«Η μετανάστευση Ελλήνων επιστημόνων δεν είναι φαινόμενο των τελευταίων ετών»

Posted by economia 29/01/2020 0 Comment(s) Οικονομική Επιθεώρηση,

Οικονομική Επιθεώρηση, Iανουάριος 2020, τ. 990

Συνέντευξη στον Απόστολο Λακασά

 

 

 

 

«Το Ινστιτούτο δεν θα εστιάσει στα θετικά αποτελέσματα του ελαιολάδου και τη μεσογειακή διατροφή, αλλά στα ερευνητικά στοιχεία και τις ενδείξεις που προκύπτουν. Υπάρχουν καινούργιες ενδείξεις για το ελαιόλαδο ότι είναι αντιφλεγμονώδες. Επίσης, προσπαθούμε να αναδείξουμε πώς θα χρησιμοποιούμε το λάδι σε όλη τη μαγειρική, πώς μπορούμε να δούμε τη θετική σχέση του λαδιού με την καταπολέμηση της παχυσαρκίας. Πώς η κλιματική αλλαγή επηρεάζει την ελιά; Ποια αξία έχουν τα υποπροϊόντα της ελιάς; Ερωτήματα που πρέπει να απαντηθούν. Για παράδειγμα, ο πυρήνας και τα φύλλα της ελιάς παράγουν κάρβουνα χωρίς καπνό, ενώ μπορούμε να αναπτύξουμε τεχνολογίες για τα υποπροϊόντα της ελιάς και πώς θα περάσουν στη διατροφή μας». Τα λόγια του Έλληνα καθηγητή στο Yale των ΗΠΑ Βασίλη Βασιλείου υποδηλώνουν το πάθος του για την ίδρυση Ινστιτούτου Επιστημών Ελιάς και Υγείας στο διάσημο πανεπιστήμιο. Όπως αναφέρει μιλώντας στην Οικονομική Επιθεώρηση ο Β. Βασιλείου, η ιδέα του Ινστιτούτου έχει υποστηριχθεί ευρέως από πάνω από 70 διεθνείς και εθνικούς ακαδημαϊκούς, ερευνητικούς και ιδιωτικούς φορείς. Η προσπάθεια θα γίνει εύλογα σε συνεργασία με ελληνικά ΑΕΙ. «Τα παιδιά μας, οι φοιτητές μας, έχουν πολύ καλά μυαλά και ο Έλληνας έχει φιλότιμο», λέει ο Β. Βασιλείου.

 

 

Έχετε ξεκινήσει από το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων και φτάσατε να διδάσκετε στο Yale μετά από σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Cincinnati. Τι θυσίες απαίτησε αυτή η διαδρομή; Πόσο εύκολη ήταν; Υπάρχει κάποιο μυστικό;

Σαφώς, χρειάζονται ισχυρές βάσεις από το σχολείο και το πανεπιστήμιο και να έχεις καλούς καθηγητές σε προπτυχιακό επίπεδο· καθηγητές με ανοιχτούς ορίζοντες που να σου δίνουν ώθηση, όπως είχα την τύχη να έχω εγώ. Εδώ βρίσκω την ευκαιρία να ευχαριστήσω τον ομότιμο καθηγητή Φαρμακολογίας Μάριο Μαρσέλλο για τη βοήθεια που μου έδωσε στις σπουδές μου.

Μετά τον στρατό βρήκα θέση για σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Cincinnati. Δεν θα ήθελα να χαρακτηρίσω την πορεία μου εύκολη ή δύσκολη, διότι βρέθηκα σε μια χώρα όπου το περιβάλλον είναι ευδόκιμο, βοηθά την προσπάθεια. Εάν εργαστείς σκληρά, ανταμείβεσαι και προοδεύεις. Βέβαια, είσαι μακριά από το σπίτι, από την πατρίδα. Και αυτό δεν αλλάζει.

