Mare Nostrum: Μετατοπίσεις ισχύος στον γεωπολιτικό χάρτη της Μεσογείου

Συλλογικό, Επιμέλεια: Σωτήρης Ντάλης

Εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα 2020, σελίδες 712, τιμή: 26,50 ευρώ

Μια πανστρατιά αναλυτών, πολιτικών, διπλωματών, πανεπιστημιακών και δημοσιογράφων έχει καταθέσει στον συλλογικό αυτό τόμο, με τον Σωτήρη Ντάλη να συντονίζει το εγχείρημα, θέτοντας εισαγωγικά και τις βασικές παραμέτρους αυτού που ο αναγνώστης καλείται να συνθέσει: τις «μετατοπίσεις ισχύος» – σκέψεις και προσεγγίσεις γύρω από τις γεωπολιτικές και γεωοικονομικές προκλήσεις που «ανέβασαν» οι εξελίξεις των τελευταίων χρόνων στην περιοχή αυτή. Που, από την εποχή του ρωμαϊκού Mare Nostrum μέχρι την προσέγγιση της Méditerranée του Μπροντέλ, διεκδικεί την παγκόσμια προσοχή. Και που, στα δικά μας χρόνια, «εισέβαλε» στην πολιτική μας πραγματικότητα.

Μπορεί οι δύο περιοχές προβληματισμού άμεσου ενδιαφέροντος –ελληνοτουρκικά με Βαγγέλη Βενιζέλο και Ντόρα Μπακογιάννη, αλλά και Μάνια Τελαλιάν, την ιδιαίτερη νομικό του ΥΠΕΞ, για το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο υπό το βλέμμα του διεθνούς δικαίου, ή Χριστίνα Πουλίδου (δημοσιογράφο, για τη ματαίωση της διαδικασίας του Ελσίνκι…)· Κυπριακό με Αλέκο Μαρκίδη (γενικό εισαγγελέα, για τις πτυχές Διεθνούς Δικαίου) και Μιχάλη Ατταλίδη (πανεπιστημιακό και διπλωμάτη, για τη λογική των τριμερών συνεργασιών)– να προσελκύουν άμεσα τον αναγνώστη, όπως αυτός βρίσκεται μπροστά στα τωρινά έντονα γεγονότα. Ωστόσο, η ευρύτερη προβληματική στην περιοχή, με τα ενεργειακά και τη σκακιέρα των αγωγών και των γεωτρήσεων για φυσικό αέριο (Γιάννης Μανιάτης) ή πάλι με τις πτυχές του Προσφυγικού/Μεταναστευτικού (με την επίσημη θέση από Γιώργο Κουμουτσάκο, την αντιπαράθεση ανθρωπιστικού-νομικού από Βασίλη Φλωρίδη, τον εισαγγελέα, ή πάλι τα ιδεολογικά στοιχήματα με Νικόλα Σεβαστάκη), θα βοηθήσει τον ενδιαφερόμενο αναγνώστη να ανασυνθέσει την εικόνα που, συνολικά, διαμορφώνεται στην περιοχή. «Φυσικά», με τη διεθνή ματιά, την αμερικανική ανάμειξη και την ευρωπαϊκή διστακτικότητα (από τον πρώην Επίτροπο της Κύπρου Χρήστο Στυλιανίδη ή τους πανεπιστημιακούς Κωνσταντίνο Αρβανιτόπουλο και Πέτρο Στάγκο) να συμπληρώνει το παζλ: θα βρει κανείς, εδώ, από απόψεις που θέλουν την Ευρώπη να ωριμάζει μέσα από τις προκλήσεις αυτής της περιοχής μέχρι και το συνεχώς επανερχόμενο εκκρεμές της ιστορίας. Η εκτίμηση/ευχή του Σωτήρη Ντάλη ότι «σε μια νέα, φιλόδοξη Ένωση που θα την ενώνει η αλληλεγγύη, η Ελλάδα μπορεί να κάνει τη δική της επανεκκίνηση με έναν εξωστρεφή πατριωτισμό» δείχνει το απώτατο όριο της πίστης στην Ευρώπη ως διέξοδο εν προκειμένω. Αποτελεί, συνάμα, και το όριο της αισιοδοξίας, όπως αυτή διατρέχει τα περισσότερα κείμενα του τόμου.

Αφήσαμε έξω αρκετά από τα ονόματα και τις συνεισφορές σ’ αυτό το συλλογικό έργο-οδηγό σ’ όλα όσα θα έρθουν στη σκακιέρα της Μεσογείου. Όμως, θα ήταν αληθινά παράλειψη να μην επισημάνει κανείς τις συνεισφορές των διπλωματών Ζαφείρη Ρωσσίδη και Κατερίνας Μπούρα για τη λογική της δημόσιας διπλωματίας και για τη διπλωματία στην ψηφιακή εποχή, καθώς και την προσέγγιση του πανεπιστημιακού Βασίλη Καπετανγιάννη στη συνδυαστική προβολή της ελληνικής ταυτότητας με τη δημόσια διπλωματία της χώρας· θα τα ζήσουμε, όσα θα έρθουν. Ας έχουμε δει κάποιες όψεις τους.

ΑΔΠ