Οικονομική Επιθεώρηση, Νοέμβριος 2021, τ.1012

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ του Απόστολου Λακασά

Στην κορυφή των προτιμήσεων γονιών και μαθητών τα 49 μουσικά Γυμνάσια και Λύκεια

 

Πρόκειται για σχολεία που καλλιεργούν τις τέχνες, και μέσω αυτών όλες τις δεξιότητες που μπορούν να αναπτυχθούν σε ένα παιδί: της συνεργατικότητας, της πειθαρχίας, της πρωτοβουλίας, της κριτικής σκέψης. Διευρύνουν τους ορίζοντες των μαθητών, τους προσφέρουν ευκαιρίες να ξεφύγουν από τη… ρουτίνα των μαθημάτων! Για όλους αυτούς τους λόγους οι θέσεις τους είναι περιζήτητες από τους γονείς. Πρόκειται για τα μουσικά και καλλιτεχνικά σχολεία που λειτουργούν στην Ελλάδα. Βέβαια, και τα σχολεία αυτά ακολουθούν τον κανόνα των προβλημάτων που διέπει όλο το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα.

Σήμερα λειτουργούν 49 μουσικά σχολεία, όλα στη μέση δευτεροβάθμια εκπαίδευση – τα περισσότερα Γυμνάσια, ενώ υπάρχουν και λίγα Λύκεια. Υπάρχουν επίσης 8 καλλιτεχνικά σχολεία (4 στην Αττική κι από ένα σε Θεσσαλονίκη, Ηράκλειο, Μεσολόγγι και Κοζάνη). Το Υπουργείο Παιδείας έχει εξαγγείλει τη δημιουργία νέων μουσικών Γυμνασίων στην Καλλονή Λέσβου και την Ηγουμενίτσα (με έδρα
τα Ματαράκια), καθώς επίσης και τη δημιουργία ενός καλλιτεχνικού Γυμνασίου στην Αργολίδα με έδρα την Προσύμνη και
στην πρωτεύουσα του νομού Πέλλας, την Έδεσσα. Τα σχολεία ιδρύονται σε κεντρικές πόλεις των νομών με στόχο να καλύπτουν τους μαθητές της ευρύτερης περιοχής, καθώς δεν έχουν τον χαρακτήρα της υποχρεωτικότητας (όπως τα συμβατικά Γυμνάσια) ώστε να δημιουργηθούν πολλά σε κάθε πόλη για όλες τις γειτονιές.

Τρόπος εισαγωγής

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρείχε στην Οικονομική Επιθεώρηση η Μαρία Τσούτσια, από την αρμόδια Διεύθυνση του Υπουργείου Παιδείας, στην Αττική λειτουργούν 5 μουσικά Γυμνάσια και τα παιδιά κάνουν αίτηση στο σχολείο με βάση τη διεύθυνση της κατοικίας τους. Η εισαγωγή γίνεται με εξετάσεις το δεύτερο δεκαπενθήμερο του Ιουνίου για την επόμενη Α΄ τάξη του μουσικού Γυμνασίου. Οι υποψήφιοι εξετάζονται στον ρυθμό, την ακουστική και τη φωνητική ικανότητα, καθώς και σε ένα προαιρετικό μουσικό όργανο (ευρωπαϊκό ή παραδοσιακό). Στα καλλιτεχνικά σχολεία οι μαθητές μπορούν να επιλέξουν κατεύθυνση μεταξύ του χορού, των εικαστικών και του θεάτρου. Οι εξετάσεις επιλογής και στα μουσικά και στα καλλιτεχνικά σχολεία είναι όπως οι πανελλαδικές, με τα θέματα στις μουσικές
δεξιότητες να επιλέγονται από Κεντρική Επιτροπή Εξετάσεων στο Υπουργείο Παιδείας, ενώ οι εξεταστές είναι από διαφορετική πόλη ώστε να μην γνωρίζουν τους υποψηφίους.

Μιλώντας στην Οικονομική Επιθεώρηση για το θέμα η Φανή Μπαλαμότη, φιλόλογος στο Μουσικό Σχολείο Τρικάλων, αναφέρει ότι στα σχολεία αυτά οι μαθητές διδάσκονται θεωρία της ευρωπαϊκής (σολφέζ) και παραδοσιακής μουσικής (βυζαντινή υμνογραφία), ενώ κάνουν και μαθήματα σε μουσικά όργανα. Συγκεκριμένα, υποχρεωτικά πιάνο για μία ώρα, ενώ για τις υπόλοιπες διδακτικές ώρες μπορούν να επιλέξουν από λαούτο, κλαρίνο, κανονάκι, κιθάρα, κόρνο, κρουστά, παραδοσιακό ή κλασικό βιολί, βιολοντσέλο, σαξόφωνο, μπουζούκι. «Υπάρχει ενδιαφέρον από γονείς που τα παιδιά τους δεν επιθυμούν απαραίτητα να συνεχίσουν σε μουσικές σχολές. Γι’ αυτό και στο Λύκειο
βλέπουμε ότι μειώνεται το ενδιαφέρον» λέει η Φ. Μπαλαμότη.

