Έφυγε χθες στα 69, ο πρώην πρόεδρος του ΣΕΒ και στενος φίλος του ομίλου economia, Οδυσσέας Κυριακόπουλος. Γεννήθηκε το 1952 στην Νέα Υόρκη. Μετά από σπουδές μεταλλειολόγου στην Αυστρία και την Βρετανία – ακολουθώντας την λογική της οικογενειακής επιχείρησης του Ομίλου των Βωξιτών Παρνασσού, που μετεξελίχθηκε σε αργυρομεταλλευμάτων και Βαρυτίνης/S&B – και από μεταπτυχιακό ΜΒΑ στο INSTEAD, ανέλαβε καθοριστικό ρόλο στην S&B, την οποία οδήγησε σε μετεξέλιξη από την εξορυκτική/μεταλλευτική δραστηριότητα σε εταιρεία προσφοράς ολοκληρωμένων τεχνολογικών λύσεων, με Ευρωπαϊκές/διεθνείς απαιτήσεις.

Ως Πρόεδρος του ΣΕΒ στο διάστημα 2000-2006 επεδίωξε να επιταθεί το άνοιγμα του Συνδέσμου προς ευρύτερη κοινωνική στόχευση και δημόσια δράση. Βλέποντας πόση σημασία είχε για την Ελληνική οικονομία η ενσωμάτωση της μεταποίησης στην Ευρωπαϊκή και εν τέλει την παγκοσμιοποιημένη κλίμακα, δραστηριοποιήθηκε ως αντιπρόεδρος της UNICE/BusinessEurope, δηλαδή του Ευρωπαϊκού Συνδέσμου Βιομηχάνων. Ταυτόχρονα, συνέβαλε στην ενδυνάμωση του ΙΟΒΕ ως ανεξάρτητου μελετητικού φορέα (προήδρευσε το διάστημα 2011-14).

Πάλιν ακολουθώντας την οικογενειακή παράδοση, στήριξε την δημιουργία  του μεταλλευτικού πάρκου Φωκίδας με παράλληλη εκπαιδευτική λειτουργία στα παλιά μεταλλεία των Βωξιτών Παρνασσού, όσο και μεταλλευτικού μουσείου στην Μήλο.

Η μετεξέλιξη της S&B

Όταν πλέον διεπίστωσε ότι οι συνθήκες ανταγωνισμού υποχρέωναν την S&B να επεκταθεί στο εξωτερικό kai παραγωγικά – και όχι απλώς εμπορικά – το επεδίωξε όσο στην γειτονική Τουρκία, όσο και αργότερα στην Κίνα. Περιέγραφε, σε προφορική μαρτυρία του προς το Αρχείο Βοβολίνη:

«Στην Τουρκία δραστηριοποιούμεθα  στη θάλασσα του Μαρμαρά, στην ασιατική πλευρά. Κοντά στο Τσανάκ-Καλέ, κάπου δύο ώρες από το Τσανάκ-Kαλέ οδικώς. Έχουμε αποκτήσει metalleytik;h parax;vrhsh, με τις ίδιες διαδικασίες όπως στην Ελλάδα.[…].  Εκεί υπάρχουν κοιτάσματα περλίτη. Ο περλίτης δεν είναι παντού ο ίδιος, ποιοτικά και ιδιαίτερα όσον αφορά την τελική του χρήση και εφαρμογή. Υπάρχουν περλίτες που είναι καλύτεροι για μονωτικές εφαρμογές, άλλοι που είναι καλύτεροι για γεωργικές εφαρμογές, άλλοι που είναι καλύτεροι για την διήθηση/filtration.

Ο περλίτης της Τουρκίας, όταν τον αγοράσαμε, ήταν για να αποκτήσουμε ένα συμπληρωματικό υλικό σ’ αυτά που είχαμε στην Ελλάδα, ιδιαίτερα καλό για την διήθηση. Αυτή είναι μια μικρή αγορά, εξειδικευμένη, στην οποία η εταιρεία μας μπήκε για πρώτη φορά, αφού απέκτησε αυτό το κοίτασμα στην Τουρκία. Ακόμα είμαστε μικροί «παίκτες», αναπτυσσόμεθα, όμως.  Αυτή τη στιγμή φέρνουμε και περλίτη από την Τουρκία στη Ριτσώνα, στην Ελλάδα, να τον κατεργαστούμε για να φτιάξουμε προϊόν διήθησης. Για να πουλήσουμε στην οινοποιία, στη ζυθοποιία, στη φαρμακοβιομηχανία. Ο περλίτης εκεί χρησιμοποιείται σαν ένα μέσο διαχωρισμού. Όταν έχεις υγρά να φιλτράρεις με μεγάλες ταχύτητες, στα πρώτα στάδια της διήθησης χρησιμοποιείς υλικά σαν τον περλίτη.

