Οι άμεσες πληρωμές φέρνουν επανάσταση σε Ελλάδα και Ευρώπη

Posted by economia 13/05/2019 0 Comment(s) Οικονομική Επιθεώρηση,

Οικονομική Επιθεώρηση, Mάιος 2019, τ. 982

FINTECH της Bάσως Αγγελέτου

 

 

 

Οι πληρωμές αποτελούν μέρος της καθημερινότητάς μας και είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με τη λειτουργία των σύγχρονων οικονομιών, αποκτώντας ολοένα πιο δυναμικό χαρακτήρα. Ήδη συντελούνται σημαντικές αλλαγές στο ευρωπαϊκό τοπίο των πληρωμών και την επόμενη διετία αναμένονται ραγδαίες εξελίξεις και στη χώρα μας.

 

 

Οι επιλογές στην εκτέλεση των πληρωμών εμπλουτίζονται σε επίπεδο λύσεων, τεχνολογιών και παρόχων. Ο πλουραλισμός αυτός θα λειτουργήσει προς όφελος του καταναλωτή, προσθέτοντας στην εργαλειοθήκη του νέα, αποτελεσματικά, ασφαλή και φθηνά εργαλεία για την εκτέλεση των καθημερινών του πληρωμών.

 

 

Σε αυτό το μεταβαλλόμενο τοπίο, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι άμεσες πληρωμές, δηλαδή οι μεταφορές πιστώσεων μικρής αξίας που εκκαθαρίζονται και πιστώνονται στον λογαριασμό του δικαιούχου μέσα σε δευτερόλεπτα. Για τον σκοπό αυτό, το Ευρωσύστημα έχει αναπτύξει και λειτουργεί από τον περασμένο Νοέμβριο το TIPS (TARGET Instant Payment Settlement), μια υπηρεσία του TARGET2 που στόχο έχει να προσφέρει άμεσες πληρωμές πανευρωπαϊκής εμβέλειας σε χρήμα κεντρικής τράπεζας.

 

 

Χάρη σε αυτή την νέα υπηρεσία, οι Πάροχοι Υπηρεσιών Πληρωμών (ΠΥΠ) –δηλαδή κυρίως τα πιστωτικά ιδρύματα και τα ιδρύματα ηλεκτρονικού χρήματος– προσφέρουν στους πελάτες τους μια πανευρωπαϊκή λύση για μεταφορές κεφαλαίων σε πραγματικό χρόνο, διαθέσιμη 24 ώρες το 24ωρο, 7 ημέρες την εβδομάδα, 365 μέρες τον χρόνο. Πλέον, καταναλωτές και επιχειρήσεις μπορούν να μεταφέρουν χρήματα σε λογαριασμούς εμπόρων ή πελατών, σε λίγα μόλις δευτερόλεπτα – ακόμη και όταν η τράπεζά τους είναι κλειστή.

 

 

Αυτό που έχει παρατηρηθεί στην Ευρώπη γενικότερα και στην Ελλάδα ειδικότερα είναι πως η αγορά πληρωμών είναι εξαιρετικά ευαίσθητη σε μονοπωλιακές τάσεις. Στην ΕΕ αυτό εκδηλώνεται με την κυριαρχία των εγχώριων παικτών στις εθνικές αγορές και των παγκόσμιων παικτών στην ευρωπαϊκή αγορά. "Με την υπηρεσία αυτή, το Ευρωσύστημα εξασφαλίζει ότι η αυξανόμενη ζήτηση για άμεσες πληρωμές θα ικανοποιείται σε πανευρωπαϊκό επίπεδο και ότι θα αποφευχθεί η επικράτηση εθνικών λύσεων που επαναφέρουν τον κατακερματισμό των υπηρεσιών πληρωμών στην Ευρώπη", αναφέρει στην Οικονομική  ο Γιώργος Κορφιάτης, προϊστάμενος στο Τμήμα Μελέτης Θεμάτων Μεταφοράς Κεφαλαίων και Λειτουργίας Υποδομών της Τράπεζας της Ελλάδος και project manager του TIPS.

