Γιώργος Καραγιαννίδης: Από το ΑΠΘ στη διεθνή επιστημονική ελίτ

Οικονομική Επιθεώρηση, Ιανουάριος 2022, τ.1014

ΕΚΠΑΊΔΕΥΣΗ

Συνέντευξη στον Κώστα Δ. Μπλιάτκα

 

Ακόμη κι αν έχεις περιλάβει στο βιογραφικό σου διακρίσεις υψηλού κύρους στην παγκόσμια επιστημονική κοινότητα, πάντα υπάρχει μία ακόμη κορυφή που σε προκαλεί να την κατακτήσεις. Ιδίως αν έχεις αφιερώσει την ακαδημαϊκή σου καριέρα στην έρευνα υψηλών απαιτήσεων, όπως ο Γιώργος Καραγιαννίδης.

Καθηγητής Ψηφιακών Τηλεπικοινωνιακών Συστημάτων στο Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του ΑΠΘ, με κυριότερες ερευνητικές δραστηριότητες τις ασύρματες επικοινωνίες 5G και 6G, την ασύρματη μεταφορά ενέργειας, την επεξεργασία σήματος για βιοϊατρικές εφαρμογές κ.ά., φέτος πήρε το… double.

Περιλαμβάνεται για έβδομη συνεχή χρονιά στη λίστα των επιστημόνων με τη μεγαλύτερη επιρροή παγκοσμίως για το 2021, ενώ έλαβε και την κορυφαία διάκριση στον χώρο των ασύρματων δικτύων από το Institute of Electrical & Electronics Engineering (IEEE), η οποία για πρώτη φορά βγαίνει από τα σύνορα των ΗΠΑ.

Παρά τα βραβεία που έχει πάρει ο ίδιος και η ομάδα του για τη συμβολή τους στην έρευνα για τις τηλεπικοινωνίες και τα ασύρματα δίκτυα, δεν επαναπαύεται. Στη συζήτηση που ακολουθεί μας εξηγεί γιατί θεωρεί αξιοπρεπή την έρευνα στη χώρα μας στον τομέα των τηλεπικοινωνιών αλλά δεν πιστεύει ότι μπορεί να εξελιχθεί χωρίς να αναπτυχθεί η εγχώρια βιομηχανία σε συνεργασία με πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα. Δεν διστάζει να δηλώσει ανικανοποίητος από τη θέση του ΑΠΘ στις διεθνείς κατατάξεις και να διατυπώσει τη θέση του για το πώς θα βελτιωθεί, εκτιμά πως ακόμη δεν έχουν εκλείψει οι παθογένειες στον τομέα των ερευνητικών προγραμμάτων στην Ελλάδα και πιστεύει πως ο επιστήμονας ερευνητής δεν μπορεί να είναι «ουδέτερος» αλλά οφείλει να είναι «ανεξάρτητος». 

 

Κύριε Καραγιαννίδη, ποια είναι τα τρέχοντα ερευνητικά σας ενδιαφέροντα;

Τα τελευταία δύο χρόνια η ερευνητική μου ομάδα, με την ονομασία Wireless Communications & Information Processing (WCIP) Group, δραστηριοποιείται κυρίως στα ασύρματα δίκτυα επικοινωνίας μετά το 5G και 6ης γενιάς (6G). Τα δίκτυα αυτά αναμένεται να έχουν κάποια χαρακτηριστικά που δεν υπήρχαν στις προηγούμενες γενιές, όπως η μεγάλη βελτίωση της ενεργειακής αυτονομίας των συσκευών (π.χ. μέσω της ασύρματης μεταφοράς ενέργειας), η καθολική κάλυψη μέσω της συνέργειας επίγειων και εναέριων δικτύων κ.λπ., και προβλέπεται να λειτουργήσουν το 2030.

Η δική μας ερευνητική προσπάθεια στοχεύει στη χρησιμοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης για τη βελτίωση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών επικοινωνίας, αλλά και στο αντίστροφο, δηλαδή την αξιοποίηση του ασύρματου δικτύου για τη λειτουργία εφαρμογών που στηρίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη, όπως η εικονική πραγματικότητα (virtual reality) και η επαυξημένη πραγματικότητα (augmented reality).

