«Δημιουργούμε ενιαίο οικοσύστημα από τη βασική έρευνα μέχρι το επιχειρείν»

Posted by economia 03/12/2019 0 Comment(s) Οικονομική Επιθεώρηση,

Οικονομική Επιθεώρηση, Δεκέμβριος 2019, τ. 989

Συνέντευξη στον Απόστολο Λακασά

 

 

 

 

 

Ο νέος πρόεδρος του ΕΣΕΤΕΚ, Μανώλης Δερμιτζάκης, περιγράφει στην Οικονομική το όραμά του

 

 

 

 

Χαμηλή χρηματοδότηση, έλλειψη σωστών δομών και μη φιλόδοξη νοοτροπία σε συλλογικό επίπεδο, από τη μία· δυνατό ανθρώπινο δυναμικό στην έρευνα και την εξαιρετική εκπαίδευση στα πανεπιστήμιά μας, από την άλλη. Αυτά αποτελούν τους δύο πόλους που συνθέτουν σχηματικά τον τομέα της έρευνας στην Ελλάδα, όπως αναφέρει μιλώντας στην Οικονομική ο νέος πρόεδρος του Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας Τεχνολογίας και Καινοτομίας (ΕΣΕΤΕΚ) Μανώλης Δερμιτζάκης. Σπούδασε στην Ελλάδα, ζει πλέον με την οικογένειά του στην Ελβετία και είναι εκ των κορυφαίων ερευνητών στον τομέα του. Οι ερευνητικές του δημοσιεύσεις έχουν πάρει πάνω από 65.000 φορές ετεροαναφορές, με βάση τα στοιχεία του Google Scholar από τον Σεπτέμβριο του 2019. Μεταξύ άλλων, είναι Highly Cited Researcher κάθε χρόνο από το 2014 έως σήμερα. «Θέλουμε να καταρτίσουμε ένα συνολικό σχέδιο για τη δημιουργία ενός οικοσυστήματος που θα ξεκινάει από τη βασική έρευνα και θα καταλήγει σε καινοτόμες επιχειρήσεις. Η κρίση άφησε μεν πολλές πληγές, άνοιξε όμως και ευκαιρίες» τονίζει, εστιάζοντας «στη δίψα των νέων ανθρώπων για δημιουργία και ανακαλύψεις και στη βασική έρευνα αλλά και στο πεδίο των startups».

 

 

 

Γιατί αποδεχθήκατε την πρόταση να αναλάβετε πρόεδρος του ΕΣΕΤΕΚ; Ποια η στόχευσή σας;

Ο στόχος είναι απλός: να προσπαθήσω κι εγώ, με βάση την εμπειρία μου τόσα χρόνια στο εξωτερικό, να συνεισφέρω στην προσπάθεια ανάκαμψης της Ελλάδας από την κρίση. Παρόλο που η κρίση άφησε πολλές πληγές, άνοιξε και ευκαιρίες, και ίσως η ερευνητική κοινότητα αλλά και η κοινότητα της καινοτομίας είναι πιο έτοιμη για μεγάλα βήματα μπροστά σε σύγκριση με στο παρελθόν. Ήδη το βλέπω αυτό από τη δίψα των νέων ανθρώπων για δημιουργία και ανακαλύψεις και στη βασική έρευνα αλλά και στο πεδίο των startups.

 

 

Ποια είναι η φιλοσοφία και η στόχευση του ΕΣΕΤΕΚ;

Με λίγα λόγια, θέλουμε να καταρτίσουμε ένα συνολικό σχέδιο για τη δημιουργία ενός οικοσυστήματος που θα ξεκινάει από τη βασική έρευνα και θα καταλήγει σε καινοτόμες επιχειρήσεις. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο η σύνθεσή του είναι τόσο ευρεία. Μπορεί να ακούγεται μεγάλο και ίσως παράδοξο, αλλά μόνο τέτοια συνεχή και αλληλεπιδρώμενα οικοσυστήματα εξασφαλίζουν όχι μόνο δυνατή επιχειρηματικότητα και ανάπτυξη αλλά και μεγαλύτερες επενδύσεις στη βασική έρευνα.

 

 

Υπάρχει μια συζήτηση στην Ελλάδα για το εάν είναι ορθή η υπαγωγή της έρευνας στο Υπουργείο Ανάπτυξης από το Υπουργείο Παιδείας. Ορισμένοι θεωρούν ότι υπάρχει κίνδυνος να υποβαθμιστεί η βασική έρευνα έναντι της εφαρμοσμένης. Ποια η θέση σας;