Μαθητικός ζήλος

Η περιγραφή του πλαισίου λειτουργίας υποδηλώνει τα προτερήματα των σχολείων αυτών, αλλά και τα πιθανά μειονεκτήματά τους. Ενδεικτικά, η Φ. Μπαλαμότη λέει εμφατικά πως «τα μουσικά σχολεία είναι χαρούμενα σχολεία. Τα παιδιά στα διαλείμματα κάνουν παρέες και τραγουδούν, ενώ από πολύ μικρά μαθαίνουν να συνεργάζονται». Επίσης, στα μουσικά σχολεία διοργανώνονται μουσικά σύνολα
(π.χ. χορωδίες) δύο φορές την εβδομάδα, ενώ τα σχολεία συμμετέχουν σε ευρωπαϊκά προγράμματα, τα παιδιά ταξιδεύουν στην Ευρώπη, ενώ τα ίδια λειτουργούν και τη σχολική βιβλιοθήκη.

Χαρακτηριστικό του ζήλου των παιδιών είναι πως για να παρακολουθήσουν τα μαθήματα μπορεί και να ταξιδεύουν καθημερινά περίπου 30 χιλιόμετρα από και προς το σπίτι τους, παρότι υπάρχει συμβατικό σχολείο στη γειτονιά τους. Η μεταφορά των μαθητών και η σίτισή τους στο σχολείο είναι δωρεάν. «Είμαστε πολύ θετική παρουσία στην πόλη μας, όλοι το βλέπουν αυτό» παρατηρεί η Φ. Μπαλαμότη.
Επίσης, οι σχολικοί χώροι είναι ασφαλείς, ενώ οι καθηγητές των μαθημάτων γενικής παιδείας είναι αυξημένων ακαδημαϊκών προσόντων με μεταπτυχιακές σπουδές και γνώσεις ξένων γλωσσών. Επίσης, πολλοί καθηγητές μουσικής έχουν καλλιτεχνικό έργο. «Τα μουσικά και τα καλλιτεχνικά σχολεία επιλέγονται διότι αναπτύσσουν δεξιότητες που δεν υπάρχουν στα συμβατικά σχολεία, ενώ έχει παρατηρηθεί
ότι δεν υπάρχουν προβλήματα σχολικού εκφοβισμού» προσθέτει η Μ. Τσούτσια. «Είναι πολύ θετικό ότι καλλιεργούν τη δημιουργικότητα, τη συλλογικότητα, τη συνεργατικότητα στα παιδιά», δηλώνει από την πλευρά της η Άννα Χρονοπούλου, πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Γονέων Μουσικών και Καλλιτεχνικών Σχολείων στη χώρα μας. Ωστόσο, όπως προσθέτει η ίδια και ορθώς, «θα έπρεπε να δίνεται η
δυνατότητα και στα σχολεία της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης να καλλιεργούν την τέχνη, αλλά και τον αθλητισμό. Πλέον τα αθλητικά σχολεία έχουν καταργηθεί».

Προβλήματα

Από την άλλη, τα μουσικά σχολεία αντιμετωπίζουν –ίσως και εντονότερα– τα προβλήματα που έχει η ελληνική δημόσια εκπαίδευση κάθε χρόνο. Πρώτο όλων οι ελλείψεις εκπαιδευτικών, και δη των εξειδικευμένων της μουσικής, χωρίς την παρουσία των οποίων ακυρώνεται στην
πράξη η στόχευση των μουσικών σχολείων. «Εκφράζουμε την έντονη διαμαρτυρία μας για την καθυστέρηση στην πρόσληψη αναπληρωτών και ωρομισθίων εκπαιδευτικών για τα αντικείμενα της μουσικής, του χορού, του κινηματογράφου, των εικαστικών και του θεάτρου στα μουσικά και καλλιτεχνικά σχολεία της επικράτειας. Η ένταξη για μία ακόμα φορά της πρόσληψης εκπαιδευτικών των παραπάνω
ειδικοτήτων σε επόμενες φάσεις προσλήψεων εκπαιδευτικών στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση παγιώνει μια απαράδεκτη πρακτική χρόνων, η οποία στερεί από τα παιδιά μας τη δυνατότητα της μουσικής και καλλιτεχνικής εκπαίδευσης από την έναρξη του σχολικού έτους. Εκφράζουμε, επίσης, την έντονη δυσαρέσκεια των γονιών για τα κενά σε διδακτικές ώρες», ανέφερε η Πανελλήνια Ένωση Γονέων
Μουσικών και Καλλιτεχνικών Σχολείων σε έγγραφό της προς την ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας λίγο μετά την έναρξη της περασμένης σχολικής χρονιάς. Βεβαίως, ελλείψεις υπάρχουν και στους εκπαιδευτικούς των μαθημάτων του γενικού αναλυτικού προγράμματος. Παράλληλα, όπως λέει η Ά. Χρονοπούλου, τα παιδιά επιλέγουν με βάση τους υπάρχοντες καθηγητές ανά όργανο και όχι τις κλίσεις τους. Την ίδια στιγμή, λόγω των καθυστερημένων προσλήψεων αναπληρωτών, τα ατομικά μαθήματα στα όργανα γίνονται ομαδικά.
Σαφώς, την περασμένη χρονιά, κατά την οποία ο μεγαλύτερος διδακτικός χρόνος αφιερώθηκε στην τηλεκπαίδευση, οξύνθηκαν τα λειτουργικά προβλήματα στα μουσικά και στα καλλιτεχνικά σχολεία, καθώς η τέχνη δύσκολα διδάσκεται εξ αποστάσεως!