Επίσης, μας ενδιαφέρει ερευνητικά η ασύρματη μεταφορά ενέργειας, τόσο μέσω των ραδιοσυχνοτήτων όσο και μέσω του φωτός, για ασύρματη φόρτιση (από απόσταση) τερματικών συσκευών (smartphones, tablets ή αισθητήρων).

Τέλος, τα τελευταία χρόνια υπάρχουν σημαντικά ερευνητικά αποτελέσματα στο επιστημονικό πεδίο για την επεξεργασία σήματος για βιοϊατρικές εφαρμογές, όπου έχουμε παρουσιάσει έναν νέο τύπο κοχλιακών εμφυτευμάτων, καθώς και συσκευές χαμηλού κόστους και πολυπλοκότητας για την

πρόωρη ένδειξη αγγειακών παθήσεων, όπως η στένωση αρτηριών.

 

Σε ποιο επίπεδο βρίσκεται η έρευνα στη χώρα μας, σε σχέση με άλλες πιο προηγμένες, πάνω στα δικά σας γνωστικά αντικείμενα, όπως λ.χ. στις τηλεπικοινωνίες και τα ασύρματα δίκτυα;

Στην Ελλάδα υπάρχουν ερευνητικές ομάδες οι οποίες έχουν αξιοπρεπή παρουσία σε παγκόσμιο επίπεδο στην έρευνα για τις τηλεπικοινωνίες. Η δική μου ερευνητική ομάδα θεωρώ ότι είναι μεταξύ αυτών. Τα τελευταία 20 χρόνια κάποιες από τις τεχνικές και μεθόδους που έχουμε αναπτύξει και δημοσιεύσει εντάχθηκαν στα πρότυπα των ασύρματων δικτύων 4G και 5G, ενώ σήμερα συμμετέχουμε στα πιο σημαντικά συνέδρια και φόρουμ, στα οποία συζητιούνται όλες οι τεχνολογικές εξελίξεις που θα εφαρμοστούν στα δίκτυα της επόμενης γενιάς, δηλαδή στο 6G.

Γενικά, η έρευνα στη χώρα μας στις τηλεπικοινωνίες θεωρώ ότι βρίσκεται σε ικανοποιητικό επίπεδο. Θα μπορούσαν τα πράγματα να βελτιωθούν περισσότερο; Νομίζω είναι πολύ δύσκολο χωρίς την ύπαρξη μιας εγχώριας βιομηχανίας η οποία θα συνδέεται με πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα. Δείτε ότι οι χώρες που πρωταγωνιστούν σήμερα σε παγκόσμιο επίπεδο στις τηλεπικοινωνίες είναι αυτές με ισχυρή βιομηχανία, όπως η Φινλανδία, η Σουηδία, η Κίνα και οι ΗΠΑ.

 

Είστε για 7η συνεχή χρονιά μεταξύ των επιστημόνων με τη μεγαλύτερη ερευνητική επιρροή παγκοσμίως, με τον χαρακτηρισμό «Highly Cited Researchers». Πώς επετεύχθη αυτό; Ποιες προτεραιότητες και επιλογές κάνατε;

Πριν απαντήσω στο ερώτημά σας θα ήθελα να σας πω ότι εκτός από τη διάκριση που αναφέρατε, η ερευνητική μου ομάδα και εγώ προσωπικά έχουμε λάβει και άλλες μεγάλες διακρίσεις. Πρόσφατα μάλιστα έλαβα ίσως την κορυφαία διάκριση που δίνεται στον χώρο των ασύρματων δικτύων από τον μεγαλύτερο οργανισμό μηχανικών στον κόσμο, το Institute of Electrical & Electronics Engineering (IEEE). Αυτή δίνεται κάθε χρόνο και είναι πρώτη φορά που τη λαμβάνει κάποιος εκτός ΗΠΑ.