 

 

Συχνά ακούμε, και εξίσου συχνά επιβεβαιώνεται αυτό, για το υψηλό επίπεδο των Ελλήνων επιστημόνων που ζουν στο εξωτερικό. Αυτό βέβαια δεν συνάδει με την άποψη για τα ελληνικά πανεπιστήμια, τα οποία κινούνται στη μετριότητα. Άρα, οι Έλληνες που διαπρέπουν όπως εσείς στο εξωτερικό είναι οι εξαιρέσεις των ελληνικών ΑΕΙ;

Όχι, δεν είναι εξαιρέσεις. Όλοι έχουν πολύ καλή καριέρα. Το ίδιο θα μπορούσε να συμβαίνει στην Ελλάδα, ωστόσο στη χώρα μας δεν βοηθά το σύστημα, κυρίως ως προς την παράμετρο της απουσίας κονδυλίων. Δυστυχώς, οι ελληνικές κυβερνήσεις δεν έχουν δώσει βάρος στον ρόλο της ελληνικής έρευνας στα ελληνικά πανεπιστήμια. Για παράδειγμα, το ΑΠΘ, το ΕΜΠ και το Πανεπιστήμιο Κρήτης έχουν πολύ υψηλό επίπεδο. Έχουμε πολύ καλές μονάδες, και νομίζω ότι οι Έλληνες του εξωτερικού πρέπει να προσπαθούν να εντάσσουν Έλληνες επιστήμονες στα ερευνητικά τους προγράμματα.

 

 

Συνεργάζεστε με ελληνικά ΑΕΙ;

Σαφώς και συνεργάζομαι με ελληνικά ΑΕΙ. Έχω ήδη συζητήσει με τον Περικλή Μήτκα, τέως πρύτανη του ΑΠΘ, για τη δημιουργία ενός Κέντρου σε περιβαλλοντικές επιστήμες, και κυρίως στην ατμοσφαιρική ρύπανση και τον καθαρισμό του νερού. Το ΑΠΘ θα προσφέρει τους μηχανικούς και το Yale τους φοιτητές που εστιάζουν στη δημόσια υγεία. Στο Κέντρο θα αναπτύσσεται και έρευνα και διδασκαλία.

 

 

 

Ποια είναι τα πλεονεκτήματα των ελληνικών πανεπιστημίων και ποια τα μειονεκτήματά τους;

Το καλό ακαδημαϊκό τους προσωπικό είναι ένα από τα εμφανή τους πλεονεκτήματα, σε συνδυασμό με τη δουλειά τους στην έρευνα. Τα παιδιά μας, οι φοιτητές μας, έχουν πολύ καλά μυαλά και ο Έλληνας έχει φιλότιμο. Αντίστροφα, το βασικό μειονέκτημα της ελληνικής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης είναι πως, παρά τις όποιες διακηρύξεις, οι ελληνικές κυβερνήσεις δεν είναι υποστηρικτικές. Σας μίλησα ήδη για την περιορισμένη χρηματοδότηση, που υποδηλώνει τις προτεραιότητες των κυβερνήσεων. Όμως, δεν είναι μόνο αυτό. Υπάρχει μεγάλη γραφειοκρατία, η οποία βάζει εμπόδια στην έρευνα. Η γραφειοκρατία κρατάει την ελληνική έρευνα πίσω.

 

 

 

Η οικονομική κρίση που έπληξε την Ελλάδα έχει οδηγήσει σε μεγάλη μετανάστευση επιστημόνων. Πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα;

Δεν είναι μόνο η οικονομική κρίση που ενισχύει τη μετανάστευση των επιστημόνων. Οι περισσότεροι φύγαμε διότι δεν είχαμε τις δυνατότητες να κάνουμε την έρευνα που θέλαμε. Η μετανάστευση Ελλήνων επιστημόνων δεν είναι φαινόμενο μόνο των τελευταίων ετών. Το πρόβλημα θα αντιμετωπιστεί με την οργάνωση νέων ερευνητικών προγραμμάτων και νέες θέσεις εργασίας. Και να τονίσω: δεν είναι μόνο οι χαμηλοί μισθοί που αποθαρρύνουν τους επιστήμονες, είναι και το κλίμα, το πλαίσιο ανάπτυξης του ερευνητικού έργου.

