Α. Μπουντουβής: «Χρειαζόμαστε σχέδιο και στοχοπροσήλωση»

Posted by economia 21/04/2020 0 Comment(s) Οικονομική Επιθεώρηση,

Οικονομική Επιθεώρηση, Aπρίλιος 2020, τ. 993

Συνέντευξη στον Αποόστολο Λακασά

 

 

 

 

«Δεν είναι υπερβολή αυτό που λέγεται για τα τμήματα μηχανικών των ΗΠΑ, ότι τα πολύ καλά εξ αυτών επιβάλλεται να έχουν τουλάχιστον δύο αποφοίτους ελληνικών πολυτεχνείων στο σώμα των καθηγητών τους» λέει στην Οικονομική Επιθεώρηση χαμογελώντας ο πρύτανης του ΕΜΠ κ. Ανδρέας Μπουντουβής. Το Πολυτεχνείο είναι ένα εκ των δύο πλέον εμβληματικών ΑΕΙ της χώρας και ο ίδιος μιλά σήμερα για το επίπεδο σπουδών, την προσπάθεια διεθνοποίησης των ελληνικών ΑΕΙ (- το ΕΜΠ έχει πολλές συνεργασίες με ευρωπαϊκά ιδρύματα αλλά και το Columbia - αλλά και την επίδραση της τεχνητής νοημοσύνης στη λειτουργία των πανεπιστημίων και της εκπαιδευτικής διαδικασίας. «Η τεχνητή νοημοσύνη προσφέρει στην εκπαιδευτική διαδικασία  μια έξυπνη υποδομή για μάθηση και ενεργοποιεί τις σύγχρονες τεχνολογίες όπως έξυπνα τηλέφωνα, εικονική πραγματικότητα, ρομπότ, δίνοντας τη δυνατότητα αξιοποίησης αυτής της υποδομής» τονίζει. 


Την ίδια στιγμή, τα πανεπιστήμια ανοίγονται σε μία νέα εποχή λόγω των μέτρων κατά της διασποράς του κορωνοϊού. Η τηλε-εκπαίδευση ήταν συχνή και πριν στο ΕΜΠ, ωστόσο πλέον η πλήρης οργάνωση και λειτουργία ενός ιδρύματος «εξ αποστάσεως» σε πιο μόνιμη βάση, είναι βήμα που πρέπει να κατακτηθεί. Ηδη, το ΕΜΠ αλλά και τα υπόλοιπα πανεπιστήμια προχωρούν σε αυτό.

 

 

 

 

Πόσο εφικτή είναι η διεθνοποίηση των ελληνικών ΑΕΙ; Ποια τα εμπόδια; Ποιες οι κινήσεις του ΕΜΠ;

 

 

H εκπαιδευτική διεθνοποίηση είναι καθοριστικό στοιχείο της εξωστρέφειας και, σε αντίθεση με την ερευνητική, έχει ομολογουμένως καθυστερήσει στα Ελληνικά πανεπιστήμια. Υπάρχουν αγκυλώσεις, τεχνικές δυσκολίες, προβλήματα ασυμβατότητας προγραμμάτων σπουδών και γραφειοκρατία. Σε Ευρωπαϊκή διάσταση και σε επίπεδο προπτυχιακών σπουδών, το πρόγραμμα Erasmus+ προσφέρει ένα καθιερωμένο ικανοποιητικό πλαίσιο, συμπεριλαμβανομένης της χρηματοδότησης, για την κινητικότητα κυρίως προπτυχιακών φοιτητών. Σοβαρό πρόβλημα υπάρχει σε ό,τι αφορά στη διδασκαλία στην αγγλική γλώσσα στα Ελληνικά πανεπιστήμια και αυτό αποτελεί ανασχετικό παράγοντα στην κίνηση ξένων φοιτητών προς Ελλάδα. Στο ΕΜΠ γίνεται προσπάθεια να διαμορφωθούν «πακέτα» μαθημάτων που θα προσφέρονται στην αγγλική και στα δύο εξάμηνα σπουδών. Παρόλα αυτά, οι ξένοι φοιτητές που έρχονται στο ΕΜΠ δεν θα πρέπει να απομονώνονται από τους Έλληνες παρακολουθώντας μόνο αυτοί ξενόγλωσσα μαθήματα γιατί έτσι δεν υπηρετείται η ουσία της διεθνοποίησης. Τα προβλήματα είναι πιο δύσκολα σε διμερείς συνεργασίες για προπτυχιακές σπουδές με αμερικάνικα πανεπιστήμια. Ένας από τους λόγους, πέραν της αμοιβαιότητας στην κινητικότητα λόγω γλώσσας διδασκαλίας, είναι η χρηματοδότηση της κινητικότητας των φοιτητών. Το ΕΜΠ έχει δρομολογήσει συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Columbia, η οποία είναι σε ώριμο στάδιο επεξεργασίας και είναι πιθανό να ξεκινήσει πιλοτικά το φθινόπωρο του 2020. Σε ό,τι αφορά διεθνοποίηση σε επίπεδο μεταπτυχιακών σπουδών ή διδακτορικών σπουδών/έρευνας τα προβλήματα είναι πιο εύκολα διότι αφορούν μικρότερες, σε σχέση με προπτυχιακές σπουδές, ομάδες φοιτητών αν και στα Ελληνικά πανεπιστήμια, συμπεριλαμβανομένου του ΕΜΠ, δεν υπάρχουν οργανωμένες μεταπτυχιακές σπουδές στα αγγλικά. Το ΕΜΠ έχει συνάψει πολλές διμερείς συνεργασίες για εκπόνηση διδακτορικών διατριβών σε σχήμα συνεπίβλεψης ή/και διπλού διδακτορικού διπλώματος, κυρίως με ευρωπαϊκά πανεπιστήμια.