Τώρα, στο ερώτημά σας. Τέτοιες διακρίσεις, οι οποίες είναι ιδιαίτερα σημαντικές σε παγκόσμιο επίπεδο, είναι αποτέλεσμα συλλογικής προσπάθειας της ερευνητικής μου ομάδας τα τελευταία 15 χρόνια. Προσωπικά είναι μια δικαίωση των κόπων πολλών ετών, δικαίωση και των ελάχιστων ανθρώπων που στάθηκαν δίπλα μου. Για το ΑΠΘ είναι επίσης μια μεγάλη επιτυχία, αφού οι διακρίσεις αυτές βοηθούν σημαντικά στη βελτίωση της θέσης του στις διεθνείς κατατάξεις των πανεπιστημίων.

Στο ερώτημά σας πώς επετεύχθη αυτό, θα απαντήσω όπως απαντώ και στους φοιτητές μου όταν με ρωτούν: Χρειάζεται πολλή δουλειά, αγάπη για την έρευνα και την παραγωγή νέας γνώσης, φαντασία, ρίσκο, διεθνείς συνεργασίες και σωστή επιλογή συνεργατών.

 

Ποια είναι η προσωπική σας επιστημονική φιλοσοφία; Είναι «ουδέτερος» ο επιστήμονας; Ποια είναι η κοινωνική ευθύνη και ο ρόλος του επιστήμονα την εποχή της τεχνητής νοημοσύνης και της κλιματικής αλλαγής;

Εξαρτάται τι εννοείτε με τον όρο «ουδέτερος». Ουδετερότητα στην έρευνα δεν μπορεί να υπάρξει, αφού τα ερευνητικά προγράμματα που τη χρηματοδοτούν έχουν συγκεκριμένα θέματα και στόχους. Αν εννοείται «ανεξάρτητος» από συγκεκριμένα συμφέροντα, θα απαντούσα κατηγορηματικά ναι.

Για το θέμα της τεχνητής νοημοσύνης θα έλεγα ότι έχει δοθεί υπερβολικά μεγάλη δημοσιότητα και έχει συνδεθεί με θεωρίες περίεργες, που δεν έχουν καμία βάση. Η πραγματικότητα είναι ότι πρόκειται για την εφαρμογή αλγορίθμων γνωστών εδώ και πολλά χρόνια, που μπορούν όμως τώρα να χρησιμοποιηθούν στην πράξη εξαιτίας της τεράστιας ανάπτυξης τα τελευταία χρόνια στις μνήμες και τους επεξεργαστές. Σημειώστε ότι απλά πειράματα τεχνητής νοημοσύνης γίνονταν από τη δεκαετία του 1960.

Όσον αφορά την κλιματική αλλαγή, είναι μεγάλη ευκαιρία για την ανθρωπότητα να αξιοποιήσει τη σημερινή τεχνολογία για «καθαρή» ανάπτυξη. Έχει πάντως ενδιαφέρον ότι η τεχνολογική εξέλιξη των προηγουμένων δεκαετιών ήταν αυτή που προκάλεσε την κλιματική αλλαγή και σήμερα η τεχνολογία είναι πάλι αυτή που θα επιτρέψει την αποκατάσταση της περιβαλλοντολογικής ισορροπίας.

 

Το ΑΠΘ με συνεχείς διεθνείς διακρίσεις επιστημόνων και φοιτητών 

έχει πλέον μια ευδιάκριτη, καλή θέση στη διεθνή κατάταξη. Ποιο είναι το μυστικό αυτής της καταξίωσης; 

Επιτρέψτε μου να διαφωνήσω. Η θέση του ΑΠΘ στις διεθνείς κατατάξεις δεν είναι αυτή που του αρμόζει. Δεν θεωρώ καλή μια θέση πάνω από 200. Εγώ θα ήθελα να είναι μέσα στα 100 πρώτα πανεπιστήμια στο κόσμο. Τότε και οι φοιτητές μας που βγαίνουν στο εξωτερικό θα είχαν ένα μεγάλο πλεονέκτημα.

