Κάτω από τον πήχη: Πώς η Ε.Ε. χάνει τον ανταγωνισμό με ΗΠΑ, Κίνα – Γιατί η Ελλάδα μένει πίσω μεταξύ των «27»

Γιώργος Κύρτσος

Εκδ. Free Sunday, Αθήνα 2021, σελίδες 600, τιμή εκδότη: 16 ευρώ

 

Η θητεία του Γιώργου Κύρτσου στην Ευρωβουλή θα έχει αφήσει πίσω –πέρα από το όποιο πολιτικό στίγμα– μια σειρά από δημόσιες τοποθετήσεις οι οποίες φωτίζουν, με τρόπο που συνδυάζει τη δημοσιογραφική ματιά και την αντίληψη της επικαιρότητας (αυτή ποτέ δεν φεύγει, ως συνήθεια) με την πολιτική κρίση και την προσέγγιση των ευρωπαϊκών θεμάτων (αλλά με την επίγνωση της παραπέρα, της διεθνούς διάστασης). Ήδη με το Στον λαβύρινθο της πανδημίας, η κωδικοποίηση της ματιάς του Κύρτσου είχε επιχειρήσει μια σύνθεση με αφορμή την προσπάθεια ανταπόκρισης της EE στην περιπέτεια της Covid-19. Τώρα, με το Κάτω από τον πήχη, που έρχεται στη συγκυρία της «Διάσκεψης για το Μέλλον της Ευρώπης», η οποία ευλόγως τον προβληματίζει για την περιορισμένη φιλοδοξία, αν μη την προσχηματικότητά της, ο πολύπειρος δημοσιογράφος-αναλυτής-πολιτικός επανέρχεται αιχμηρότερος.

Η λογική του είναι να κάνει μιαν ανατομία της συνολικής πορείας της ΕΕ «27», με τις εσωτερικές εξελίξεις των (βασικών) χωρών-μελών να συνθέτουν εκείνο που απροβλημάτιστα ονομάζουμε «Ευρώπη», και να προβάλλει το κριτικά διαμορφωμένο συνολικό αποτέλεσμα στην παγκόσμια σκηνή. Παίρνει ένα-ένα τα βασικά μέτωπα (που έχουν ενδιαφέρον και για την Ελλάδα), μην διστάζοντας να αναδείξει αδύναμα σημεία/προκλήσεις: από το Προσφυγικό/Μεταναστευτικό (που πάντα μένει ανοιχτό) μέχρι τη στάση της ΕΕ απέναντι στην πανδημία (όπου στηρίχθηκαν προσδοκίες για θεσμική ωρίμανση), αλλά και ενσωματώνοντας στην ανάλυσή του σοβαρές επιφυλάξεις για τις σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας, ιδίως μετά το επεισόδιο Ερντογάν-Μισέλ- φον ντερ Λάιεν στο Ακ Σαράι…

Εκείνο που σταθερά απασχολεί τον Γιώργο Κύρτσο –και γι’ αυτό «ανεβαίνει» στον συνολικό του τίτλο– είναι ότι η ΕΕ, την οποία βλέπει βέβαια ως μονόδρομο για την πορεία της Ελλάδας, δεν κατορθώνει να περάσει πάνω από τον πήχη των πολλαπλών προκλήσεων της εποχής. Όμως στο ίδιο, ή πάντως σε ανάλογο, συμπέρασμα καταλήγει και για την Ελλάδα, για την αίσθηση ενός «μένουμε πίσω» που δεν έχει να κάνει μόνο με τις μείζονες ανισορροπίες που συντηρούνται ή για το επενδυτικό κενό που καταγράφεται, ή πάλι για την «επικίνδυνη επιστροφή» στα διευρυνόμενα ελλείμματα (το δημοσιονομικό, το κοινωνικοασφαλιστικό, το εμπορικό). Το ερώτημα που μένει τελικά στον αναγνώστη –και αυτή είναι μια υπορρέουσα αρετή του Κάτω από τον πήχη– είναι αν σωστά ή εσφαλμένα έχει κανείς αυξημένες προσδοκίες, είτε από την ΕΕ είτε από την Ελλάδα· ή αν «πρέπει» να συμβιβαστεί με μια προσέγγιση μειωμένων επιδόσεων…