Και η επίσκεψη MBS και οι αποφάσεις του Συμβουλίου Ενέργειας της ΕΕ θα κριθούν στον χρόνο (Α)

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Πολλά και εντυπωσιακά από την επίσκεψη του διαδόχου του Σαουδαραβικού θρόνου Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν/MBS στην Αθήνα, από τις συναντήσεις με Κυριάκο Μητσοτάκη και τις συμφωνίες που ανακοινώθηκαν τόσο στον ενεργειακό τομέα όσο και σ’ εκείνον της μεταγωγής δεδομένων. Όλα, βέβαια, θα κριθούν στην πράξη – και στον χρόνο: το τελευταίο αυτό, ιδίως για τους ενεργειακούς σχεδιασμούς, έχει την καίρια σημασία.

Επειδή αγγίξαμε, με αφορμή την επίσκεψη MBS, το πλέγμα των ενεργειακών σχεδιασμών, θα ήταν παράλειψη να μην επανέλθουμε στην «πολιτική συμφωνία» που – τελικώς – προέκυψε σε επίπεδο υπουργών Ενέργειας της ΕΕ «27» για την μείωση της κατανάλωσης του φυσικού αερίου στους ως άνω «27». Το ότι υπήρξε συμφωνία παρά τους τριγμούς, σημαντικό. το ότι «οι αγορές» δεν συγκινήθηκαν υπέρμετρα, δεν σημαίνει από μόνο του αστοχία. Πλην του ότι, και εδώ, όλα θα κριθούν στην πράξη – και σε βάθος χρόνου.

Πάμε πρώτα στις προοπτικές που ανοίγονται με την επίσκεψη μπιν Σαλμάν (εξόχως ρεαλιστική: τα ωραία εκείνα περί εξωτερικής πολιτικής «αρχών και αξιών» πήγαν στον κουβά, όταν όμως και ο Πλανητάρχης σπεύδει να εναγκαλισθεί τον MBS στο Ριάντ, τι να κάνει κι ο ημέτερος Μητσοτάκης;) και με τις συμφωνίες που ημι-ανακοινώθηκαν. Εδώ, ήδη να σημειωθεί ότι με MBS στην Αθήνα, υπήρξε τηλεφωνική επικοινωνία Μητσοτάκη με τον άσπονδο ανταγωνιστή των Σαουδαράβων, Εμίρη του Κατάρ Ταμίμ μπιν Χαμαντ αλ-Θάνι. Λογικό, καθώς από το Κατάρ έχουμε να προσδοκούμε LNG – κι αυτό είναι που καίει άμεσα. όμως η ανακοίνωση της τηλεφωνικής επαφής Ελλάδας-Κατάρ ειδικά αυτήν την ημέρα, κάτι υποδηλώνει.

Για να σταθούμε στην ενεργειακή συνεργασία, η διασύνδεση των δικτύων ηλεκτρικού ρεύματος – που είχε μνημονευθεί και στην επίσκεψη Μητσοτάκη στο Ριαντ, προ δεκαμήνου – και μάλιστα ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ χαμηλού κόστους, παραγόμενου στην Αραβική Χερσόνησο και την Αίγυπτο, δείχνει να αποτελεί mega-project. [Η συνεργασία Ajilan- Μυτιληναίου δείχνει εν προκειμένω να δένει. H Αjilan ξεκίνησε από κλωστοϋφαντουργία αλλά ήδη – ως αιχμή της πολιτικής της «Σαουδαραβοποίησης» – έχει επεκταθεί σε τομείς όπως η ύδρευση ή η ενέργεια, συμμετέχοντας ενθουσιωδώς στο πρόγραμμα «Vision 2030» του πρίγκηπα MBS. H παρουσία της Al Bawani θα χρειαστεί περισσότερο χρόνο: αυτή ξεκίνησε από κατασκευαστική, όμως έχει επεκταθεί και στις ΑΠΕ, πάλι στα πλαίσια του “Vision 2030”]. Τον σχεδιασμό αυτής της ενεργειακής διασύνδεσης αγαπούν/προωθούν και οι ΗΠΑ, τον καθιστά δε εξαιρετικά επίκαιρο σε ενεργειακές συνθήκες, η απεξάρτηση από το Ρωσικό φυσικό αέριο κοκ. Υπάρχει, δε, και μια «δική μας» γεωπολιτική διάσταση αρκετά αιχμηρή: η τυχόν διασύνδεση Μέσης Ανατολής-Ευρώπης μέσω Ανατολικής Μεσογείου-Κρήτης-Ηπειρωτικής Ελλάδας-Ιταλίας θα θέσει (μάλλον, αλλιώς η όδευση θα είναι παράξενη!) ζήτημα πορείας μέσω ΑΟΖ της περιοχής: μην παραβλέπεται, εδώ,  ότι προσκυνητής στον MBS είχε προσέλθει και ο Πρόεδρος Ερντογάν, παρά τις μέχρι προ καιρού ακραίες αντιπαλότητες Άγκυρας-Ριάντ…

