Νέο μείγμα πολιτικών για τις τράπεζες

Posted by economia 05/08/2019 0 Comment(s) Οικονομική Επιθεώρηση,

Οικονομική Επιθεώρηση, Aύγουστος 2019, τ. 985

ΤΡΑΠΕΖΕΣ της Βάσως Αγγελέτου

 

 

 

Στο κάδρο μπαίνουν ξανά οι τράπεζες ως μοχλός ανάπτυξης, όπως διαφαίνεται από τα πρώτα βήματα της κυβέρνησης και τις προγραμματικές δηλώσεις στη Βουλή. Το νέο οικονομικό επιτελείο διαμηνύει ότι αναγκαία συνθήκη για ταχύρρυθμη ανάπτυξη είναι η εύρυθμη λειτουργία των τραπεζών με στόχο τη χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας.

 

 

 

Πρώτη συμβολική –και πιθανότατα ουσιαστική– ενέργεια προς αυτή την κατεύθυνση ήταν η δημιουργία θέσης υφυπουργού υπεύθυνου για το χρηματοπιστωτικό σύστημα υπό τον υπουργό Οικονομικών. Τη νέα θέση κατέλαβε ο Γιώργος Ζαββός, που καλείται να φέρει σε πέρας μια δύσκολη αποστολή: να ενώσει σε ένα κοινό μέτωπο την κυβέρνηση, τις τράπεζες και την Τράπεζα της Ελλάδος προκειμένου να καταστεί δυνατή η συντονισμένη δράση που απαιτείται για την αντιμετώπιση των μη εξυπηρετούμενων δανείων ύψους 82 δισ. ευρώ.

 

Οι αρμοδιότητες του Γ. Ζαββού ενισχύθηκαν ακόμη περισσότερο με τη μεταφορά της Ειδικής Γραμματείας Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους στο Υπουργείο Οικονομικών. Υπενθυμίζεται ότι η ΕΓΔΙΧ δημιούργησε και λειτουργεί τις πλατφόρμες του εξωδικαστικού μηχανισμού και της πρώτης κατοικίας – η οποία ξεκίνησε τη λειτουργία της στις αρχές Ιουλίου. Στον τομέα της εξωδικαστικής ρύθμισης οφειλών υπάρχουν σημαντικές ακόμη εκκρεμότητες, αφού η Ελλάδα έχει δεσμευτεί απέναντι στους δανειστές να αναθεωρήσει τον πτωχευτικό κώδικα, καταρτίζοντας ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο για τις οφειλές φυσικών προσώπων έως το τέλος του έτους.

 

Μια τρίτη –ιδιαίτερα συμβολική– κίνηση του νέου πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη ήταν να καλέσει από τις πρώτες κιόλας μέρες στο Μέγαρο Μαξίμου τον διοικητή της τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννη Στουρνάρα. Με την ενέργεια αυτή υπογραμμίζεται η ανάγκη όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς (τράπεζες, εποπτική αρχή, πολιτεία) να σκύψουν πάνω από το πρόβλημα, αναζητώντας κοινώς αποδεκτές λύσεις. Μεταξύ αυτών είναι τα δύο συστημικά σχέδια που έχουν εκπονηθεί από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας και την Τράπεζα της Ελλάδος, τα οποία η κυβέρνηση θα προωθήσει, όπως δεσμεύτηκε ο υπουργός Οικονομικών Χρήστος Σταϊκούρας κατά τη συζήτηση επί των προγραμματικών δηλώσεων.

 

Υψηλόβαθμες πηγές του τραπεζικού κλάδου εκφράζουν στην Οικονομική την ικανοποίησή τους για τη δομή της νέας κυβέρνησης. «Είμαστε αισιόδοξοι, θεωρούμε ότι η διάθεση της νέας κυβέρνησης είναι θετική για εξεύρεση λύσεων στον κλάδο, ενώ φαίνεται πως υπάρχει καλύτερος συντονισμός όλων των εμπλεκόμενων πλευρών», αναφέρουν χαρακτηριστικά. «Πολύ θετικές και εξωστρεφείς» χαρακτηρίζει υψηλόβαθμη εποπτική πηγή τις πρώτες κινήσεις της κυβέρνησης.

 

 

Συντονισμένη στρατηγική ζητούν οι Θεσμοί

 

Αυτή φαίνεται πως είναι και η βούληση των Θεσμών, όπως φάνηκε από τις πρώτες μετεκλογικές τοποθετήσεις τους στο συνέδριο του Economist στα μέσα Ιουλίου. Οι εκπρόσωποι του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM), της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) απηύθυναν έκκληση για αλλαγή του μείγματος πολιτικής για τον τραπεζικό κλάδο και εντατικοποίηση των προσπαθειών για εξυγίανση των δανειακών χαρτοφυλακίων. «Οι συστημικές λύσεις για τις τράπεζες πρέπει να προωθούνται με μια ενιαία, εθνική φωνή στις Βρυξέλλες», τόνισε από το ίδιο βήμα ο διευθύνων σύμβουλος της Εθνικής Τράπεζας, Παύλος Μυλωνάς, και οι Ευρωπαίοι συνομιλητές του φάνηκαν να ασπάζονται απόλυτα αυτή την άποψη.

