Γυναίκες στη ναυτιλία: Το νόμισμα με τις πολλές όψεις

Posted by economia 25/05/2020 0 Comment(s) Οικονομική Επιθεώρηση,

Οικονομική Επιθεώρηση, Μάιος 2020, τ. 994

IΣΟΤΗΤΑ του Αντώνη Καραμαλέγκου

 

 

 

 

 

 

«Υπάρχουν πολλαπλές ενδείξεις πως η επένδυση στις γυναίκες είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για την ανέλιξη επιχειρήσεων και εταιρειών, αλλά ακόμα και για την πρόοδο ολόκληρων χωρών», αναφέρει ο Διεθνής Οργανισμός Ναυτιλίας (International Maritime Organization/IMO) σε δημοσίευσή του.

 

Οι χώρες που σέβονται εξίσου τα δύο φύλα παρουσιάζουν μεγαλύτερη οικονομική ανάπτυξη, οι εταιρείες με περισσότερες γυναίκες σε υπεύθυνες θέσεις παρουσιάζουν καλύτερα αποτελέσματα, οι συμφωνίες ειρήνης μεταξύ κρατών διαρκούν περισσότερο όταν εμπλέκεται σε αυτές το γυναικείο φύλο, καθώς και τα κοινοβούλια με περισσότερες θηλυκές παρουσίες τείνουν να ενεργούν πιο δραστικά σε μείζονος σημασίας κοινωνικά θέματα, όπως η υγεία, η εκπαίδευση, ο ρατσισμός και η υποστήριξη στα παιδιά, επισημαίνει ο IMO.

 

Τα στοιχεία είναι ξεκάθαρα με βάση τον παγκόσμιο ναυτιλιακό οργανισμό: Η ισότητα των δύο φύλων σημαίνει πρόοδος για όλους.

 

Εν έτει 2020, η συζήτηση περί ισότητας των φύλων ίσως να μοιάζει κάπως ξεπερασμένη για μερικούς. Η αλήθεια είναι πως έχει σημειωθεί μεγάλη πρόοδος σε όλες τις βιομηχανίες όσον αφορά το συγκεκριμένο ζήτημα, τόσο ποσοτικά όσο και ποιοτικά. Τα ποσοστά έχουν μεταβληθεί σημαντικά σε σχέση με την κατάσταση που επικρατούσε πριν από 15-20 χρόνια, με αρκετούς επαγγελματικούς κλάδους να έχουν πλησιάσει το άλλοτε ουτοπικό 50-50.

 

Επιπλέον, η αντιμετώπιση της γυναίκας στο εργασιακό περιβάλλον και οι συνθήκες που καθημερινά βιώνει έχουν βελτιωθεί αισθητά σε σύγκριση με τα προηγούμενα χρόνια.

 

 

 

 

Τι συμβαίνει στη ναυτιλία;

 

Μια βιομηχανία κατά γενική ομολογία υπερβολικά σταθερή, χωρίς πολλές διακυμάνσεις, αλλά και πάντα επιφυλακτική –έως και διστακτική– σε καινοτομίες και αλλαγές και πιστή στον παραδοσιακό τρόπο λειτουργίας, είναι αναμενόμενο να αφομοιώνει πιο αργά νέες τάσεις και συνήθειες. Αυτό ακριβώς συμβαίνει στη ναυτιλία τόσο σε παγκόσμιο όσο και σε εθνικό επίπεδο.

 

Οι γυναίκες, σήμερα, αντιπροσωπεύουν μόλις το 2% των 1,2 εκατομμυρίων ναυτικών παγκοσμίως. Εντυπωσιακό στατιστικό αποτελεί πως το 94% των ναυτικών του γυναικείου φύλου εργάζεται σε κρουαζιερόπλοια και μόλις το υπόλοιπο 6% απορροφάται σε φορτηγά πλοία, δεξαμενόπλοια, βαπόρια με εμπορευματοκιβώτια και άλλου τύπου καράβια.

 

 

 

Η κατάσταση στην Ελλάδα

 

«Αποτελεί κοινό μυστικό πως οι περισσότερες ναυτιλιακές εταιρείες πλην λίγων εξαιρέσεων, όπως η MARAN του ομίλου Αγγελικούση και η TEN του εφοπλιστή Νικόλαου Τσάκου, δεν επανδρώνουν τα πλοία τους με γυναίκες ναυτικούς» αναφέρει υποπλοίαρχος του εμπορικού ναυτικού.

 

Οι ναυτιλιακοί κολοσσοί της χώρας μας δεν δείχνουν για την ώρα εμπιστοσύνη στις γυναίκες όσον αφορά τις θέσεις σε εμπορικά πλοία, οι οποίες συνεπάγονται ταξίδια πολλών μηνών. «Αν και οι αιτήσεις είναι ανοιχτές προς όλους (άνδρες και γυναίκες), προκρίνονται σε συντριπτικό ποσοστό μόνο αυτές των ανδρών» προσθέτει ο αξιωματικός.

 

«Η κατάσταση φαίνεται πως θα αλλάξει τα επόμενα χρόνια, αλλά ακόμα οι εταιρείες δεν έχουν κάνει πράξη την ισότητα των δύο φύλων στο συγκεκριμένο πεδίο» συμπεραίνει.

 

 

 

 

Η ζωή στα καράβια

 

Η διαβίωση της γυναίκας στα καράβια, ένα καθαρά ανδροκρατούμενο περιβάλλον, δεν είναι στρωμένη με ροδοπέταλα. Αναμενόμενα, υπάρχουν αρκετές δυσκολίες, που σε πολλές περιπτώσεις έχουν οδηγήσει αρκετές δόκιμες να τα παρατήσουν στα πρώτα τους ταξίδια.