 

 

Τα δύο χαρακτηριστικά του TIPS που το καθιστούν δυνητικά ικανό να επιτύχει πανευρωπαϊκή προσβασιμότητα, σύμφωνα με τον Γ. Κορφιάτη, είναι ότι βασίζεται στο σχήμα SCTinst και ότι αναπτύχθηκε σαν προέκταση του TARGET2, το οποίο ήδη διαθέτει ένα μεγάλο δίκτυο συμμετεχόντων. "Είναι επομένως φανερό ότι η ανάπτυξη των άμεσων πληρωμών δεν εξαρτάται μόνο από την πλευρά της ζήτησης στην αγορά πληρωμών μικρής αξίας αλλά και από τη διαθεσιμότητα μιας ασφαλούς και αποδοτικής υποδομής, που μπορεί να επεξεργάζεται τις άμεσες πληρωμές με ομαλότητα, ασφάλεια και αποτελεσματικότητα σε ολόκληρη την Ευρώπη", αναφέρει ο ίδιος.

 

 

Πώς οι άμεσες πληρωμές αλλάζουν την καθημερινότητα

 

Η συντριπτική πλειονότητα των καθημερινών πληρωμών πραγματοποιούνται μέσω πιστωτικών ή χρεωστικών καρτών. Οι άμεσες πληρωμές έρχονται να ταρακουνήσουν το παραδοσιακό μοντέλο "κάρτα-POS-έμπορος" και να δημιουργήσουν νέες ευκαιρίες τόσο για τους εδραιωμένους όσο και για τους νέους παίκτες της αγοράς. Εάν αυτό θα αποβεί προς όφελος των τραπεζών μέσω της ανάκτησης μεριδίου αγοράς, των εμπόρων ως μια νέα μορφή Εκκίνησης Υπηρεσιών Πληρωμών για άμεση μεταφορά πίστωσης ή των εταιρειών FinTech, που μπαίνουν δυναμικά στο παιχνίδι, θα φανεί πολύ σύντομα – ενδεχομένως μέσα στην επόμενη διετία.

 

 

Πότε, όμως, αναμένεται να εισβάλουν οι άμεσες πληρωμές δυναμικά στη ζωή μας;συναλλαγών αναμένεται να γίνει το επόμενο έτος, όταν τα κανάλια εκκίνησης μιας άμεσης πληρωμής θα είναι πλέον διαθέσιμα στο σημείο συναλλαγής (Point of Interaction/POI), ενώ οι περισσότεροι πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών της Ευρωζώνης θα έχουν προσχωρήσει στη νέα υπηρεσία. «Στην πρώτη περίπτωση, με φυσική παρουσία στο POI, η ανέπαφη πληρωμή μέσω της τεχνολογίας NFC ή η σάρωση του κώδικα QR θα συμβάλουν σημαντικά στην αύξηση της χρήσης της άμεσης μεταφοράς πίστωσης. Στη δεύτερη περίπτωση, από τη στιγμή που η προσχώρηση των ΠΥΠ στο SCTinst δεν είναι υποχρεωτική, η αξία της υπηρεσίας, ως back-end αρχιτεκτονική, θα αυξάνεται αναλογικά με το ποσοστό συμμετοχής τους στο TIPS. Αυτό είναι άμεση συνέπεια του network externality και πιο συγκεκριμένα του νόμου του Metcalfe, ο οποίος ορίζει ότι η αξία ενός δικτύου είναι ανάλογη με το τετράγωνο του αριθμού των χρηστών του», συμπληρώνει ο Γ. Κορφιάτης.

 

 

«Θα πρέπει να προσθέσουμε ότι το Ευρωσύστημα, σύμφωνα με τον παραδοσιακό του ρόλο ως καταλύτης, πρέπει να συνεχίσει να προωθεί λύσεις πληρωμών σε πανευρωπαϊκό επίπεδο οι οποίες να χαρακτηρίζονται από αυξημένη χρηστικότητα, δηλαδή να είναι εύκολα προσβάσιμες και φιλικές προς τον χρήστη», τονίζει. «Είναι σημαντικό να επισημάνουμε πως, όπως και στην περίπτωση του ΤIPS, το Ευρωσύστημα συνέβαλε στην ανάπτυξη και εφαρμογή εναρμονισμένων προτύπων και επιχειρηματικών κανόνων σαν βάση για την ομαλή λειτουργία των πληρωμών».