 

 

 

 

Τι καινούριο θα φέρει στην εκπαιδευτική διαδικασία η διάδοση της χρήσης εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης;

 

 

Η τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ) ξεπερνά τα όρια ειδικότητας των επιστημόνων της πληροφορικής, έχει διεπιστημονική εμβέλεια και εφαρμογή και συνδέεται στενά με την επιστήμη δεδομένων και τη μηχανική μάθηση. Επειδή η διάδοση της χρήσης των εφαρμογών ΤΝ είναι ραγδαία, είναι απαραίτητο, ειδικά σε ό,τι αφορά σε σπουδές μηχανικών, να ενταχθεί σε προπτυχιακό επίπεδο και επιπλέον να ανασχεδιασθούν υπάρχοντα μαθήματα βασικών επιστημών (κυρίως μαθηματικά) αλλά και επιστημών μηχανικού (engineering) ώστε να διασυνδέονται με την ΤΝ και να εισαχθούν νέα, αποσκοπώντας στην επίτευξη ευφυούς συμπεριφοράς/δράσης με τη χρήση υπολογιστικών μέσων.  Η ΤΝ προσφέρει στην εκπαιδευτική διαδικασία  μια έξυπνη υποδομή για μάθηση και ενεργοποιεί τις σύγχρονες τεχνολογίες (όπως έξυπνα τηλέφωνα, εικονική πραγματικότητα, ρομπότ) δίνοντας τη δυνατότητα αξιοποίησης αυτής της υποδομής. Η ερευνητική δραστηριότητα στο ΕΜΠ στην ΤΝ και συγγενείς τομείς είναι σε υψηλό επίπεδο. Από τον προηγούμενο χρόνο, λειτουργεί στο ΕΜΠ ένα νέο διατμηματικό πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών σε Επιστήμη Δεδομένων και Μηχανική Μάθηση.

 

 

 

 

Δημιουργεί περιορισμούς στην έρευνα η στενή σχέση των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων με τον ιδιωτικό τομέα;

 

 

Η ερευνητική συνεργασία των πανεπιστημίων με τον ιδιωτικό τομέα είναι ωφέλιμη και για τις δύο πλευρές και απαραίτητη. Το πανεπιστήμιο μπορεί να βοηθήσει στην αντιμετώπιση προβλημάτων σε τομείς όπου η άλλη πλευρά, βιομηχανία ή επιχειρήσεις, δυσκολεύεται ή δεν έχει τη δυνατότητα, λόγω έλλειψης τεχνικών μέσων, εξειδικευμένου προσωπικού κ.λπ. Η παροχή υπηρεσιών στον ιδιωτικό τομέα μπορεί να είναι σημαντικός οικονομικός πόρος των Ιδρυμάτων. Επιπλέον, η αλληλεπίδραση των δύο πλευρών εμπλουτίζει την θεματολογία των πανεπιστημίων σε θέματα εφαρμοσμένης έρευνας, προσφέρει σημαντικά ερεθίσματα/προκλήσεις για το ώριμο και νέο ερευνητικό δυναμικό και δημιουργεί προϋποθέσεις για ανάπτυξη καινοτομίας. Είναι αισιόδοξη η τάση της αυξανόμενης συμμετοχής του ιδιωτικού τομέα στην προώθηση της έρευνας και ανάπτυξης στη χώρα. Εύλογοι περιορισμοί υφίστανται σε ότι αφορά στην εχεμύθεια και συναφώς στη δημοσιοποίηση ερευνητικών αποτελεσμάτων. Το ΕΜΠ έχει σημαντική δραστηριότητα στη συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό. Η τεχνογνωσία που έχει αναπτυχθεί στο ΕΜΠ σε πολλούς τεχνολογικούς τομείς έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον και την απ’ ευθείας συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα, εντός και εκτός χώρας, πέραν αυτής που αναπτύσσεται μέσα στο πλαίσιο κοινοπραξιών σε χρηματοδοτούμενα εθνικά η ευρωπαϊκά ερευνητικά προγράμματα.  Σημειώνεται ότι η σχέση των πανεπιστημίων με τον ιδιωτικό τομέα έχει και σημαντική εκπαιδευτική διάσταση, μέσω της πρακτικής άσκησης των φοιτητών, η οποία στο ΕΜΠ είναι μέρος της προπτυχιακής εκπαίδευσης.

