Το νέο αστικό τοπίο της Θεσσαλονίκης

Οικονομική Επιθεώρηση, Ιούλιος 2022, τ.1020

ΒΟΡΕΙΟ ΒΑΡΟΜΕΤΡΟ

του Kώστα Δ. Μπλιάτκα

Πιθανότατα το μετρό της Θεσσαλονίκης, όπως μας διαβεβαιώνουν οι αρμόδιοι, θα λειτουργήσει στα 2023 – και μάλιστα με υποδομές και λειτουργίες υπερσύγχρονης τελευταίας τεχνολογίας. Οι συρμοί θα κινούνται χωρίς τη φυσική παρουσία οδηγού.

Μετά από 35 χρόνια γεμάτα παλινωδίες, ολιγωρίες, «φιέστες» και μεγάλα λόγια, η Θεσσαλονίκη αποκτά αυτό το αναπτυξιακό και περιβαλλοντικό έργο υποδομής που θα αλλάξει το ιστορικό κέντρο της πόλης, την ίδια τη μορφή του αστικού τοπίου και, βέβαια, την καθημερινότητα των πολιτών. Οι επόμενες γενιές θα ζήσουν ένα όμορφο αυτονόητο: σε μια σύγχρονη μητρόπολη.

Η δική μας γενιά όμως έζησε την παροιμιώδη «κοροϊδία» με το μετρό. Χρειάστηκαν πάνω από τρεις δεκαετίες για το σπουδαίο μεν αλλά μόλις 9,6 χιλιομέτρων έργο. Γι’ αυτό και η συγκεκριμένη ανάμνηση δεν θα ξεχαστεί ποτέ, όπως και τα ανέκδοτα που γέννησε μαζί με το δίδαγμα ότι είναι εφικτό να κοροϊδεύεις μια ολόκληρη πόλη επί πολλά χρόνια.

Η αναμενόμενη εκκίνηση του μετρό όμως συνοδεύεται και από σειρά άλλων παρεμβάσεων, οι οποίες οδηγούν σε ένα συνολικό λίφτινγκ του ιστορικού κέντρου της πόλης, το οποίο έχει ούτως η άλλως ταυτότητα και μεγάλη κληρονομιά μνημείων παγκόσμιας ακτινοβολίας που προστατεύονται από την UNESCO.

Είναι η ανακαινισμένη αγορά Μοδιάνο, η παρέμβαση στην παλιά παραλία, στην Πλατεία Ελευθερίας, την Πλατεία Διοικητηρίου, τους άξονες Αριστοτέλους, Αγίας Σοφίας και Δημητρίου Γούναρη, το Καπάνι, την Εγνατία κ.ά.

Το καθένα από αυτά τα έργα έπεσε θύμα της ατυχούς αυτής παράδοσης της Θεσσαλονίκης, με τις καθυστερήσεις και τα κωλύματα πάσης φύσεως, και σέρνονταν επί χρόνια. Τώρα όμως φαίνεται πως ήρθε αιφνιδίως μια ευχάριστη έκπληξη. Αυτή της επιτάχυνσης.

Ειδικά η ανάπλαση της παλιάς παραλίας έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς υλοποιεί μια όμορφη ιδέα λειτουργικής σχέσης με το μνημειώδες έργο της Νέας Παραλίας, που είναι ήδη πόλος έλξης τουριστών και επισκεπτών από όλο τον κόσμο. Μιλάμε για έναν ενιαίο παραθαλάσσιο άξονα περιπάτου και αναψυχής, από το λιμάνι μέχρι το Μέγαρο Μουσικής.

Ήδη στη Νέα Παραλία συρρέουν ποδηλάτες, πεζοπόροι, φιλόζωοι, καλλιτέχνες του δρόμου, παρέες εκδρομέων για μια φωτογραφία στις «Ομπρέλες» του Ζογγολόπουλου και στο κομψό «φεγγαράκι» μέσα στον Θερμαϊκό.

Η σχεδιαζόμενη κατασκευή της επέκτασης, με το ξύλινο ντεκ των πέντε έως και δέκα μέτρων, αλλάζει όψη και λειτουργία στην παλιά παραλία από την πρώτη προβλήτα του λιμανιού μέχρι τον Λευκό Πύργο και τονώνει την παμπάλαια παραδοσιακή συνήθεια του περιπάτου των Θεσσαλονικέων εκεί. Η βόλτα των 1.200 μέτρων στην παλιά παραλία θα γίνει πιο άνετη και πιο ασφαλής, ενώ σήμερα ο κόσμος στριμώχνεται.

Η αναγέννηση του ιστορικού κέντρου της Θεσσαλονίκης μπορεί να απογειώσει την πόλη και να την κατατάξει μεταξύ των πιο έξυπνων, λειτουργικών αλλά και πολιτιστικά κορυφαίων της Ευρώπης.

Μένει βέβαια ένα μεγάλο αγκάθι. Αυτό του καθημερινού βανδαλισμού μνημείων όπως η Καμάρα και το Γαλεριανό Συγκρότημα, αλλά και η απαράδεκτη εικόνα δίπλα σε ναούς όπως η Αγία Σοφία και ο Άγιος Δημήτριος και τα απαράδεκτα –κατ’ ευφημισμόν– «γκράφιτι» που μουντζουρώνουν ένδοξα μνημεία. Η φύλαξη και προστασία τους είναι πια επιτακτική ανάγκη.