Οι λόγοι που δεν συμβαίνει αυτό είναι πολλοί. Για παράδειγμα, η αναλογία φοιτητών- καθηγητών είναι πολύ κακή, συγκρινόμενη με άλλα πανεπιστήμια του εξωτερικού. Επίσης, αν εξαιρέσεις κάποια εργαστήρια και ομάδες που είναι νησίδες αριστείας και γνωστές σε ολόκληρο τον κόσμο, η έρευνα που πραγματοποιείται στα ελληνικά πανεπιστήμια (και στο ΑΠΘ) δεν είναι σε επίπεδο που να επιτρέπει παγκόσμια αναγνώριση και επομένως βελτίωση της κατάταξης του ιδρύματος.

Όμως, δεν μπορώ να μην αναφερθώ στις προσπάθειες που κάνει η σημερινή πρυτανεία του ΑΠΘ για να δημιουργήσει ένα ευνοϊκό περιβάλλον για την έρευνα και τη διδασκαλία, κάτω μάλιστα από εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες λόγω της πανδημίας. Αν η προσπάθεια αυτή συνεχιστεί τα επόμενα χρόνια και ταυτόχρονα υπάρξει ένα νέο νομοθετικό πλαίσιο που θα αντιμετωπίζει χρόνιες παθογένειες, όπως η βία εντός του ιδρύματος και η αναξιοκρατία με την καθιέρωση αξιολόγησης για όλους, τότε είμαι αισιόδοξος ότι το ΑΠΘ μπορεί να ενταχθεί στα πρώτα 100 πανεπιστήμια του κόσμου.

 

Χρηματοδοτείται σωστά στη χώρα μας η έρευνα; Αξιοποιούνται οι κορυφαίοι επιστήμονες; Αξιοποιούνται οι ευρωπαϊκοι πόροι; 

Η έρευνα στη χώρα μας προέρχεται σχεδόν εξ ολοκλήρου από ευρωπαϊκούς πόρους. Η απορρόφηση από τις ελληνικές ερευνητικές ομάδες είναι σε πολύ καλό επίπεδο, συγκρινόμενη με άλλες χώρες. Όμως, κατά τη γνώμη μου, τα αντίστοιχα ερευνητικά αποτελέσματα δεν αντιστοιχούν στο μέγεθος της χρηματοδότησης, από πλευράς ποιότητας και επίδρασης στην επιστήμη, την οικονομία και την κοινωνία.

Όσον αφορά τα ερευνητικά προγράμματα που χειρίζεται το ελληνικό κράτος, δεν μπορώ να πω ότι αυτά κατανέμονται με δικαιοσύνη και αξιοκρατία. Δυστυχώς οι μηχανισμοί, κομματικοί ή άλλου τύπου, που κατέστρεψαν την ελληνική οικονομία στο τέλος της δεκαετίας του 2000 συνεχίζουν να υπάρχουν.

 

Γεώργιος Κ. Καραγιαννίδης

Είναι καθηγητής από το 2004 στο Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών Υπολογιστών του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, με αντικείμενο «Ψηφιακά Τηλεπικοινωνιακά Συστήματα».

Οι κυριότερες ερευνητικές του δραστηριότητες περιλαμβάνουν: ασύρματα δίκτυα επικοινωνίας, ασύρματη μεταφορά ενέργειας, επικοινωνίες & επεξεργασία σήματος για βιοϊατρικές εφαρμογές κ.ά.

Το διάστημα 2012-2015 ήταν Editor-in-Chief στο διεθνούς φήμης περιοδικό για τις τηλεπικοινωνίες IEEE Communications Letters. Από το 2020 είναι Editor-in-Chief στο περιοδικό IEEE Open Journal of the Communications Society.

Έχει δώσει πάνω από 100 διαλέξεις σε ξένα πανεπιστήμια και φόρουμ και το 2015 ανακηρύχθηκε επίτιμος καθηγητής στο Southwest Jiatong University της Κίνας.

Έχει βραβευτεί πολλές φορές για τη συμβολή του στην έρευνα για τις τηλεπικοινωνίες και τα ασύρματα δίκτυα με μεγάλα διεθνή επιστημονικά βραβεία.

Είναι IEEE Fellow και το επιστημονικό του έργο έχει αναγνωριστεί σε παγκόσμιο επίπεδο, αφού αναδεικνύεται ως Web-of-Science Highly Cited Researchers για 7 συνεχή έτη (2015-2021).