 

 

 

 

Απειλούνται οι θέσεις επιστημόνων από την τεχνολογική εξέλιξη;

 

 

Δεν απειλούνται οι θέσεις επιστημόνων αλλά μεταβάλλεται η φυσιογνωμία των θέσεων που θα καλυφθούν κατά προτεραιότητα από επιστήμονες. Απειλή είναι η αποστασιοποίηση από τις εξελίξεις που συνδέονται με ήδη διαμορφωμένες ή αναδυόμενες επαγγελματικές προοπτικές.

 

 

 

 

Παρά την κριτική που γίνεται στο ελληνικό δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα, οι απόφοιτοί τους συχνά διαπρέπουν στο εξωτερικό. Πού αποδίδετε τα προτερήματα και πού τις αδυναμίες που συνήθως απαντάτε;

 

 

Το ΕΜΠ έχει το σημαντικό πλεονέκτημα να προσελκύει τους καλύτερους υποψήφιους φοιτητές και ειδικά εκείνους που έχουν κλίση στις θετικές επιστήμες.  Αυτό ίσχυε παλιά, ισχύει και τώρα. Ο αριθμός των φοιτητών που εισάγονται στο ΕΜΠ τα τελευταία χρόνια είναι πολύ μεγαλύτερος απ’ ότι πριν τριάντα χρόνια και, πάντως, είναι σε δυσαρμονία με τις πραγματικές εκπαιδευτικές δυνατότητες των Ιδρυμάτων, τόσο από πλευράς εκπαιδευτικού προσωπικού, που έχει μειωθεί την τελευταία δεκαετία, όσο και υποδομών. Παλιά και τώρα οι καλύτεροι από τους αποφοίτους του ΕΜΠ είναι περιζήτητοι στο εξωτερικό, ειδικά στον ακαδημαϊκό χώρο. Δεν είναι υπερβολή αυτό που λέγεται για τα τμήματα μηχανικών των ΗΠΑ ότι τα πολύ καλά εξ αυτών επιβάλλεται να έχουν τουλάχιστον δύο αποφοίτους Ελληνικών Πολυτεχνείων στο σώμα των καθηγητών τους. Οντως, οι πολύ καλοί απόφοιτοι του ΕΜΠ διαπρέπουν στο εξωτερικό. Υπάρχουν σοβαρές αδυναμίες στο δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα, σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης. Αυτό διαπιστώνεται και από ειδικές μετρήσεις και συγκρίσεις σε Ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο. Στο Πρόγραμμα PISA του ΟΟΣΑ προκύπτουν πολύ χαμηλές επιδόσεις των Ελλήνων μαθητών σε μαθηματικά, φυσικές επιστήμες και κατανόηση κειμένου, σε θέματα που είναι σχεδιασμένα για να αξιολογούν την κριτική και την αναλυτική σκέψη των μαθητών, καθώς και την ικανότητά τους να επεξεργάζονται έννοιες και δεδομένα για να επιλύσουν προβλήματα με επιστημονικό τρόπο. Η έλλειψη εθνικού σχεδίου και μακροχρόνιας στοχοπροσήλωσης  οδηγεί σε μονότονη υποβάθμιση του προϊόντος της δημόσιας εκπαίδευσης. Στο ΕΜΠ επιδιώκεται μεν η διατήρηση του υψηλού επιπέδου σπουδών αλλά χρειάζεται σοβαρή δουλειά για την αντιμετώπιση «κεκτημένων» δυσλειτουργιών, όπως η διολίσθηση από μαθησιακό χώρο σε εξεταστικό κέντρο και η μειωμένη συνεκτικότητα στη ροή των σπουδών.

Leave a Comment