Αυτό όμως που αναπτύσσεται πάρα πολύ πιο γρήγορα είναι η Κίνα. Η Κίνα έχει φτάσει σε καταπληκτικά νούμερα. Και σε ποσότητες. Η μονάδα μας βρίσκεται στο Σινγκιάνγκ είναι στην επαρχία του Χενάν. Είναι περίπου εξακόσια χιλιόμετρα μακριά από τη Σαγκάη. Κάπου οκτακόσια χιλιόμετρα απ’ το Πεκίνο, προς το κέντρο της Κίνας. Μια απ’ τις αρχαιότερες επαρχίες είναι το Χενάν.

Εκεί εργάζονται γύρω στους εξήντα εργαζόμενους, αλλά και πάλι με εργολαβίες δουλεύουμε. Φτιάξαμε ένα εργοστάσιο κατ’ εικόνα και ομοίωση του εργοστασίου της Μήλου, του νέου εργοστασίου της Μήλου, γιατί στη Μήλο έχουμε δύο εργοστάσια περλίτη, το παλιό και το καινούριο. Το καινούριο, στην ουσία, το κάναμε επί δύο. Και είναι το πιο σύγχρονο εργοστάσιο περλίτη στην Κίνα, η οποία είναι μεγάλη παραγωγός στον περλίτη. Πιάσαμε καταπληκτικά νούμερα: Εξήντα χιλιάδες τόνους κατεργασμένο περλίτη έχουμε πουλήσει σε τρεις βασικές αγορές, είκοσι χιλιάδες τόνοι είναι εξαγωγή από την Κίνα προς Ιαπωνία και Κορέα. Είκοσι χιλιάδες τόνοι πάνε για ένα εργοστάσιο αμερικάνικο, την Armstrong που κάνει ψευδοροφές στην Σαγκάη– γι’ αυτό, άλλωστε, πήγαμε στην Κίνα, για να τροφοδοτήσουμε αυτό το εργοστάσιο, δεδομένου ότι η εταιρεία Armstrong είναι ο βασικός μας πελάτης στον περλίτη. Και στο μεταξύ έχουμε αναπτύξει άλλες είκοσι χιλιάδες τόνους πωλήσεις περλίτη στην ντόπια αγορά, σε άλλους μικρούς παραγωγούς, ακόμα και για τις άλλες χρήσεις, όπως οι γεωργικές χρήσεις και τα λοιπά. Αλλά κυρίως πάει στη μόνωση και στην οικοδομή.

Είναι καταπληκτική η εξέλιξη στην Κίνα, έχει ξεπεράσει τους αρχικούς μας στόχους.

Ξεκινήσαμε κάνοντας δύο εταιρείες, τις οποίες ακόμα διατηρούμε. Μία για την κατεργασία και μία άλλη για την εκμετάλλευση. Και στις δύο ξεκινήσαμε να λειτουργούμε  με joint ventures με ντόπιους. Εμείς βάλαμε τα κεφάλαια και την τεχνογνωσία. […]

Τώρα το σκηνικό έχει ξεκαθαρίσει. Έχουμε εξαγοράσει ουσιαστικά τους ιδιώτες συνεταίρους, όσον αφορά το εργοστάσιο, που τώρα μας ανήκει κατ’ αποκλειστικότητα, και όσον αφορά την εκμετάλλευση, παραμένουμε συνέταιροι, απλώς πλέον όμως με την τοπική Αυτοδιοίκηση.

Η γραφειοκρατία στην Κίνα υπάρχει, η νομοθεσία είναι πάρα πολύ αυστηρή. Θα ’λεγα όμως ότι, και εκεί, τηρείται ανάλογα με την περίπτωση. Όσον αφορά τους ξένους επιτηρούνται πάρα πολύ αυστηρά, ενώ για τους ντόπιους είναι πολύ πιο ελαστικοί, ιδιαίτερα στα θέματα του περιβάλλοντος όπου οι προδιαγραφές είναι πάρα πολύ υψηλές στην Κίνα».

Η εξαγορά της S&B από την Imerys

Παρόλες όμως αυτές τις προσπάθειες διεθνοποίησης της S&B, η πίεση του ανταγωνισμού υποχρέωνε να αναζητηθούν ριζικότερες λύσεις – ιδίως λόγω του υψηλού κόστους δανεισμού μιας εταιρείας με Ελληνική βάση. Σε μια πρώτη φάση αυτό επιχειρήθηκε με την σύναψη ενός ομολογιακού δανείου στο Λουξεμβούργο (275 εκατ. Ευρώ), με βάση holding η οποία δημιουργήθηκε μετά από έξοδο της S&B από το Ελληνικό Χρηματιστήριο. Όταν όμως ο κλάδος δοκιμάσθηκε από την κρίση το 2008 – διηγείται ο Οδ. Κυριακόπουλος στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ»:

«Είχε χτυπηθεί βαριά ο τζίρος μας – προτού καν ζήσουμε την κρίση στην Ελλάδα. Μέσα σε μια χρονιά, χάσαμε 1/3 του κύκλου εργασιών μας : αυτό είχε καταστήσει απαραίτητη την αύξηση κεφαλαίου του 2009 [… ]

