Νέα σελίδα

Posted by economia 26/06/2019 0 Comment(s) ,

Οικονομική Επιθεώρηση, Ioύνιος 2019, τ. 983

Ματιές στο μέλλον του Νίκου Παπανδρέου

 

 

 

Οι εκλογές για την Ευρώπη φαίνεται να έφεραν και την πτώση του ΣΥΡΙΖΑ. Δεν νομίζω ότι περίμεναν πολλοί μια τέτοια μεγάλη διαφορά –κοντά στις δέκα ποσοστιαίες μονάδες– ανάμεσα στα δύο πρώτα κόμματα. Πηγαίνοντας στις εθνικές εκλογές, έχει κανείς την πεποίθηση ότι την πρωτιά θα την έχει χωρίς πολλά προβλήματα η Νέα Δημοκρατία. Σε αυτό το τοπίο, το κίνημα αλλαγής ίσως πιεστεί κι άλλο, ιδιαίτερα αν υπάρξει μαζική αντίδραση στα 4 χρόνια διακυβέρνησης της πρώτη φορά αριστεράς και δοθεί αρνητική ψήφος στη Νέα δημοκρατία ώστε να ταπεινωθεί ολοκληρωτικά ο ΣΥΡΙΖΑ.

 

Παρά τις παράλογες προεκλογικές παροχές του, παρά τη χρήση και κατάχρηση του κρατικού μηχανισμού για να μειώσει τη διαφορά, αισθάνεται κανείς ότι το βράδυ της 26ης Μαΐου είναι το τέλος μιας εποχής. Φυσικά, δεν σημαίνει το τέλος του ΣΥΡΙΖΑ ή των επιρροών που ακόμη ασκεί σε διάφορες τάξεις της κοινωνίας. Γιατί θα κρατήσει ένα σημαντικό μέρος της εκλογικής του πελατείας ως τις εκλογές – όμως θα φθαρεί πολύ ο ίδιος τούτο τον προεκλογικό μήνα.

 

Πάνω απ’ όλα, η σιγουριά και η έπαρση της εξουσίας τόσων στελεχών του δεν θα ηχούν καθόλου καλά μπροστά στη νέα αδιάψευστη πραγματικότητα. Με τι ύφος θα βγαίνει ο ένας ή ο άλλος υπουργός να καταγγέλλει τον αντίπαλό του κάνοντας ταξικές αναφορές, εφόσον η ήττα τους στις ευρωεκλογές δεν είχε ταξικό χαρακτήρα; Πώς θα μαζέψει ο ΣΥΡΙΖΑ τον προϋπολογισμό που τον ξετίναξε με παροχές; Μήπως χάσει και την εύνοια των Ευρωπαίων, και χαθούν τα χαμόγελα κι απ’ τις δυο πλευρές; Γιατί, κακά τα ψέματα, ένας λόγος του σφιχταγκαλιασμού της κα. Μέρκελ με τον κ. Τσίπρα ήταν ότι οι Γερμανοί πίστευαν ότι είχαν έναν αξιόπιστο συνομιλητή που μπορούσε να ψηφίσει τα πιο δύσκολα και αντιλαϊκά μέτρα χωρίς να βγει ο κόσμος στους δρόμους – ενώ ο Τσίπρας από την πλευρά του έδειχνε ότι παρά τις ιδεολογικές διαφορές με τη Μέρκελ ήταν πια ένας σοβαρός και συνεργάσιμος πολιτικός και όχι ο εκπρόσωπος του ιδεοληπτικού 3%. Και πολύ καλά έκανε ο Τσίπρας που πάει τη χώρα άμεσα σε εκλογές, γιατί η οικονομία δεν αντέχει παρατεταμένη εκλογική περίοδο. Από την άλλη, η Νέα Δημοκρατία ελπίζει κανείς να έχει αλλάξει και να προχωρήσει γρήγορα και με αποφασιστικότητα σε πολιτικές όπως η μείωση της φορολογίας –κατόπιν συνεννόησης με τους θεσμούς– από τον πρώτο μήνα κιόλας. Να δείξει ότι το θέμα των επενδύσεων δεν είναι ανυπέρβλητο και ότι το μεγάλο αγκάθι της γραφειοκρατίας μπορεί να παρακαμφθεί με σωστές κινήσεις. Ελπίζει κανείς η Νέα δημοκρατία να εκσυγχρονίστηκε τα τελευταία 4 χρόνια και ότι ξέρει να σχεδιάζει, να προετοιμάζει και να ολοκληρώνει. Ίσως ζητάμε πολλά, αλλά μπορεί πάντα κανείς να ελπίζει για το καλό του τόπου.