Πάντα στα ενεργειακά, οι αναφορές σε μελλοντικές επενδύσεις στην οικονομία του υδρογόνου έχουν ακόμη πιο εμπνευστικό – αλλ’ ακόμη πιο μελλοντοστραφή χαρακτήρα. Γενικώς, πάντως, στα σχέδια όπου εμπλέκεται η Σαουδική Αραβία δεν τίθεται ζήτημα χρηματοδοτικής ευχέρειας. Αυτό άλλωστε αντικατοπτρίζει και η αραβικής ευθύτητας διατύπωση MBS «όταν έρχομαι στην Ελλάδα, δεν θα έρχομαι με άδεια χέρια». Ή, πάλι, η διατύπωση της Ελληνικής πλευράς ότι «το Πρόγραμμα «Ελλάδα 2.0» θα συνδεθεί με το «Vision 2030»».

Εκεί που το πράγμα μπλέκει κάπως, είναι ο χρονικός ορίζοντας των ενεργειακών σχεδιασμών: το energy crunch για μας (και για την ΕΕ) είναι τώρα και σε ορίζοντα 2023-24, αλλά τα μείζονα ενεργειακά σχέδια απαιτούν τουλάχιστον 3ετία/5ετία για να στηθούν, ακόμη και με την χρηματοδοτική largesse των Σαουδαράβων.

Όμως την πραγματική προτεραιότητα για το Ριαντ έχει το άλλο σχέδιο, εκείνο του μεγάλου καλωδίου 16 ή 24 οπτικών ινών, broadband μεταγωγής δεδομένων από την Ασία/Μέση Ανατολή/Ανατολική Μεσόγειο/Ελλάδα/Ευρώπη. Το East το Med data Corridor/EMC project, που από την Σαουδαραβική πλευρά προωθείται από το MENA Hub (της κρατικής STC/του Σαουδαραβικού ΟΤΕ) από την Ελληνική πλευρά από την δορυφορική ΤΤSA και την ΔΕΗ, συν την Κυπριακή Digimed (θυγατρική της CYTA, του Κυπριακού ΟΤΕ) επιχειρεί βασική διασύνδεση μεταγωγής δεδομένων από την Ανατολή – προβλέπεται εκκίνηση από Σιγκαπούρη και κατάληξη στην Γένοβα, ίσως και με τελική εκκίνηση Ιαπωνία/Κορέα.

Από Ελληνικής πλευράς, το μέγεθος μπορεί να το έχει η ΔΕΗ που επιχειρεί εδώ μια ουσιαστική διαφοροποίηση δραστηριότητας, πλην η πρωτοβουλία είναι της TTSA: αυτή είναι  ηλικίας μόλις 15 ετών (των αδελφών Βλάχου και του Αλεξάνδρου Σίνκα) και έχει στρατηγική συνεργασία στην Ν.Α. Ευρώπη με την PCCW του (96χρονου) Λι Κα-σίνγκ στα τηλεπικοινωνιακά. Και αυτό το έργο εντάσσεται στο “Vision 2030” των Σαουδαράβων, ενώ έχει και στοιχεία απεξάρτησης της μεταγωγής δεδομένων από τον «Κινεζικό βρόχο» μέσω Χονγκ-Κονγκ. Όμως… και σ’ αυτό το project, ο ορίζοντας ωρίμανσης είναι το 2025, συν η ωρίμανση περνά μέσα από επιχειρηματικό σχήμα που καλείται να «δέσει».

Πλην κλείσουμε και αφήνοντας τα μείζονα γεωπολιτικά, μια υποσημείωση: όσοι θεώρησαν χρήσιμο να προεξοφλήσουν, με λογική δεκαετιών του ΄80 και του΄90, προμήθεια Σαουδαραβικού αργού «με πολύ ευνοϊκούς όρους τιμών», ας το ξεχάσουν καλύτερα. Είναι της ιδίας τάξεως με την προσδοκία για φθηνότερο φυσικό αέριο από την Gazprom όταν ο Κυριάκος Μητσοτάκης συναντούσε τον Βλαντίμιρ Πούτιν στο Σότσι (χωρίς πολλές αναφορές σε «εξωτερική πολιτική αρχών και αξιών», είναι αλήθεια…) πριν οκτώ μόλις μήνες.