Ξαφνικά, η IMERYS – την οποία παρακολουθούσαμε επί χρόνια, πώς εκινείτο – έδειξε ενδιαφέρον. Τους προσεγγίσαμε και, μετά από σκληρές διαπραγματεύσεις που διήρκεσαν 5 μήνες, καταλήξαμε σε συμφωνία. Οι διαπραγματεύσεις στην ουσία ήταν μεταξύ μετόχων: η Rhone  Capital (που μετείχε στην S&B προηγουμένως) και εγώ (ως εκπρόσωπος της οικογένειας) από την μια, οι μέτοχοι της IMERYS από την άλλη. Και η IMERYS είναι υπό οικογενειακό έλεγχο- της οικογένειας του Βέλγου Albert Frère, μεγάλη βιομηχανική παρουσία, και του Γαλλοκαναδού Paul-Guy Desmarais – καίτοι εισηγμένη στο Χρηματιστήριο των Παρισίων.

Tο σύνολο των συμφερόντων της S+B – πλην των βωξιτών, αλλά και κάποιων ακινήτων που δεν συνδέονται με τις βασικές δραστηριότητες – πουλήθηκαν για 525 εκατομμύρια ευρω. Η οικογένεια λαμβάνουμε 2/3 σε μετοχές της IMERYS και 1/3 σε ρευστό, η Rhone όλο το τίμημα σε ρευστό.

Εμείς, παραμένουμε στην εταιρεία: έχω μια έδρα στο ΔΣ της IMERYS, μπορούμε να ορίσουμε ένα ακόμη μέλος.  Η συμφωνία μεταξύ μετόχων, που έχουμε συνάψει, μας δίνει κάποια ενισχυμένα δικαιώματα μειοψηφίας – σημειώστε ότι στην IMERYS θα έχουμε το 4,5% , έναντι του 56% των δυο άλλων οικογενειών. Πέρα από το ΔΣ, μετέχουμε στην Επιτροπή Στρατηγικής, παρακολουθούμε την Εξελεγκτική Επιτροπή … χωρίς όμως συμμετοχή στην διοίκηση/non-executive.

Να προσθέσω ότι ένα 10% της τιμής που λάβαμε σχετίζεται με την επιτυχία του επιχειρηματικού σχεδίου 3ετίας που συμφωνήσαμε : δεν πουλήσαμε δηλαδή μόνο στοιχεία ενεργητικού, πουλήσαμε ένα ολόκληρο σχέδιο δράσης… Επίσης, οι μετοχές μας θα είναι δεσμευμένες επί μια 3ετία.»

Πώς την αποτιμούσε, τότε, ο Οδ. Κυριακόπουλος αυτήν την συνεργασία;

«Πρώτον, είναι μια ψήφος εμπιστοσύνης προς την Ελλάδα: η IMERYS έδειξε πως σέβεται την Ελλάδα, δέχεται να αναλάβει κίνδυνο Ελλάδας, αφού μεγάλο μέρος των εσόδων μας προέρχονται από την Ελλάδα οπότε θεωρεί ότι θα συνεχίσει να λειτουργεί όπως έχει προγραμματισθεί.

Ταυτόχρονα, είναι ψήφος εμπιστοσύνης στους ανθρώπους της S&B: τα στελέχη μας και οι διευθυντές μας, ιδίως, θα έχουν μεγάλες ευκαιρίες ενσωματωμένοι σε ένα όμιλο 16.000 ανθρώπων (ήμασταν 2.000), με 300 μονάδες, με ορυχεία σε 20 διαφορετικά προϊόντα. Όσοι θελήσουν να μετακινηθούν και να ανελιχθούν επαγγελματικά, θα έχουν μεγάλες ευκαιρίες.

[…] Για την Ελλάδα και τις άλλες Ευρωπαϊκές χώρες θα πάμε απευθείας σε Ευρωπαϊκό επίπεδο: διαρκεί λίγο περισσότερο, αλλά καλύπτει όλη την Ευρωπαϊκή επικράτεια. Έχουμε όμως Ρωσία, Ουκρανία, Τουρκία, Καναδά, Βραζιλία, Κίνα, ΗΠΑ….

Πέρα όμως απ’ αυτά, η Ελλάδα θα μπορούσε να γίνει για την IMERYS ένα σημαντικό κέντρο/hub για διάφορους χώρους αριστείας, με εγκατάσταση στην Κηφισιά. Σ’ εμάς στην Ελλάδα βλέπετε τα νοίκια είναι χαμηλότερα, οι αμοιβές επίσης χαμηλότερες, αλλά το επίπεδο του ανθρώπινου δυναμικού υψηλό. Οι άνθρωποι της IMERYS το γνωρίζουν αυτό, μας έχουν ψάξει σοβαρά και ξέρουν ότι στην Ελλάδα συγκεντρώνουμε το καλύτερο δυναμικό…».