 

Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα αντιμετωπίζει μια νέα Ευρώπη. Από τη μία, οι λαϊκιστές και οι εθνικιστές, που θέλουν να σφυροκοπήσουν τις εξουσίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αύξησαν το μερίδιό τους στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Οι αντιευρωπαϊκές δυνάμεις αναμένεται να πάρουν περίπου το 25% των 751 εδρών, μια αύξηση των πέντε ποσοστιαίων μονάδων από το 20% που είχαν πάρει πριν από πέντε χρόνια. Δεν ήταν όμως η τεράστια αύξηση που είχαν προβλέψει οι Κασσάνδρες.

 

Συνολικά, τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η διαμάχη για τη μελλοντική κατεύθυνση του μπλοκ (περισσότερη ολοκλήρωση μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών ή «λιγότερη Ευρώπη») θα εντατικοποιηθεί στο νέο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

 

Οι αντιευρωπαϊκές δυνάμεις θα προσπαθήσουν να ασκήσουν πιέσεις για τα θέματα μετανάστευσης (κλειστά σύνορα για όλους), αλλά και για άλλο τρόπο διάθεσης του κοινοτικού προϋπολογισμού. Πώς αυτό; Ένα παράδειγμα των διαθέσεων των άκρων αρκεί: Ο πρόεδρος της Αυστρίας εκφράζει πολύ γλαφυρά πώς βλέπει τις εξουσίες εντός της Ευρώπης. Όποιος «πληρώνει» –δηλαδή προσθέτει στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό– έχει λόγο στην Ευρώπη. Όποιος δεν πληρώνει (λ.χ. Ελλάδα) δεν πρέπει να έχει δικαίωμα ψήφου. Τόσο απλά. Οι έχοντες ελέγχουν, ενώ οι μη έχοντες πρέπει να ακούνε και να μη μιλάνε. Πού η Ευρώπη των ιδεαλιστών, των οραμάτων και της αλληλεγγύης… Από αυτή την Ευρώπη να περιμένουμε πολύ λιγότερη βοήθεια. Το έργο της νέας κυβέρνησης θα δεχτεί μεγάλη πίεση από τους θεσμούς, επειδή οι αντιευρωπαϊστές δεν θα μας αφήσουν να ξεφύγουμε από τις δεσμεύσεις μας.

 

Εν γένει, η προσπάθεια όλων των ακροδεξιών δυνάμεων θα είναι να πιέσουν ώστε το κάθε έθνος να έχει μεγαλύτερη δύναμη και η Ευρώπη λιγότερη – με στόχο να επιστρέψουμε σε μια απλή τελωνειακή ένωση. Ακόμη όμως τα ακροδεξιά κόμματα, όπως του Φάρατζ και της Λε Πεν, που σημείωσαν νίκες, δεν έχουν μία κοινή γραμμή – άλλωστε ο Φάρατζ θα πιέσει να βγει η Αγγλία από την Ευρώπη, σε αντίθεση με τη Λε Πεν, που θέλει να αλλάξει τα πράγματα εκ των έσω… Μάλλον η Λε Πεν γνωρίζει ότι η Γαλλία δέχεται το μεγαλύτερο μερίδιο των επιδομάτων για τους αγρότες μέσα από την κοινή αγροτική πολιτική της Ευρώπης και μια έξοδος δεν συμφέρει.