 

«Οι τράπεζες είναι το γρανάζι της αναπτυξιακής μηχανής, που δεν δουλεύει σήμερα, αφού το υψηλότερο απόθεμα των NPEs στην Ευρωζώνη έχει οδηγήσει σε σταθερή μείωση των πιστώσεων επί 10 έτη», είπε χαρακτηριστικά. «Προτεραιότητα για την Ελλάδα σήμερα είναι να αποκατασταθεί η χρηματοδότηση για τόνωση της ανάπτυξης. Η χώρα χρειάζεται μια πιο ολοκληρωμένη και συντονισμένη στρατηγική στον τραπεζικό κλάδο, στην οποία θα συμμετέχουν όλα τα εμπλεκόμενα μέρη με στόχο να αποκατασταθεί η ροή των πιστώσεων και να εξαλειφθούν οι κίνδυνοι για το χρηματοπιστωτικό σύστημα και τη δημοσιονομική σταθερότητα», διαμήνυσε ο Πίτερ Ντόλμαν, επικεφαλής της αποστολής του ΔΝΤ στην Ελλάδα. 

 

«Οι τράπεζες δεν μπορούν να κάνουν τη δουλειά τους εξαιτίας των κόκκινων δανείων, που τους δένουν τα χέρια», τόνισε με τη σειρά του ο επικεφαλής του ESM, Κλάους Ρέγκλινγκ. Ο ίδιος επεσήμανε, επίσης, την υψηλή φορολογία, που αποτελεί αντικίνητρο για την αύξηση των άμεσων ξένων επενδύσεων, υπογραμμίζοντας πως «ό,τι μπορεί να γίνει για να τονωθούν οι επενδύσεις θα είναι θετικό, πρέπει όμως να κινηθούν χέρι-χέρι με τις τράπεζες».

 

Ο Τζουλιέν Πετί, διευθύνων σύμβουλος του τμήματος Επενδυτικής Τραπεζικής της Goldman Sachs, αναγνώρισε ότι ο τραπεζικός κλάδος έχει πληγεί πολύ σοβαρά από την κρίση και, παρά την πρόσφατη άνοδο στις τιμές των μετοχών, εξακολουθεί να κινείται 25% κάτω από τα επίπεδα της ανακεφαλαιοποίησης του 2015. Ο επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ντεκλάν Κοστέλο, επεσήμανε, τέλος, ότι απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για τη μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων και την ενδυνάμωση του τραπεζικού συστήματος. Το κορυφαίο στέλεχος της Moody’s Κόλιν Έλις επέστησε από το ίδιο βήμα την προσοχή στα «μεγάλα περιθώρια μεταρρύθμισης» στην Ελλάδα και στο «ιδιαίτερα υψηλό απόθεμα των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων».

 

Κατά την πρόσφατη αναβάθμιση της προοπτικής τριών συστημικών τραπεζών σε «θετική», η Moody’s επεσήμανε ως θετική την επίσπευση των πωλήσεων χαρτοφυλακίων και τιτλοποιήσεων κόκκινων δανείων από τις τράπεζες. Ο οίκος αξιολόγησης εκτιμά δε ότι η κερδοφορία των ελληνικών τραπεζών –που αποτελεί επίσης αχίλλειο πτέρνα τους– θα σημειώσει βελτίωση τους επόμενους 12-18 μήνες, χάρη στη μείωση των λειτουργικών εξόδων και την αύξηση των εσόδων από τόκους όσο ανοίγει η στρόφιγγα των πιστώσεων.

 

 

Στενά χρονικά περιθώρια

 

Την ίδια ώρα, έντονη είναι η ανησυχία για την επόμενη κρίση που θα χτυπήσει την πόρτα της Ευρωζώνης και το κατά πόσο οι εγχώριες τράπεζες θα είναι έτοιμες γι’ αυτήν. «Αυτή τη στιγμή δεν είναι οχυρωμένες, το θέμα είναι να προλάβουν να θωρακιστούν πριν από την επόμενη κρίση. Αυτό, όμως, σημαίνει ότι δεν υπάρχει χώρος», προειδοποιεί ανώτατο τραπεζικό στέλεχος με δηλώσεις του στην Οικονομική.

 

Όπως εξηγεί, όσα έχουν συμφωνηθεί έως σήμερα για τις τράπεζες δεν αρκούν, χρειάζεται «κάτι ακόμη». Η ιδέα αυτή φαίνεται πως έχει ωριμάσει και το ερώτημα είναι ποιος θα αναλάβει το κόστος της ταχύτερης δράσης, αναφέρει η ίδια πηγή. Οι δύο συστημικές λύσεις που βρίσκονται στο τραπέζι προσφέρουν την ταχύτερη λύση που απαιτείται για τις τράπεζες, όμως το κόστος είναι υψηλό.

 

Ιδιαίτερα όταν η λύση περιλαμβάνει την αναδιάρθρωση των μη εξυπηρετούμενων επιχειρηματικών δανείων, το διακύβευμα είναι ακόμη υψηλότερο. Η ίδια πηγή εκτιμά ότι το 50% των κόκκινων επιχειρηματικών δανείων αφορούν «ζόμπι», δηλαδή εταιρείες που δεν μπορούν να διασωθούν αλλά οι τράπεζες κρατούν στην πρίζα λόγω των χαμηλών προβλέψεων που έχουν εγγράψει στα βιβλία τους. Για τις εταιρείες αυτές απαιτείται άμεση εκκαθάριση και εγγραφή των ζημιών, ενώ για τις βιώσιμες επιχειρήσεις απαιτούνται γενναίες αναδιαρθρώσεις, που συνεπάγονται επίσης ζημιές για τα ιδρύματα. Μόνο έτσι, όμως, θα ξεκλειδώσει η ανάπτυξη και θα τρέξει φρέσκο αίμα στις φλέβες της οικονομίας.

Leave a Comment