Εργασία από το σπίτι και ψηφιακά μαθήματα. Ήρθαν για να μείνουν;

Posted by economia 09/06/2020 0 Comment(s) Οικονομική Επιθεώρηση,

Οικονομική Επιθεώρηση, Iούνιος 2020, τ. 995

ΠΑΝΔΗΜΙΑ 2020 του Κώστα Δ. Μπλιάτκα

 

 

 

 

 

Ο καθηγητής Πολυτεχνικής του ΑΠΘ και πρώην αντιπρόεδρος του Διεθνούς Πανεπιστημίου Ελλάδος Νικόλαος Μουσιόπουλος μιλάει για τα διδάγματα της πανδημίας και τον ψηφιακό μετασχηματισμό

 

 

 

 

 

 

 

 

Η απόφαση του Πανεπιστημίου του Cambridge να μην ανοίξει τις πόρτες του στους φοιτητές για πρόσωπο με πρόσωπο εκπαιδευτική διαδικασία λόγω κορονoϊού μέχρι και το καλοκαίρι του 2021 δημιούργησε αίσθηση και προκάλεσε συζητήσεις. Εκεί θα συνεχιστούν τα διαδικτυακά μαθήματα και, όπως αναφέρει η ανακοίνωση του Πανεπιστημίου, εάν είναι εφικτό, θα δημιουργηθούν μικρές ομάδες φοιτητών που θα μπορούν να δουλέψουν διά ζώσης, τηρώντας πάντα τα απαραίτητα μέτρα. Στη χώρα μας ποιο θα είναι το τοπίο της εκπαιδευτικής και ερευνητικής διαδικασίας τους προσεχείς μήνες;

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Η πανδημία έφερε κυριολεκτικά τα πάνω κάτω. Ήρθαν για να μείνουν τα ψηφιακά μαθήματα;

 

Συνήθειες δεκαετιών και πατροπαράδοτες πρακτικές εγκαταλείφθηκαν προς προστασία της υγείας του κοινωνικού συνόλου ως υπέρτατου αγαθού. Ήταν λοιπόν φυσικό να υπάρξουν συγκλονιστικές αλλαγές και στην εκπαίδευση όλων των βαθμίδων. Σε ό,τι αφορά το πανεπιστήμιο, τηλε-εργασία από το σπίτι, ψηφιακά μαθήματα, αλλά και εξ αποστάσεως αξιολόγηση των φοιτητών μπήκαν στη ζωή μας. Για να μείνουν πόσο; Σίγουρα μέχρι να δαμάσουμε τον λοιμό – το πρόβλημα είναι ότι κανείς δεν μπορεί να προβλέψει πόσος καιρός θα χρειαστεί γι’ αυτό.

 

Ήδη συζητάμε για τον κίνδυνο ενός ενδεχόμενου δεύτερου κύματος της πανδημίας από το φθινόπωρο, που προφανώς θα επηρεάσει καθοριστικά το επόμενο ακαδημαϊκό έτος. Άρα πρέπει σε κάθε περίπτωση να είμαστε προετοιμασμένοι να βιώσουμε και πάλι άδεια αμφιθέατρα και κλειστές βιβλιοθήκες. Και είμαι βέβαιος ότι και πάλι θα τα καταφέρουμε. Γιατί η εμπειρία από το εαρινό εξάμηνο 2020 απέδειξε ότι με σωστό προγραμματισμό, εφαρμόζοντας πιστά κάποιους κανόνες και χρησιμοποιώντας τη σύγχρονη τεχνολογία, είναι εφικτή η μεταλαμπάδευση της γνώσης σε όσα νέα παιδιά ήρθαν στο πανεπιστήμιο για να γίνουν επιστήμονες (και όχι απλά για να πάρουν κάποιο χαρτί, κάτι που στην ελληνική πραγματικότητα μέχρι τώρα δυστυχώς αρκετοί το καταφέρνουν αργά ή γρήγορα «διά της τριβής»).

 

Και ακριβώς στο τελευταίο βρίσκεται το κέρδος που μπορεί να αποκομίσει το ελληνικό πανεπιστήμιο από την κατά τ’ άλλα οδυνηρή εμπειρία της πανδημίας, όταν πια θα έχουμε ξεπεράσει την κρίση: Να εμπεδωθεί η ανάγκη ορθολογικού προγραμματισμού, να θεσπισθούν κανόνες που θα τηρούνται απαρέγκλιτα και να κάνουμε πράξη τον ψηφιακό μετασχηματισμό, του οποίου έτσι κι αλλιώς χώρος εκκόλαψης είναι το πανεπιστήμιο.

 

 

 

Για τη μεταβατική περίοδο τι πρέπει να γίνει;

 

Για όσο πρέπει να τηρούνται αποστάσεις και να αποφεύγεται ο συνωστισμός, είναι επιβεβλημένο να περιορίζεται το δικαίωμα προσέλευσης στις εγκαταστάσεις μόνο στους φοιτητές, τους διδάσκοντες και το λοιπό προσωπικό των σχολών. Πρέπει λοιπόν να ελέγχεται η πρόσβαση και να αποφεύγεται το σύνηθες για ελληνικά ΑΕΙ «μπάτε σκύλοι αλέστε». Τεχνολογικά κάτι τέτοιο είναι πολύ εύκολο να επιτευχθεί, έτσι ώστε –εφόσον υπάρξουν κρούσματα– να είναι εφικτή και η ιχνηλάτηση.