Δεν μπορώ να πω ξεκάθαρα αν είναι η σωστή απόφαση. Ωστόσο, με δεδομένες τις διάφορες προτεραιότητες κάθε υπουργείου, είναι καμιά φορά δύσκολο να αξιολογήσεις τις επενδύσεις στην έρευνα με τις επενδύσεις σε άλλους τομείς του εκάστοτε υπουργείου. Μου έλεγαν, για παράδειγμα, ότι στο παρελθόν ερευνητικές χρηματοδοτήσεις δεν δόθηκαν γιατί έπρεπε να επιλεγεί αν θα δοθούν χρήματα για σχολικά λεωφορεία ή για ερευνητικά προγράμματα. Ίσως, επομένως, το Υπουργείο Παιδείας να είναι πολύ ευρύ για να φιλοξενήσει την έρευνα. Από την άλλη, με δεδομένο ότι θέλουμε ένα συνεχές οικοσύστημα με έρευνα και καινοτομία, το Υπουργείο Ανάπτυξης εμφανίζεται πιο κατάλληλο. Δεν αποκλείεται κιόλας να δούμε αύξηση της χρηματοδότησης στην έρευνα από χρήματα που ποτέ δεν θα πήγαιναν στην έρευνα αλλιώς, μόνο και μόνο γιατί είναι ένας τόσο ισχυρός παράγοντας ανάπτυξης και βρίσκεται στο κατάλληλο υπουργείο.

 

 

Αποφοιτήσατε από ελληνικό πανεπιστήμιο, ωστόσο φύγατε πολύ γρήγορα για σπουδές στις ΗΠΑ, ενώ εργάζεστε στην Ελβετία. Γιατί όχι στην Ελλάδα;

Όταν έφυγα από την Ελλάδα, ένιωθα ότι το σύστημα της έρευνας δεν με χωρούσε. Όχι γιατί ήμουν μεγάλος επιστήμονας τότε, γιατί έφυγα στο επίπεδο του Μάστερ μου, αλλά γιατί ο ορίζοντας μπροστά φαινόταν μικρός κυρίως λόγω νοοτροπίας. Αυτό όμως που λέω είναι ότι θέλω να φτιάξουμε όλοι μαζί, με τη συνεισφορά του ΕΣΕΤΕΚ, ένα τέτοιο σύστημα ώστε όχι μόνο να θέλω και εγώ να γυρίσω πίσω, αλλά και να είναι αυτό δύσκολο λόγω του ανταγωνισμού που θα υπάρχει από Έλληνες και ξένους συναδέλφους που θα θέλουν να δουλέψουν στην Ελλάδα.

 

 

Ποιο θεωρείτε το αδύναμο σημείο του ελληνικού ερευνητικού ιστού;

Πολύ απλά: χαμηλή χρηματοδότηση, έλλειψη σωστών δομών και μη φιλόδοξη νοοτροπία σε συλλογικό επίπεδο.

 

 

Και ποιο το ισχυρό;

Το δυνατό ανθρώπινο δυναμικό στην έρευνα (κέντρα και πανεπιστήμια) και την εξαιρετική εκπαίδευση στα πανεπιστήμιά μας.

 

 

Με βάση τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (European Patent 2018), η Ελβετία είναι 6η στις πατέντες που κατοχύρωσε το 2018 (7.927) και η Ελλάδα 38η, με 120 πατέντες. Υπάρχει εξήγηση για την απόσταση των δύο χωρών;

Ναι, είναι απλό. Από τη μία, η χαμηλή χρηματοδότηση και η έλλειψη δομών δεν επιτρέπουν τη δημιουργία αποτελεσμάτων που είναι αξιόλογα για προστασία και, από την άλλη, δεν υπάρχει η φιλοσοφία, η γνώση και οι δομές σε ερευνητές και στα κέντρα και στα ιδρύματα για την προστασία των αποτελεσμάτων τους.

 

 

Υπάρχουν κάποιοι άξονες που θα μπορούσαμε να περιγράψουμε ως κρίσιμους για τη βελτίωση της κατάστασης στην Ελλάδα;

Σίγουρα υπάρχουν, αλλά δεν μπορώ να τους ονομάσω ακόμα. Αυτό που πιστεύω ότι πρέπει να κάνουμε είναι από τη μια να υποστηρίξουμε τους τομείς στους οποίους διαθέτουμε δυνατή κρίσιμη μάζα και παράλληλα να αποφασίσουμε σε ποιους τομείς θέλουμε να χτίσουμε de novo κρίσιμη μάζα – και να το εκτελέσουμε.

 

 

Διαβάζω ότι το 2014 το όνομά σας συμπεριελήφθη στη λίστα «Highly Cited Researcher» με τους σπουδαιότερους επιστήμονες παγκοσμίως για τον κλάδο της Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής, που δημοσίευσε η εταιρεία Thomson Reuters για προσωπικότητες των οποίων το ερευνητικό έργο φαίνεται ότι θα επηρεάσει καθοριστικά την πορεία της επιστήμης τα επόμενα χρόνια. Ποιο είναι το καινοτόμο στοιχείο στην έρευνά σας;

Είναι γεγονός ότι η δουλειά μας έχει αναγνωρισθεί αρκετά τα τελευταία 5-10 χρόνια. Τα βασικά στοιχεία καινοτομίας είναι η ανάλυση του «δύσκολου» μέρους του γονιδιώματος, το μη κωδικό DNA, και από την άλλη η ταυτοποίηση των μοριακών μηχανισμών πίσω από τη γενετική προδιάθεση σε πολυπαραγοντικές ασθένειες και καρκίνους.

 

Leave a Comment