 

 

 

Πώς μπορούν οι Έλληνες επιστήμονες του εξωτερικού να βοηθήσουν τη χώρα μας και τον επιστημονικό ιστό;

Ανοίγοντας περισσότερες πηγές για έρευνα σε συνεργασία με ελληνικά ΑΕΙ και κέντρα. Οργανώνοντας συνέδρια στο εξωτερικό, για να γίνει γνωστό το έργο που επιτελείται στη χώρα μας.

 

 

 

Διαβάζω για την προσπάθειά σας να ιδρυθεί ένα Ινστιτούτο Επιστημών Ελιάς και Υγείας στο Πανεπιστήμιο Yale. Ποιος είναι ο στόχος σας;

Ξεκίνησε με τον Τάσο Κυριακίδη, διδάσκοντα στο Yale Center for Analytical Sciences, με βάση το πάθος μας για την ελιά. Το Ινστιτούτο θα έχει βάση στο Yale. Σκοπός του θα είναι η προώθηση της έρευνας και της διδασκαλίας πάνω στην ελιά. Το Ινστιτούτο δεν θα εστιάσει στα θετικά αποτελέσματα του ελαιολάδου και τη μεσογειακή διατροφή, αλλά στα ερευνητικά στοιχεία και τις ενδείξεις που προκύπτουν. Υπάρχουν καινούργιες ενδείξεις για το ελαιόλαδο ότι είναι αντιφλεγμονώδες. Επίσης, υπάρχουν ενδείξεις ότι το ελαιόλαδο συμβάλλει στην καταπολέμηση του καρκίνου. Θέλουμε ταυτόχρονα να μάθουμε καινούργιες τεχνικές για να παράγουμε καλύτερο λάδι, δηλαδή πώς μπορούμε να καλλιεργήσουμε την ελιά για να το πετύχουμε αυτό. Επίσης, προσπαθούμε να αναδείξουμε πώς θα χρησιμοποιούμε το λάδι σε όλη τη μαγειρική, πώς μπορούμε να δούμε τη θετική σχέση του λαδιού με την καταπολέμηση της παχυσαρκίας. Πώς η κλιματική αλλαγή επηρεάζει την ελιά; Ποια αξία έχουν τα υποπροϊόντα της ελιάς; Ερωτήματα που πρέπει να απαντηθούν. Για παράδειγμα, ο πυρήνας και τα φύλλα της ελιάς παράγουν κάρβουνα χωρίς καπνό, ενώ μπορούμε να αναπτύξουμε τεχνολογίες για τα υποπροϊόντα της ελιάς και το πώς θα περάσουν στη διατροφή μας. Στην Ελλάδα, την Ιταλία και την Ισπανία μένει πολύ λάδι απούλητο, τη στιγμή που υπάρχουν μεγάλες αγορές, όπως της Κίνας και της Ινδίας, που δεν έχουν προσεγγισθεί. Θα μελετήσουμε πώς μπορεί το Ινστιτούτο να βοηθήσει σε αυτό.

 

 

 

Η ίδρυση του Ινστιτούτου είναι καθαρά ακαδημαϊκό ζήτημα ή μπορούν να συνδράμουν και επιφανείς οικονομικοί παράγοντες;

Το Ινστιτούτο θα αναζητήσει χρηματοδότηση από δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς, αλλά με τις εταιρείες θα κάνουμε ειδική συμφωνία ότι δεν θα δουλέψουμε για τους στόχους τους. Το Ινστιτούτο έχει υποβάλει την πρόταση στην ηγεσία του Yale. Μόλις πάρουμε την έγκριση, θα έλθουμε στην Ελλάδα για να συνεργαστούμε με Έλληνες, που θα είναι μέλη του Ινστιτούτου. Επίσης, σχεδιάζουμε ένα παγκόσμιο συνέδριο ετησίως πάνω στα αντικείμενα μελέτης του Ινστιτούτου.

Leave a Comment