 

Περιττό να επισημάνω ότι μόνο αν κάτι τέτοιο επιτευχθεί, και ισχύσει και μετά την αντιμετώπιση της πανδημίας, είναι δυνατόν να προστατευτεί και η δημόσια περιουσία που κατά το παρελθόν λυμαίνονταν ανενόχλητοι κάθε λογής παρείσακτοι «εξωπανεπιστημιακοί». Αν απαλλαγούμε από τους τελευταίους, θα μπορέσουν να υπάρξουν και να λειτουργήσουν στα πανεπιστήμια και αξιοπρεπείς χώροι υγιεινής (αυτονόητο προαπαιτούμενο για περιόδους πανδημίας): όταν έχω ξένους επισκέπτες, τρέμω και μόνο με την ιδέα ότι μπορεί να χρειαστεί κάποιος τουαλέτα όσο βρισκόμαστε στις πανεπιστημιακές εγκαταστάσεις.

 

 

 

Τι θα γίνεται με τις εξετάσεις;

 

Η αξιολόγηση των φοιτητών σε συνθήκες πανδημίας γίνεται ως επί το πολύ εξατομικευμένα, είτε με προφορική τηλε-εξέταση ή με διατύπωση ξεχωριστών θεμάτων για κάθε φοιτητή. Αυτό απαιτεί να αφιερώσει πολύ περισσότερο χρόνο ανά φοιτητή ο διδάσκων/εξεταστής, κάτι που είναι προφανώς ασυμβίβαστο με την ελληνική πρωτοτυπία ο φοιτητής να προσέρχεται στην εξέταση αμέτρητες φορές, έως ότου κάποτε περάσει. Οι φοιτητές άρχισαν να συναισθάνονται την ανάγκη να δεσμευθούν ότι θα προσέλθουν να εξεταστούν, και δεν νομίζω να απέχουμε πολύ από το σημείο όπου θα το κάνουν αυτό όταν κρίνουν ότι είναι έτοιμοι να διαγωνισθούν με σοβαρές πιθανότητες επιτυχίας. Πρόκειται για το πρώτο βήμα ώστε να πάψει το ελληνικό πανεπιστήμιο να ισοδυναμεί με εξεταστικό κέντρο. Να λοιπόν κάτι ακόμα που θα μπορούσε να μείνει ως κέρδος από την κρίση της πανδημίας.

 

Σε ό,τι αφορά τον ψηφιακό μετασχηματισμό, είναι πραγματικά τεράστιες οι δυνατότητες που διανοίγονται προς υποστήριξη της εκπαιδευτικής διαδικασίας, αλλά και της επιστημονικής συνεργασίας, π.χ. στο πλαίσιο διαδραστικών συνεδρίων (ως παράδειγμα αναφέρω το Διεθνές Συνέδριο Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης, https://airquality2020.meng.auth.gr, που οργάνωσα τον Μάιο ψηφιακά γιατί ήταν αδύνατη η παραδοσιακή διεξαγωγή του τον Μάρτιο). Είμαι βέβαιος ότι θα υπάρξουν ακόμα πολλές εντυπωσιακές νέες τεχνολογικές εξελίξεις προς υποστήριξη της εκπαίδευσης και της έρευνας στα πανεπιστήμια.

 

 

 

Πόσο απαραίτητη είναι όμως η κανονική πανεπιστημιακή ζωή; Η ανθρώπινη επαφή και η επικοινωνία πρόσωπο με πρόσωπο;

 

Όσο κι αν εξελιχθούν το διαδίκτυο, οι υπολογιστές και το λογισμικό που εφαρμόζεται σ’ αυτούς, είναι δύσκολο να υποκατασταθεί η ανθρώπινη ζεστασιά που αισθάνεται κανείς όταν συναντά έναν αγαπητό συμφοιτητή, συνάδελφο ή συνεργάτη στο περιθώριο ενός μαθήματος ή μιας επιστημονικής συνάντησης. Επίσης, όλοι έχουμε νιώσει μια βαθιά ικανοποίηση μετά την παρακολούθηση κάποιας εκδήλωσης σε ένα πανεπιστημιακό αμφιθέατρο και όλοι έχουμε ευχάριστα βιώματα από την πανεπιστημιακή ζωή που δεν θα θέλαμε να μας τα είχαν στερήσει οι όποιες απρόβλεπτες συνθήκες. Γι’ αυτό και όλοι προσβλέπουμε στο να ξεπεραστεί γρήγορα η κρίση, θα πρέπει όμως να καταλάβουμε ότι είναι προς το συμφέρον μας να κρατήσουμε κάποιες από τις πρακτικές που μάθαμε να εφαρμόζουμε όσο εξ ανάγκης «μέναμε σπίτι».

Leave a Comment