Μην κοιτάτε μόνο το Διάστημα: η επόμενη μάχη δισεκατομμυριούχων θα είναι γύρω από το ποιος θα οδηγήσει τον κόσμο πέρα από την πραγματικότητα

Δεν μπορούμε παρά να το αναγνωρίσουμε στον Μαρκ Ζάκερμπεργκ. Όταν ο δημιουργός του Facebook ανήγγειλε (τον περασμένο Οκτώβριο) ότι άλλαξε το όνομα της μητρικής εταιρείας του φορέα κοινωνικής δικτύωσής του σε Meta Platforms, σε μια λογική να βοηθηθεί η δημιουργία μιας εναλλακτικής ψηφιακής πραγματικότητας που θα γινόταν γνωστή ως metaverse (από το meta/«μετά» και το universe/«σύμπαν»), εκτέθηκε σε πλήθος σαρκασμών. Σύμφωνα με κάποιους έστηνε ένα προπέτασμα καπνού προκειμένου να τραβήξει την προσοχή της κοινής γνώμης από τον πολιτικό σάλο που τον περιέβαλλε. Για άλλους πάλι δεν ήταν παρά ένας ακόμη δισεκατομμυριούχος με μια παιδική φαντασίωση, όπως ο Τζεφ Μπέζος της Amazon ή ο Ίλον Μασκ της Tesla, με τους πυραύλους διαστημικών ταξιδιών τους.

Και όμως: η επιλογή χρονικής στιγμής από τον Ζάκερμπεργκ αποδείχθηκε τέλεια. Από τον Οκτώβριο μέχρι το τέλος του χρόνου οι αναζητήσεις στο Google για τη λέξη «metaverse» απογειώθηκαν. Η Ουόλ Στριτ έριξε λάδι στη φωτιά. Σύμφωνα με τη χρηματιστηριακή Bernstein, ο όρος αυτός έκανε την εμφάνισή του 449 φορές σε ανακοινώσεις εταιρικών αποτελεσμάτων του γ΄ 3μήνου του 2021, σε σύγκριση με 100 του β΄ 3μήνου: θεωρείται ότι αγορές με δυνητικά έσοδα τουλάχιστον 2 τρισεκατομμυρίων δολαρίων θα επηρεαστούν από τη διαταραχή που φέρνει η έννοια metaverse. Η τραπεζική Jefferies εκτιμά ότι μπορεί από αυτό το φαινόμενο να μας χωρίζει ακόμη μία δεκαετία, αλλά και πάλι δεν παύει να υπάρχει το ενδεχόμενο να φέρει διαταραχή «σχεδόν στα πάντα που αφορούν τη ζωή των ανθρώπων».

Ήδη, και άλλοι τεχνολογικοί γίγαντες όπως η Microsoft έχουν αναπτύξει σχέδια για την κατάκτηση του σύμπαντος του metaverse. Όμως το νέο αυτό ευαγγέλιο θα το κηρύξουν με μεγαλύτερη ζέση εταιρείες που βρίσκονται υπό τον έλεγχο των ιδρυτών τους. Πιο μπροστά βρίσκεται ούτως ή άλλως ο Μ. Ζάκερμπεργκ, με προσωπική καθαρή αξία σχεδόν 125 δισ. δολαρίων και πλήρη έλεγχο μιας εταιρείας που αποτιμάται στα 908 δισ. Άλλοι συμπεριλαμβάνουν τον Γιένσεν Χουάνγκ της Nvidia (παραγωγό επεξεργαστών για γραφικά με συνολική αξία 722 δισ. δολαρίων) και τον Πόνι Μα του κινεζικού τεχνολογικού γίγαντα Tencent, του οποίου το χαρτοφυλάκιο επενδύσεων σε εταιρείες ψηφιακών παιχνιδιών περιλαμβάνει συμμετοχή 40% στην Epic Games, στην οποία ανήκει το Fortnite, ένα από τα δημοφιλέστερα παγκοσμίως παιχνίδια. Όμως και ο ιδρυτής της Epic, ο Τιμ Σουίνεϊ, αποτελεί ισχυρό παράγοντα: προ καιρού έλεγε στο Bloomberg ότι η υπόθεση του metaverse αποτελεί επενδυτική ευκαιρία πολλών τρισεκατομμυρίων δολαρίων, οπότε εταιρείες όπως η δική του σπεύδουν να κλειδώσουν δισεκατομμύρια χρηστών, ώστε να θέσουν τα πρότυπα λειτουργίας του metaverse για το μέλλον.

Τα πράγματα δείχνουν να πορεύονται προς ένα πεδίο ανταγωνισμού ανάλογο με εκείνο των Μπέζος-Μασκ για το Διάστημα. Όμως αντί για πυραύλους, εδώ η μάχη θα δοθεί με συσκευές και γυαλιά για την εικονική πραγματικότητα, με προσεγγίσεις blockchain και κρυπτονομίσματα – και με αδιανόητα ποσά υπολογιστικής ισχύος.

