η ΕΙΒ και η EBRD. «Δεν έχει νόημα να αντιγράψει ή να ανταγωνιστεί αυτό που κάνουμε ήδη – ας μην επανευφεύρουμε τον τροχό», είπε χαρακτηριστικά. Τέλος, υπογράμμισε την αναγκαιότητα η αναπτυξιακή τράπεζα να λειτουργεί ανεξάρτητα και αυτόνομα, μακριά από «πολιτικές πιέσεις». «Χρειάζεται ανεξάρτητη και επαγγελματική διακυβέρνηση ώστε να στοχεύει στους καλύτερους κλάδους, τις καλύτερες εταιρείες και τα πραγματικά κενά της αγοράς. Αυτή είναι η πρόκληση σε κάθε χώρα», διαμήνυσε ο αντιπρόεδρος της ΕΙΒ.

 

«Σφραγίδα» αξιοπιστίας τα ευρωπαϊκά κονδύλια

Τα οφέλη της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης δεν περιορίζονται στα τραπεζικά όρια που λαμβάνουν οι επιχειρήσεις. Η άμεση χρηματοδότηση μιας ελληνικής εταιρείας από την ΕΙΒ ή την EBRD συνιστά σφραγίδα αξιοπιστίας που ανοίγει πόρτες νέων χρηματοδοτήσεων και συνεργασιών, όπως αποκάλυψε ο Γ. Ρίγκτερινκ. Στη διάρκεια της επίσκεψής του στην Ελλάδα, το επιτελείο της ΕΙΒ συνομίλησε με έναν Έλληνα επιχειρηματία που δραστηριοποιείται στα τουριστικά ακίνητα και χρηματοδοτείται από την αναπτυξιακή τράπεζα. Στη διάρκεια της επίσκεψης αυτής, αφηγείται ο Γ. Ρίγκτερινκ, διαπίστωσε ότι παρά την αυξημένη γραφειοκρατία που συνεπάγεται η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, προσφέρει πολλαπλά οφέλη στις επιχειρήσεις. Ο εν λόγω επιχειρηματίας παραδέχθηκε ότι μέσω των αυστηρών διαδικασιών και ελέγχων κατόρθωσε να προσεγγίσει τα διεθνή πρότυπα λειτουργίας. Επίσης, το γεγονός ότι πέρασε από τη διαδικασία των εγκρίσεων της ΕΙΒ ήταν ένα ισχυρό σήμα προς τους εταίρους και τους επενδυτές του. «Έτσι, λαμβάνοντας μια μικρή χρηματοδότηση από εμάς, κατόρθωσε να μειώσει το κόστος χρηματοδότησης και με τους υπόλοιπους πιστωτές και επενδυτές του. Διαπιστώνεις, έτσι, ότι με μια μικρή επένδυση εκ μέρους μας τα οφέλη που λαμβάνει μια επιχείρηση λειτουργούν πολλαπλασιαστικά», σημείωσε το στέλεχος της EBRD.

 

«Ναυαρχίδα» των επενδύσεων το Ελληνικό

«Ο ρόλος μας είναι να στηρίξουμε τις επενδύσεις στην Ελλάδα, αλλά δεν μπορούμε να το πράξουμε εάν δεν εκδηλωθεί ανάλογο ενδιαφέρον από τους επενδυτές», υπογράμμισε με τη σειρά της η Σαμπίνα Τζιούρμαν, επικεφαλής της EBRD στην Ελλάδα και την Κύπρο. Η ίδια τόνισε πως το «κλειδί» για την ταχύτερη ανάπτυξη είναι η προσέλκυση νέων επενδύσεων καθώς, όπως επισήμανε, η ζήτηση μέχρι στιγμής επικεντρώνεται κυρίως στις αναχρηματοδοτήσεις.
 
Για να σημειωθεί ουσιαστική πρόοδος στο πεδίο αυτό, υπογράμμισε η Σ. Τζιούρμαν, θα πρέπει να προχωρήσει η επένδυση στο Ελληνικό, χωρίς άλλες καθυστερήσεις. «Έχει πάρει τέτοιες διαστάσεις και δημοσιότητα η συγκεκριμένη ιδιωτικοποίηση που, εάν δεν προχωρήσει, κανείς δεν θα πιστέψει ότι θα μπορέσει ποτέ να προχωρήσει κάτι άλλο», σημειώνει χαρακτηριστικά και εξηγεί ότι «έχει αναδειχθεί σε ναυαρχίδα των επενδύσεων στην Ελλάδα».
 