Παράπονα από τους γονείς

Η Πανελλήνια Ένωση Γονέων Μουσικών και Καλλιτεχνικών Σχολείων διαμαρτύρεται διότι στο τέλος του περασμένου σχολικού έτους άλλαξε ο τρόπος αξιολόγησης των μαθητών. Σύμφωνα με ΦΕΚ, μαθητές οι οποίοι δεν έχουν την απαιτούμενη βάση του 10 σε ένα μουσικό μάθημα δεν έχουν το δικαίωμα να παραπεμφθούν στη δεύτερη εξεταστική του Σεπτεμβρίου και υποχρεώνονται σε αποχώρηση από το μουσικό σχολείο. Έτσι έχουμε το φαινόμενο (με χαρακτηριστικά τα παραδείγματα των μουσικών σχολείων Αλίμου και Πειραιά) μαθητές που δεν έχουν επιτύχει τη βάση του 10 σε ένα μόνο μουσικό μάθημα να μην μπορούν να επαναξιολογηθούν, σε αντίθεση με μαθητές οι οποίοι διατηρούν αυτό το δικαίωμα γιατί δεν έχουν επιτύχει τη βάση του 10 και σε ένα μάθημα γενικής παιδείας. «Θεωρούμε πως ο τρόπος αξιολόγησης στα μουσικά σχολεία είναι άδικος και θα οδηγήσει στον αποκλεισμό μαθητών από τη δημόσια δωρεάν καλλιτεχνική
εκπαίδευση. Είναι ακατανόητο να αντιμετωπίζονται με αυτόν τον τιμωρητικό τρόπο μαθητές και να οδηγούνται στην έξοδο από τη μοναδική δωρεάν δημόσια καλλιτεχνική εκπαίδευση», λέει ηΈνωση και ζητά από την ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας αποκατάσταση της αδικίας.

Η ταυτότητα των μουσικών και καλλιτεχνικών σχολείων

Σήμερα λειτουργούν 49 μουσικά σχολεία, όλα στη μέση δευτεροβάθμια εκπαίδευση – τα περισσότερα Γυμνάσια, ενώ υπάρχουν και λίγα Λύκεια. Υπάρχουν επίσης και 8 καλλιτεχνικά σχολεία (τέσσερα στην Αττική και από ένα σε Θεσσαλονίκη, Ηράκλειο, Μεσολόγγι και Κοζάνη). Το Υπουργείο Παιδείας έχει εξαγγείλει τη δημιουργία νέων μουσικών Γυμνασίων στην Καλλονή Λέσβου και την Ηγουμενίτσα με έδρα τα Ματαράκια, καθώς επίσης και τη δημιουργία δύο καλλιτεχνικών Γυμνασίων, ένα στην Αργολίδα με έδρα την Προσύμνη και ένα στην Έδεσσα. Η εισαγωγή γίνεται με πανελλαδικές εξετάσεις το δεύτερο δεκαπενθήμερο του Ιουνίου για την επόμενη Α΄ τάξη του μουσικού Γυμνασίου. Οι υποψήφιοι εξετάζονται σε δεξιότητες μουσικής, χορού, εικαστικών και θεάτρου. Η φοίτηση σε μουσικά και καλλιτεχνικά σχολεία αποτελεί ισχυρή βάση για περαιτέρω σπουδές πάνω στη σχετική τέχνη. Οι απόφοιτοι των μουσικών και καλλιτεχνικών σχολείων μπορούν να εισαχθούν σε ΑΕΙ (είτε με σχετικό καλλιτεχνικό αντικείμενο σπουδών είτε όχι).