Το καλειδοσκόπιο των προκλήσεων

Οικονομική Επιθεώρηση, Ιανουάριος 2023, τ.1026

Χρoνιά προκλήσεων, προκλήσεων ουσιαστικών και όχι ρητορικών σχημάτων, θα είναι το 2023, που ξεκινά ως συνέχεια μιας περιόδου αναταράξεων. Προκειμένου να ρίξει φως στο πώς διαμορφώνεται –στην κατ’ ανάγκη, πλέον, προεκλογική Ελλάδα – το όλο σκηνικό, ζητήσαμε από ανθρώπους με ιδιαίτερη πείρα και/ή ρόλο στα δημόσια πράγματα, εκεί όπου συναντάται η τεχνική γνώση με την πολιτική καταγραφή, να απαντήσουν σε καίρια ερωτήματα που θα ζητήσουν απάντηση. Προέκυψε η καλειδοσκοπική εικόνα που ακολουθεί για τις προκλήσεις του 2023, πριν και πέρα από εκλογικές αναμετρήσεις. και με φόντο, πάντοτε, τις διεθνείς εξελίξεις.

Καθώς η Οικονομική Επιθεώρηση  έχει στη βάση της την οικονομία, τις προκλήσεις και τις επιλογές στο οικονομικό πεδίο, από εκεί ξεκινήσαμε. Προτάσσουμε την πρόκληση της επίτευξης επενδυτικής βαθμίδας, που (ευλόγως) έχει προβληθεί ως «εθνικός στόχος»: εδώ επιστρατεύσαμε τον Μιχάλη Αργυρού, πρόεδρο του Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων του υπουργείου Οικονομικών, και τον Δημήτρη Λιάκο, με διαδρομή στον τραπεζικό κλάδο και εμπειρία υφυπουργού στον (προηγούμενο) πρωθυπουργό, να βοηθήσουν στη στόχευση της συζήτησης, πέρα από συνθηματολογικές προσεγγίσεις.

Βαρύτερο βέβαια είναι το ερώτημα ενόψει των δομικού χαρακτήρα εξελίξεων που θα φιλοξενήσει το 2023: θα είναι το πληθωριστικό φαινόμενο, που βρίσκεται εν εξελίξει, ή η συγκράτηση της δημοσιονομικής ισορροπίας η μεγαλύτερη πρόκληση; Απευθυνθήκαμε στον Βασίλη Ράπανο, ο οποίος, προτού βρεθεί στο πηδάλιο της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών, είχε μακρά διαδρομή στη μελέτη των δημοσίων οικονομικών και των ισορροπιών της ελληνικής οικονομίας.

Συνεχίζει να καταγράφεται ως μείζον πρόβλημα για την οικονομία –ή ακόμα και να βαραίνει η σημασία του, μετά τις πρόσφατες επισημάνσεις της Τράπεζας της Ελλάδος – ο κίνδυνος από τα «κόκκινα δάνεια», των προηγουμένων φάσεων και της τωρινής κρίσης. Εδώ, επιστρατεύσαμε τον Φώτη Κουρμούση, ο οποίος χειρίστηκε το θέμα ως ειδικός γραμματέας Ιδιωτικού Χρέους, ενώ τώρα βρίσκεται στο ΔΣ του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (δηλαδή κοντά στον σφυγμό των τραπεζών).

Θέλοντας και μη, η συζήτηση για τον πληθωρισμό μεταφράζεται στις ανησυχίες των νοικοκυριών για το αύριο και στον προβληματισμό των επιχειρήσεων για την επίτευξη ισορροπίας. Εδώ, τον λόγο παίρνει η Σοφία Κουνενάκη-Εφραίμογλου, από τον κόσμο του εμπορίου. Μην ξεχνούμε ότι την ελληνική οικονομία δεν παύει να την κινεί η κατανάλωση…

Με δεδομένη τη (σχεδόν) ολική επαναφορά του τουρισμού μετά την καθίζηση των ετών της πανδημίας του κορωνοϊού, ο τουρισμός ανέκτησε την ισχυρή του θέση στο ελληνικό ΑΕΠ: πόσο σταθερό θα είναι αυτό το κεκτημένο; Καταθέτει την προσέγγισή της, ως υφυπουργός Τουρισμού, η Σοφία Ζαχαράκη.

Ασφαλώς και αιχμή του δόρατος για το  2023 θα συνεχίσει να είναι η  αναταραχή στον χώρο της ενέργειας: ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού, επίπεδο τιμών/ενεργειακό κόστος, αλλά και συνέχιση (ή μη) της ενεργειακής μετάβασης με τα μάτια στην κλιματική αλλαγή. Πώς προχωρά η ενεργειακή μετάβαση χωρίς το καύσιμο γέφυρα, δηλαδή το φυσικό αέριο; Απαντούν η γενική γραμματέας Ενέργειας & Ορυκτών Πρώτων Υλών, Αλεξάνδρα Σδούκου, καθώς και ο Σωκράτης Φάμελλος, με εφόδιο τις εμπειρίες του ως πρώην αναπληρωτής υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας και νυν επικεφαλής του ίδιου τομέα από τη θέση της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης.

Αν έως εδώ η στόχευση ήταν κυρίως οικονομική, ένα τεύχος για τις προκλήσεις της νέας χρονιάς θα φάνταζε ελλιπές αν δεν φιλοξενούσε στις σελίδες του κι έναν τομέα που παίζει –όσο κι αν δεν προσεγγίζεται συνήθως έτσι στη δημόσια συζήτηση– καθοριστικό ρόλο: την εκπαίδευση. Έναν τομέα όπου το κοινωνικό συναντάται με το οικονομικό, και  οι επιλογές εξωστρέφειας αποκτούν ιδιαίτερη σημασία, σε μια χώρα όπου το άνοιγμα προς τον μεγάλο κόσμο ήταν ανέκαθεν αυθόρμητη επιλογή των ανθρώπων της. Καταθέτει μια προσέγγιση η Νίκη Κεραμέως, ως υπουργός Παιδείας.

Σε μια αποτίμηση των εξελίξεων στο μέτωπο της Ουκρανίας επιχειρώντας μια απάντηση στο ερώτημα «πώς τελειώνει ο πόλεμος;» κλήθηκε ο Γιώργος Παγουλάτος, υπό την ιδιότητα προπαντός του γενικού διευθυντή του ΕΛΙΑΜΕΠ που βρίσκεται σε συνεχή μελετητική προσπάθεια γύρω από τα συγκεκριμένα θέματα.

Και φθάνουμε στο τέλος της καλειδοσκοπικής αυτής παρουσίασης, εκεί όπου βρίσκεται και η βαρύτερη πρόκληση: αν δεν ισορροπήσει η δύσκολη σχέση Ελλάδας-Τουρκίας, οι υπόλοιπες επιλογές θα μένουν, εν πολλοίς, εκκρεμείς. Ο Ευάγγελος Βενιζέλος δέχθηκε να καταθέσει την άποψή του σχετικά με το αν βλέπει στον ορίζοντα σύγκρουση ή συνεννόηση. Πέρα από ψευδαισθήσεις.

Ο.Ε.