Η Σαρλότ Ρούε είναι γενική διευθύντρια Κεντρικής και Νό- τιοανατολικής Ευρώπης της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Ανοι- κοδόμησης και Ανάπτυξης (EBRD)
«Με αυτό τον τρόπο αλλάζει η εικόνα της χώρας στα μάτια των επενδυτών», συμπλήρωσε η Σάρλοτ Ρούε, γενική διευθύντρια Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης της EBRD. «Η κυβέρνηση μπορεί να μειώσει τη γραφειοκρατία ώστε να διευκολύνει τους επενδυτές και να διευρύνει τη φορολογική βάση», κατέληξε.
 

Ευρω-λιτότητα

Στο ερώτημα αν έρχεται χαλάρωση της λιτότητας, σε περιβάλλον αύξησης του ευρω-σκεπτικισμού και πολλαπλασιαζόμενων ενδείξεων επιβράδυνσης της οικονομίας της Ευρωζώνης, ο κ. Ρίγκτερινκ υπεραμύνθηκε του δόγματος της δημοσιονομικής ορθοδοξίας. Αμφισβήτησε επίσης την ύπαρξη άμεσης συσχέτισης μεταξύ της γερμανικής συνταγής της δημοσιονομικής ορθοδοξίας και της ενίσχυσης ακραίων πολιτικών δυνάμεων σε χώρες όπως η Γαλλία και η Γερμανία (οι οποίες, ειρήσθω εν παρόδω, κατέγραψαν τις μεγαλύτερες απώλειες σε κατά κεφαλήν ΑΕΠ μετά την εισαγωγή του ευρώ, σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη του γερμανικού think-tank CEP, τη στιγμή που Γερμανία και Ολλανδία είδαν μεγάλη αύξηση της ευημερίας τους). Το βασικό του επιχείρημα ήταν ότι βλέπουμε διόγκωση του ρεύματος του λαϊκισμού και σε χώρες όπως οι ΗΠΑ (όπου δεν υπάρχουν περιορισμοί στη δημοσιονομική πολιτική), αλλά και στη Μ. Βρετανία του Brexit.
Από την πλευρά του, ο εκ Ιρλανδίας ορμώμενος, Άντριου ΜακΝτάουελ, έχοντας βιώσει την κρίση χρέους εκ του σύνεγγυς ως σύμβουλος του Ιρλανδού πρωθυπουργού Enda Kenny κατά τη «μνημονιακή» περίοδο της χώρας, υποστήριξε ότι η κρίση χρέους «ναι μεν αποκάλυψε το μη βιώσιμο μοντέλο ανάπτυξης ορισμένων χωρών», από την άλλη όμως αντανακλά και την ατελή φύση της οικονομικής και νομισματικής ένωσης. «Υπάρχει τώρα ένας πιο ώριμος δημόσιος διάλογος ότι η κρίση δεν οφειλόταν απλώς στα σφάλματα μεμονωμένων χωρών, αλλά σε διαρθρωτικά προβλήματα στην αρχιτεκτονική της Ευρωζώνης. Ας ελπίσουμε ότι οι πολιτικοί θα πράξουν ό,τι απαιτείται για να λυθούν τα προβλήματα αυτά προτού προκύψει η επόμενη κρίση», σχολιάζει ο κ. ΜακΝτάουελ.

 

Ανησυχία

Και τα δύο υψηλόβαθμα στελέχη των EIB και EBRD εξέφρασαν με διακριτικό αλλά σαφή τρόπο την ανησυχία τους για τις προοπτικές της οικονομίας της Ευρωζώνης. «Η νομισματική πολιτική παραμένει εξαιρετικά υποστηρικτική και βαθμιαία αυξάνεται και η υποστήριξη από τη δημοσιονομική πολιτική», παρατηρεί ο κ. ΜακΝτάουελ. «Αυτά είναι όμως βραχυπρόθεσμα μέτρα. Το βασικό πρόβλημα είναι ότι η Ευρώπη δεν αναπτύσσεται αρκετά γρήγορα… Απαιτείται ταχύτερη αύξηση της παραγωγικότητας και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων εστιάζει στη χρηματοδότηση των project και των επενδύσεων που μπορούν να στηρίξουν τη διαρθρωτική βελτίωση των οικονομικών επιδόσεων της Ευρώπης».
Η κα Ρούε, από την πλευρά της, σημείωσε πως η EBRD είναι μια τράπεζα που λειτουργεί κόντρα στις διακυμάνσεις του οικονομικού κύκλου. Έτσι, κατά τη χρηματοοικονομική κρίση του 2008, ενέτεινε τη δραστηριότητά της στις χώρες όπου δραστηριοποιείται αντί να την περιορίσει (όπως έκαναν πολλές ιδιωτικές τράπεζες) και προσέφερε στους πελάτες της «λογικά επιτόκια, που ήταν κάτω από τις τιμές της αγοράς. Αυτή είναι η προσέγγιση που αναμένει κανείς από την EBRD σε περιόδους οικονομικής επιβράδυνσης. Όχι ότι προβλέπω δραματικές εξελίξεις όπως αυτές του 2008!» διευκρινίζει η κ. Ρούε.

