Με την βοήθεια και των νέων κρίσεων προχωρούν οι εκταμιεύσεις του Ταμείου Ανάκαμψης

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Περίπου 2% του Ελληνικού ΑΕΠ (των 181 δις ευρώ, σύμφωνα με τους υπολογισμούς της ΕΛΣΤΑΤ, που μιλούν για 8,3% αύξησή του το 2021) αποτελεί η πρώτη δόση του Ταμείου Ανάκαμψης (3,6 δις) που εγκρίθηκε η εκταμίευσή της σύμφωνα με την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και τον Επίτροπο για τις Οικονομικές υποθέσεις Πάολο Τζεντιλόνι. Η έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή – η κυρία φον ντερ Λάιεν υπήρξε εξαιρετικά προσεκτική να το διευκρινίσει, ώστε να μην έχουμε παρεξηγήσεις… – είναι το προτελευταίο βήμα: αρκεί μόνο να μην υπάρξει αντίρρηση ως προς την εκπλήρωση των 15 «οροσήμων/milestones (τα θυμόσαστε από την εποχή Τρόικας, όχι;) που ήδη κρίθηκαν θετικά, και από την Επιτροπή Οικονομικών και Χρηματοπιστωτικών Θεμάτων/EFC του Συμβουλίου δηλαδή από το συνόλο των Κρατών μελών: αυτή είναι η ισορροπία που έχει επιλεγεί να ισχύει σύμφωνα με τον Κανονισμό του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας/Next Generation EU, βαφτισμένου εμψυχωτικά κατά την συνήθεια των Βρυξελλών.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ποντάρει πολλά σε αυτή την νέα δράση, που αληθινά αποτελεί σημαντική καινοτομία – όχι τόσο για το μέγεθός της, όσο λόγω του ταμπού της μη-αμοιβαιοποίησης χρέους που γκρεμίστηκε, υπό την πίεση της ανάγκης ενίσχυσης των Ευρωπαϊκών οικονομιών μετά το σοκ του κορωνοϊού. Τώρα, που αρχίζουν οι κυρίως εκταμιεύσεις αυτής της δράσης, συμβαίνει να υπάρχει η ακόμη ισχυρότερη ανάγκη να μην φρενάρουν οι πιο αδύναμες ιδίως οικονομίες μετά το σοκ του Ουκρανικού αλλά και του εγκαθιστάμενου πληθωρισμού. Το πόσο πιστεύουν στο Ταμείο Ανάκαμψης οι Βρυξέλλες, είχε φανεί κατά την εδώ επίσκεψη φον ντερ Λάϊεν με την ιδιότυπη εκείνη διοργάνωση συζήτησης/συνέντευξης με φόντο την Αρχαία Αγορά, με Κυριάκο Μητσοτάκη/Ούρσουλα φον ντερ Λάϊεν επί σκηνής.

Η λογική του Ταμείου Ανάκαμψης είναι να προωθεί την χρηματοδότηση επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων (έγινε επιτέλους αποδεκτό ότι οι μεταρρυθμίσεις έχουν και κόστος!) παράλληλα με την προώθηση διαρθρωτικών αλλαγών/μεταρρυθμίσεων. Έτσι, οι 15 που κρίθηκε ότι έχουν επιτευχθεί, αφορούν από την ενεργειακή απόδοση και την διαχείριση απορριμμάτων μέχρι τις ενεργητικές πολιτικές στην αγορά εργασίας ή στην υγεία, αλλά και τους πάγιους ανασταλτικούς παράγοντες στην κάθε απόπειρα ανάπτυξης στην Ελλάδα: Δικαιοσύνη, φορολογική διοίκηση/tax administration, σύστημα δημοσιονομικού ελέγχου. Ειδικά ορόσημα αφορούσαν τον ίδιο τον μηχανισμό χορήγησης των δανείων του Ταμείου Ανάκαμψης – είναι για την τωρινή πρώτη δόση κάτι πάνω από 50% του συνόλου, εν προκειμένω 1,85 δις έναντι 1,72 σε επιχορηγήσεις. Μολονότι η Ελλάδα επένδυσε πολλά στο Ταμείο Ανάκαμψης – ακόμη και πολιτικά – και έστησε ολόκληρο μηχανισμό για την διαμόρφωση του Προγράμματος «Ελλάδα 2.0», με την βοήθεια και της Grant Thorton δίπλα στην διαχειριστική δομή Θοδωρή Σκυλακάκη, Νίκο Μαντζούφα, Δημήτρη Σκάλκο, μέχρι να φανούν τα σύννεφα που πληθωρισμού και ήδη του Ουκρανικού στον ορίζοντα, παρέμειναν κάποια σημάδια ανησυχίας ως προς την έγκριση επίτευξης των milestones μας. Μέχρι και ευγενική σύσταση για επαφή κορυφής (Μητσοτάκη/φον ντερ Λάϊεν) είχε υπάρξει. Τώρα όμως, με την γενική αίσθηση επείγοντος που έχει εγκατασταθεί, κανένα EFC δεν θα μπλόκαρε – όχι;

Μην ξεχνούμε ότι προκαταβολή από 3,96 δις (εδώ περισσότερες ήταν οι επιχορηγήσεις/grants – 2,31 δις έναντι 1,65 δις δανείων) είχε δοθεί ήδη τον Αύγουστο της περσινής χρονιάς. Οι επόμενες δόσεις προβλέπονται μέχρι λίγο πριν την έξοδο της Ελλάδας από το καθεστώς της ενισχυμένης εποπτείας (εδώ θα είναι μόνον δωρεάν χρήμα, 1,97 δις ευρώ), ενώ μέχρι τέλους του 2022 αναμένεται μια ακόμη δόση, 4,09 δις (με κάπως μεγαλύτερη την συμμετοχή δανείων στα 2,12 δις).

Για όποιον διερωτάται πώς πάμε από ορόσημα, η επόμενη δόση θα έχει 25, η μεθεπόμενη 44.

Βλέπουμε λοιπόν ότι το 2022 θα «αποδώσει» πάνω από 10 δις απ’ αυτήν την πηγή εφόσον όλα πάνε καλά με τις ντουζίνες τα ορόσημα – δηλαδή κάτι σαν 5,5% του ΑΕΠ της χώρας επί του άνυδρου επενδυτικού τοπίου. Διόλου περίεργο, λοιπόν, που εκτός από ιστογράμματα που δείχνουν πόσο – συγκριτικά – γρήγορα προχώρησε η Ελλάδα στην διεκδίκηση των πόρων από το Ταμείο Ανάκαμψης, υπάρχει στην Κυβέρνηση μια σαφής ανακούφιση που τα ορόσημά μας «έπεισαν» τις Βρυξέλλες.

Μένει, τώρα, η υλοποίηση.