 

Όμως, ίσως ο μεγαλύτερος αντίκτυπος τούτων των εκλογών να είναι στην πολιτική της κάθε χώρας-μέλους. Γαλλία, Ιταλία και Αγγλία σημείωσαν άνοδο της ακροδεξιάς, ενώ τα αποτελέσματα στη χώρα μας φαίνεται να αλλάζουν ήδη τον εσωτερικό συσχετισμό δυνάμεων.

 

Στη Γαλλία, τα αποτελέσματα της ψηφοφορίας την Κυριακή φέρνουν σε δύσκολη θέση τον πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν. Ο ίδιος παρουσίασε τον εαυτό του ως πρωταθλητή της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και προπύργιο εναντίον όλων εκείνων που επιθυμούν να την αποδυναμώσουν. Ο Εθνικός Συναγερμός της Λε Πεν πέρασε κατ’ ελάχιστον το κόμμα του Μακρόν – συμβολική ήττα, αν θέλετε. Η ίδια αποκάλεσε το αποτέλεσμα «μια ψηφοφορία για τη Γαλλία και για τον λαό», ενώ ο πρωθυπουργός του Ε. Μακρόν, Εντουάρ Φιλίπ, παραδέχτηκε την ήττα και δήλωσε ότι έλαβε «αυτά τα αποτελέσματα ταπεινωμένος». Είπε ότι «οι πολιτικοί ηγέτες πρέπει να ακούσουν το μήνυμα» και ότι είναι «χρόνος για δράση».

 

Στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, για πρώτη φορά εδώ και 40 χρόνια, δεν θα ελέγχουν πλέον την πλειοψηφία η κεντροδεξιά και η κεντροαριστερά. Και οι δύο έχασαν έδαφος από τους Φιλελευθέρους, τους Πράσινους και τους λαϊκιστές.

 

Τα καλά νέα είναι ότι τα φιλοευρωπαϊκά κοινά κόμματα έχουν κερδίσει περίπου τα δύο τρίτα των εδρών. Αυτό θα αναγκάσει τα κεντροδεξιά και κεντροαριστερά κόμματα να συνεργαστούν σε συμμαχία με τους Φιλελευθέρους, με τη βοήθεια του κόμματος του Ε. Μακρόν, για να σχηματίσουν μια βιώσιμη πλειοψηφία. Και οι Πράσινοι, που αύξησαν την παρουσία τους σημαντικά, θα έχουν πια πιο δυνατή φωνή.

 

Οι ηγέτες των δύο μεγαλύτερων λαϊκών κομμάτων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο απέκλεισαν ήδη τη συνεργασία με την άκρα δεξιά και ζήτησαν τη συνεργασία μεταξύ όλων των φιλοευρωπαϊκών κομμάτων.

 

Ο γνωστός μας Μάνφρεντ Βέμπερ, αρχηγός του κεντροδεξιού Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, που είναι όμως και φιλοευρωπαϊστής, δήλωσε την Κυριακή το βράδυ ότι «από τώρα και στο εξής όσοι θέλουν να έχουν μια ισχυρή Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να ενώσουν τις δυνάμεις τους», λέγοντας ότι η ομάδα του δεν θα συνεργαστεί «με κανένα κόμμα που δεν πιστεύει στο μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης».

 

Το καλοκαίρι του 2019 θα έχουμε μια σημαντική αλλαγή στην εθνική πολιτική της χώρας, μέσα σε μια ομολογουμένως δύσκολη αλλά πάρα ταύτα διαχειρίσιμη Ευρώπη. Υπάρχει πάντα αισιοδοξία ότι αυτή τη φορά οι κυβερνώντες δεν θα υποπέσουν στα ίδια λάθη του παρελθόντος.

Leave a Comment