 

Ευρωεκλογές

H «κουβέντα» με EIB και EBRD (μέσω των δύο παράλληλων συνεντεύξεων) στρέφεται στις μελλοντικές προκλήσεις της οικονομικής πολιτικής στην Ευρώπη, που θα κληθεί να αντιμετωπίσει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο που θα προκύψει από τις εκλογές του Μαΐου και το νέο
Κολέγιο των Επιτρόπων που θα σχηματιστεί στη συνέχεια. «Χρειαζόμαστε περισσότερες επενδύσεις σε έρευνα και καινοτομία, στην ψηφιακή οικονομία», λέει ο Α. ΜακΝτάουελ. «Η Ευρώπη ήταν πολύ εσωστρεφής κατά τα χρόνια της κρίσης και δεν παρακολουθούσαμε τι συμβαίνει στον έξω κόσμο. Ήμασταν απορροφημένοι με τη χρηματοοικονομική κρίση. Τα τελευταία 15 χρόνια, επενδύουμε 1% του ΑΕΠ λιγότερο σε έρευνα και καινοτομία απ’ ό,τι οι ΗΠΑ, η Ιαπωνία, η Κίνα και η Νότιος Κορέα μαζί. Αυτό επηρέασε καίρια –επί τα χείρω την ανταγωνιστικότητά μας ως ΕΕ, και αυτό φαίνεται στους αριθμούς».
H Σ. Ρούε και ο Γ. Ρίγκτέρινκ στρέφουν τη συζήτηση στον χρηματοοικονομικό τομέα, παραπέμποντας στην ομιλία του Γερούν Ντάισελμπλουμ από το βήμα του Φόρουμ και στη σύστασή του για ολοκλήρωση της ενοποίησης των κεφαλαιαγορών (Capital Markets Union). «Η πρωτοβουλία αυτή πρέπει να αναβιώσει, διότι η Ευρώπη έχει υπερβολική εξάρτηση από τις τράπεζές της, που αναπτύσσονται βραδέως, ενώ άλλοι κλάδοι εμφανίζουν ταχύτερη ανάπτυξη», σημειώνει η κα. Ρούε. «Μάλιστα, η ενοποίηση των κεφαλαιαγορών είναι ένας κλάδος όπου η EBRD έχει υπάρξει ιδιαίτερα δραστήρια», λέει αναφέροντας ως παράδειγμα τη σύζευξη των χρηματιστηρίων των χωρών της Βαλτικής (Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία), αλλά και την πλατφόρμα SEE Link των χρηματιστηρίων της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, στην οποία εντάχθηκε και το Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών.
H EIB στέκεται στο «ταμείο Γιούνκερ», όπως είναι ευρύτερα γνωστό το «Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων» (ΕFSI), το οποίο σύμφωνα με τον κ. ΜακΝτάουελ είναι ένα από τα μεγαλύτερα success stories της Ευρωπαϊκής Ένωσης τα τελευταία χρόνια. Όπως σημειώνει με υπερηφάνεια, ο στόχος για κινητοποίηση κεφαλαίων ύψους 315 εκατ. ευρώ έως το 2018 –με βάση εγγυήσεις της EIB– ξεπεράστηκε και με το παραπάνω. Η επιτυχία της πρωτοβουλίας αυτής οδήγησε την Κομισιόν να ανεβάσει τον πήχη των κεφαλαίων στα 500 δισ. ευρώ έως το τέλος του 2020. «Υπολογίζουμε ότι το πρόγραμμα θα προσθέσει 700.000 νέες θέσεις εργασίας στην ΕΕ την επόμενη διετία, δίνοντας ώθηση σε κρίσιμους κλάδους όπως η ενέργεια, οι υποδομές, η χρηματοδότηση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, η εταιρική καινοτομία, η προστασία του περιβάλλοντος».
Και η «συζήτηση» κλείνει με το διακύβευμα των Ευρωεκλογών του Μαΐου. Σύμφωνα με τον κ. Ριγκτέρινκ, «Πρέπει να ξαναθυμηθούμε ότι το project της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν έχει μόνο οικονομικές πτυχές, αλλά ότι συνέβαλε καθοριστικά στο να βιώσουμε μια άνευ προηγουμένου μακρά περίοδο ειρήνης και ευημερίας. Ποιος θα φανταζόταν ότι η Γαλλία και η Γερμανία, οι εχθροί του παρελθόντος, αποτελούν τώρα την «άγκυρα» της Ένωσης; Πιστεύω ότι η ΕΕ είναι επωφελής για όλους, αλλά πρέπει να μεριμνήσουμε ότι κάποιοι δεν επωφελούνται υπερβολικά σε βάρος άλλων», λέει, αναφερόμενος εμμέσως πλην σαφώς στις οικονομικές ανισότητες.

Leave a Comment