 

 

Αυτό που επισημαίνει ο ίδιος είναι ότι σε κάθε περίπτωση η δυνατότητα εκτέλεσης άμεσων πληρωμών σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, σύμφωνα με το όραμα του Ευρωσυστήματος, προϋποθέτει την κατασκευή από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενός ανάλογου νομικού πλαισίου προσαρμοσμένου στις νέες τεχνολογίες, αφού προς το παρόν η υπάρχουσα Οδηγία PSD2 δεν ασχολείται με τις άμεσες πληρωμές. «Είναι γεγονός πως στην Ελλάδα οι περισσότεροι χρήστες, ακολουθώντας οικείες πρακτικές, δεν εξαντλούν τις πραγματικές δυνατότητες των μέσων πληρωμών. Θα χρειαστεί χρόνος έτσι ώστε να ενημερωθούν οι χρήστες και να συνειδητοποιήσουν τα σημαντικά οφέλη που μπορούν να αποκομίσουν από την πραγματοποίηση μιας άμεσης πληρωμής, ώστε να γίνουν αναλογικά περισσότεροι» συμπληρώνει ο Γ. Κορφιάτης.

 

 

Πώς διαμορφώνεται το τοπίο στην ελληνική αγορά

Στην Ελλάδα, οι συστημικές τράπεζες προσφέρουν ήδη στους πελάτες τους ένα εργαλείο άμεσων πληρωμών, με την επωνυμία IRIS. Οι μεταφορές πραγματοποιούνται ανά πάσα στιγμή για ποσά έως 500 ευρώ. Η υπηρεσία IRIS προσφέρεται μέσω της εταιρείας Διατραπεζικά Συστήματα (ΔΙΑΣ) ΑΕ.

 

 

Προς το παρόν οι ελληνικές τράπεζες δεν έχουν εισχωρήσει στο TIPS. Η ΔΙΑΣ προσφέρει υπηρεσίες εκκαθάρισης, ενώ το TIPS παρέχει μόνο την υπηρεσία για τον διακανονισμό των άμεσων πληρωμών. Συνεπώς, οποιαδήποτε τράπεζα συμμετέχει στις υπηρεσίες της ΔΙΑΣ είναι αναγκασμένη να τηρεί έναν άλλο λογαριασμό στο επίπεδο του διακανονισμού προκειμένου να εκτελεί τις υποχρεώσεις της.

 

 

Δεδομένου δε ότι η ΤτΕ δεν σκοπεύει στο άμεσο μέλλον να συνδεθεί ως άμεσος συμμετέχων στο ΤIPS, τα πιστωτικά ιδρύματα μπορούν να συνδεθούν σε αυτό είτε μέσω των δύο διαθέσιμων ρόλων συμμετοχής, δηλαδή ως direct participant (με τήρηση λογαριασμού στο TIPS) ή ως προσβάσιμη οντότητα (reachable party), χωρίς να ανοίξουν λογαριασμό στο TIPS, είτε μέσω της ΔΙΑΣ, με την τελευταία να έχει τον ρόλο του εντολέα (instructing party). Αξίζει να σημειωθεί πως δεν υπάρχει κόστος ανοίγματος και τήρησης λογαριασμού στην υπηρεσία TIPS και πως το κόστος συμμετοχής στο σχήμα SCTinst είναι πολύ χαμηλό. Είναι συνεπώς προς το συμφέρον των πιστωτικών ιδρυμάτων να συνδεθούν στην υπηρεσία TIPS, υποστηρίζει ο Γ. Κορφιάτης. «Η ΤτΕ ενθαρρύνει και προάγει τη χρηματοοικονομική καινοτομία, διασφαλίζοντας την ισορροπία ανάμεσα στους ενδεχόμενους κινδύνους και τις διαφαινόμενες ευκαιρίες», καταλήγει.

Leave a Comment