Οικονομική Επιθεώρηση, Σεπτέμβριος 2021, τ.1010

Ελλάδα 1821-2021 • Μακεδονία του Χάρη Σαββίδη

 

Το τμήμα της Μακεδονίας που εντάχθηκε στο ελληνικό κράτος το 1913, μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους, έφερε εξ’ αρχής διαφορετικά οικονομικά χαρακτηριστικά από την υπόλοιπη χώρα: Μεγάλες καλλιεργήσιμες εκτάσεις, πλούσια αστικά κέντρα και μία από τις μεγαλύτερες πόλεις της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, τη Θεσσαλονίκη. Τον αιώνα που ακολούθησε η βόρεια Ελλάδα δεν έγινε ποτέ το επίκεντρο της ελληνικής οικονομίας αλλά σταθερά ξεχώριζε, ως ο δεύτερος ισχυρότερος πόλος, μετά την πρωτεύουσα.

Στην αυγή του 21ου αιώνα, η προοπτική διεύρυνσης της ΕΕ στα Βαλκάνια και η ένταξη της Ελλάδας στον ‘σκληρό πυρήνα’ της ΕΕ, την Ευρωζώνη, δημιούργησε μια ισχυρή τάση οικονομικής επέκτασης πέραν των βορείων συνόρων. Τότε φάνηκε ότι η Θεσσαλονίκη θα μπορούσε να εξελιχθεί σε χρηματοοικονομικό κέντρο της ευρύτερης περιοχής, εγκαταλείποντας το βιομηχανικό και αγροτικό παρελθόν.

Το ξέσπασμα της κρίσης επέβαλλε την αναδίπλωση των ελληνικών επιχειρήσεων εντός των συνόρων και ακύρωσε τα μεγαλεπήβολα σχέδια. Η διαδικασία αποβιομηχάνισης, που είχε ξεκινήσει ήδη από τη δεκαετία του ’80, επιταχύνθηκε και έπληξε σχεδόν κάθε γωνιά της Μακεδονίας. Η ανεργία εκτινάχθηκε, όχι μόνο στην Κεντρική Μακεδονία αλλά επίσης ανατολικά και κυρίως δυτικά, καθώς η σταδιακή εγκατάλειψη της λιγνιτικής παραγωγής στέρησε από τη Δυτική Μακεδονία την κύρια οικονομική δραστηριότητα.

Σήμερα η οικονομία της Μακεδονίας επιχειρεί να εκπέμψει ένα νέο στίγμα. Έμφαση δίνεται στην προσέλκυση επενδύσεων σε τομείς όπως η έρευνα, η καινοτομία, οι μεταφορές και οι υπηρεσίες. Ο περιφερειάρχης Κεντρικής Μακεδονίας, Απόστολος Τζιτζικώστας, σε συνέντευξη προς την Οικονομική υποστηρίζει ότι εργάζεται ώστε σε ορίζοντα δεκαετίας να δημιουργηθεί η πρωτεύουσα εξωστρέφειας της χώρας. Στο όραμά του για την επόμενη ημέρα αναφέρεται και ο Λάζαρος Μαλούτας, δήμαρχος Κοζάνης, της περιοχής που κατεξοχήν πλήττεται από την απολιγνιτοποίηση. Από την πλευρά του, ο Πρόεδρος του Συνδέσμου Βιομηχανιών Ελλάδος, Αθανάσιος Σαββάκης, υπογραμμίζει την ανάγκη επαναβιομηχάνισης, στην οποία μπορούν να συμβάλλουν ουσιαστικά οι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης και του νέου ΕΣΠΑ. Σε αυτούς αναφέρεται και ο αντιπρόεδρος του Σύνδεσμου Εξαγωγέων Βορείου Ελλάδος, Γεδεών Βούλης, υποστηρίζοντας ότι «λεφτά υπάρχουν» αλλά ταυτόχρονα απαιτείται αυτενέργεια, πρωτίστως από τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.