 

Ενδεικτικά είναι τα αποτελέσματα της έρευνας του Διεθνούς Δικτύου Ευημερίας και Βοήθειας των Ναυτικών (ISWAN) από το 2015, σύμφωνα με τα οποία το 17% των γυναικών ναυτικών που ρωτήθηκαν δήλωσαν πως έχουν δεχθεί σεξουαλική παρενόχληση.

 

Ωστόσο, η αξιωματικός Άννα-Μαρία Παπακοσμοπούλου δεν στέκεται ιδιαίτερα στο κομμάτι της διαβίωσης και θεωρεί πως η απόφαση για την εγκατάλειψη του συγκεκριμένου επαγγέλματος «είναι καθαρά προσωπική επιλογή, που έχει να κάνει με τις προτεραιότητες που έχει ο κάθε άνθρωπος στη ζωή του και το τι θέλει να πετύχει κάθε στιγμή».

 

«Αυτές είναι αποφάσεις που ο καθένας τις λαμβάνει κατά το δοκούν και σε καμία περίπτωση δεν έχουν να κάνουν με το φύλο» είχε δηλώσει σε παλαιότερη συνέντευξή της.

 

 

 

 

Παράγοντας Χ η εγκυμοσύνη (;)

 

Καθοριστικό ρόλο στην πορεία μιας γυναίκας ναυτικού διαδραματίζει η εγκυμοσύνη. «Η οικογένεια –και κυρίως η εγκυμοσύνη– είναι ένας από τους κυριότερους λόγους για τους οποίους μια γυναίκα δεν προχωρά και δεν αναρριχάται σε υψηλότερους βαθμούς» σημειώνει ο υποπλοίαρχος του εμπορικού ναυτικού.

 

Αντίθετη άποψη έχει η αξιωματικός Παπακοσμοπούλου, η οποία θεωρεί πως «η διεθνής εμπειρία έχει καταδείξει τα τελευταία χρόνια πως ό,τι ισχύει για τους άνδρες ναυτικούς στο θέμα της οικογένειας ισχύει εν πολλοίς και για τις γυναίκες ναυτικούς, με εξαίρεση τις βιολογικές ιδιαιτερότητες του γυναικείου φύλου, όπως η περίοδος της κυήσεως».

 

 

 

Η εικόνα στο γραφείο

 

Από την άλλη, όσον αφορά τις θέσεις γραφείου, εκεί παρουσιάζεται μεγαλύτερη ισορροπία. Οι γυναίκες καταλαμβάνουν σημαντικό μερίδιο της αγοράς, όπως συμβαίνει και σε άλλες βιομηχανίες.

 

Ακόμα πιο θετικό είναι το γεγονός πως όλο και περισσότερες γυναίκες τοποθετούνται σε θέσεις-κλειδιά και καλούνται να πάρουν σημαντικές αποφάσεις για τις εταιρείες στις οποίες εργάζονται. Ο ρόλος του decision-maker φαίνεται πως παύει να είναι υπόθεση μόνο των ανδρών – και αυτό είναι ένα αισιόδοξο στοιχείο ως προς την εξισορρόπηση των δύο φύλων.

 

Την ίδια στιγμή παρατηρούνται αρκετά και σημαντικά τμήματα εταιρειών τα οποία γυναικοκρατούνται, όπως αυτά των δημοσίων σχέσεων, της επικοινωνίας και σε αρκετές περιπτώσεις του λογιστηρίου.

 

 

 

 

Οι ενέργειες του IMO

 

Στο πλαίσιο της θαλάσσιας ανάπτυξης και μέσω του προγράμματος «Γυναίκες στη ναυτιλία», με σύνθημα το «Κατάρτιση-Ορατότητα-Αναγνώριση», ο διεθνής οργανισμός υιοθέτησε μια στρατηγική προσέγγιση για την ενίσχυση της συμβολής των γυναικών ως βασικών παικτών στη βιομηχανία. 

 

Χαρακτηριστική συμβολική του κίνηση ήταν η αφιέρωση της Παγκόσμιας Ημέρας της Ναυτιλίας του 2019 στο «αδύναμο φύλο», επιλέγοντας το «Ενισχύοντας τις γυναίκες στη ναυτιλιακή κοινότητα» ως το θέμα της συγκεκριμένης ημέρας.

 

Ο IMO επιχειρεί να ενισχύσει τον ρόλο της γυναίκας τόσο σε ναυτιλιακές θέσεις γραφείου όσο και στα πλοία. Ο παγκόσμιος οργανισμός υποστηρίζει την ισότητα των φύλων μέσω ειδικών υποτροφιών, διευκολύνοντας την πρόσβαση των γυναικών σε τεχνική κατάρτιση υψηλού επιπέδου στον ναυτιλιακό τομέα στις αναπτυσσόμενες χώρες.

 

Με αυτόν τον τρόπο δημιουργεί τις προϋποθέσεις και το περιβάλλον ώστε οι γυναίκες να αναγνωρίζονται και να επιλέγονται για σταδιοδρομίες σε ναυτιλιακές διοικήσεις, λιμάνια και ινστιτούτα ναυτικής κατάρτισης. Επίσης, ο IMO διευκολύνει την είσοδο γυναικών-επαγγελματιών σε ναυτιλιακές ενώσεις, ειδικά στις αναπτυσσόμενες χώρες.

Leave a Comment