Βέβαια, το τι ακριβώς εννοούν αυτοί οι δισεκατομμυριούχοι όταν αναφέρονται σε metaverse παραμένει αρκετά ασαφές. Θα πρόκειται για έναν μελλοντικό εικονικό κόσμο που θα απορροφά την προσοχή των πάντων γύρω από αντίστοιχα εικονικές φιγούρες, με εικονικά μέγαρα στις παραλίες και άλλα διαδικτυακά σκηνικά τα οποία θα κάνουν τον πραγματικό κόσμο να φαντάζει γκρίζος; Ή δεν θα είναι παρά ένας πλουσιότερος κόσμος, που θα σε καλεί να βυθιστείς σ’ αυτόν καθώς θα είναι αντίστοιχος με ό,τι ήδη υπάρχει: ένας τρόπος κοινωνικών επαφών, πραγματοποίησης αγορών και διεξαγωγής παιχνιδιών (όλα αυτά διαδικτυακά), σαν τη σημερινή πραγματικότητα; Ακόμη πιο ασαφές παραμένει αν οι αυριανοί χρήστες του διαδικτύου θα μαγευτούν τελικώς από τα παιχνίδια των προνομιούχων δισεκατομμυριούχων της τεχνολογίας.

Μια ματιά στις φιλοδοξίες της Meta, της Nvidia, της Epic και της Tencent δίνει μια αίσθηση της έκτασης εκείνου που επιχειρείται. Η κάθε επιχείρηση έχει τη δική της γωνία δραστηριοποίησης. Ο Ζάκερμπεργκ είχε δεσμεύσει για το 2021 ένα ποσό 10 δισ. δολαρίων, ιδίως για την ανάδειξη συσκευών και γυαλιών εικονικής και επαυξημένης πραγματικότητας, ώστε να αποκτήσει δεσπόζουσα πρόσβαση στον χώρο του metaverse, όπως περίπου πέτυχε το iPhone της Apple για το διαδίκτυο μέσω κινητού. Η Nvidia επικεντρώνεται σε αυτό που αποκαλεί omviverse, δηλαδή μια τεχνολογία που συγκεντρώνει σε ψηφιακή βάση μηχανικούς, σχεδιαστές και άλλους ανθρώπους του δημιουργικού προκειμένου να παράγουν αντικείμενα – κυρίως σε βιομηχανικό επίπεδο μέχρι στιγμής. Η Epic δημιουργεί εδώ και χρόνια εικονικούς κόσμους, συμπεριλαμβανομένου του Fortnite στον κόσμο του metaverse. Η νικηφόρα εφαρμογή του μπορεί να είναι η πλατφόρμα Unreal Engine, που δίνει στους δικούς της υπεύθυνους ανάπτυξης αλλά και σε τρίτους τη δυνατότητα παραγωγής τριδιάστατων εμπειριών, συμπεριλαμβανομένων παιχνιδιών, ταινιών, αρχιτεκτονικών μοντέλων και βιομηχανικών σχεδίων. Ο Π. Μα έχει ενδεχομένως τη σωφροσύνη να παίζει σήμερα συντηρητικά, με δεδομένο τη στροφή του Κ.Κ. της Κίνας εναντίον του· ωστόσο, η δημοφιλής υπερ-εφαρμογή WeChat που διαθέτει η εταιρεία του (συμπεριλαμβανομένης της WeChat Pay) αποτελεί σε διδιάστατη εκδοχή το τι θα μπορούσε να γίνει σε ένα τριδιάστατο σύμπαν metaverse.

Πίσω από αυτές τις φουτουριστικές φιλοδοξίες βρίσκει κανείς πολλές κοινές εμπειρίες. Πρώτον, το διαδίκτυο μέσω κινητών φθάνει στα όριά του. Δεύτερον, το ευρύτερο πλαίσιο λειτουργεί πλέον περιοριστικά. […] Επιπλέον, οι δραστηριοποιούμενοι στον κόσμο του metaverse δεν θα είναι μόνοι τους στο πεδίο αυτό. Η Apple, όσο κι αν μέχρι στιγμής παραμένει σιωπηλή, ασφαλώς ετοιμάζει την επίθεσή της. Οι εταιρείες τηλεπικοινωνιών θέλουν και αυτές το μερίδιό τους, καθώς έχουν κάνει πελώριες επενδύσεις σε φάσμα μεγάλων ταχυτήτων και με μικρή χρονική υστέρηση. Πλατφόρμες όπως η Roblox αναπτύσσονται ταχύτατα καθώς δίνουν τη δυνατότητα, ιδίως στους νέους, να χτίζουν τα δικά τους μοντέλα παιχνιδιών.

Υπάρχουν βέβαια και οι αρνητές, κυρίως μεταξύ εκείνων που προωθούν τεχνολογίες διαμοιρασμού, γνωστές και ως Web3: αυτοί υποστηρίζουν ότι το μέλλον ανήκει στην προσέγγιση blockchain και στα κρυπτονομίσματα. Ωστόσο, όπως σημειώνει ο πάπας των τεχνολογικών εφαρμογών Μπεν Τόμσον, και αυτές θα βρουν ενδεχομένως καλύτερες χρήσεις στον κόσμο του metaverse παρά στον πραγματικό κόσμο.

 

Κοιτάζοντας το φεγγάρι

Το πεδίο είναι πελώριο. Όπως εξηγεί ο Μπ. Τόμσον: «Ο Ίλον Μασκ θέλει να πάει στο φεγγάρι, ο Μαρκ Ζάκερμπεργκ θέλει να δημιουργήσει εντελώς καινούργια φεγγάρια στο ψηφιακό διάστημα». Όμως, όπως στο διάστημα γίνεται αγώνας δρόμου, έτσι και οι Ζάκερμπεργκ, Χουάνγκ, Σουίνεϊ, Μα κλπ. μπορεί να υπόσχονται ένα διαδικτυακό μέλλον πιο ανοιχτό, καθηλωτικό και επιστρατευτικό από το σημερινό μέσω κινητού. Πάντως, ο καθένας τους θέλει να κόψει πρώτος το νήμα και να ορίσει τους κανόνες όπως τον συμφέρει.