Οι Έλληνες του Κατάρ

Οικονομική Επιθεώρηση, Νοέμβριος 2022, τ.1024

ΔΙΑΣΠΟΡΑ

του Γιώργου Βαϊλάκη

Είναι γνωστό ότι εδώ και αρκετά χρόνια το Κατάρ έχει μετατραπεί σε ένα μεγάλο εργοτάξιο, παγκόσμιας κλίμακας. Αυτή η μικρή αραβική χώρα, με τα έντονα πολυπολιτισμικά χαρακτηριστικά, έχει καταστεί πόλος έλξης για εξαιρετικά εξειδικευμένους εργαζομένους, απαραίτητους για να προσφέρουν τις γνώσεις και την εμπειρία τους στα διάφορα πρότζεκτ που μεταμορφώνουν τη χώρα. Ανάμεσά τους συγκαταλέγονται αρκετοί Έλληνες που προσφέρουν τις υψηλού επιπέδου υπηρεσίες τους στα ιδιαίτερα απαιτητικά έργα που, εν προκειμένω, πραγματοποιούνται με αφορμή τη διοργάνωση του Παγκοσμίου Κυπέλλου Ποδοσφαίρου 2022, το οποίο ξεκινάει σε λίγες μέρες.

Η οικονομική ανάπτυξη του Κατάρ βασίζεται σχεδόν εξ ολοκλήρου στο πετρέλαιο και στο φυσικό αέριο – το οποίο, μάλιστα, αποτελεί το 13% των παγκόσμιων αποθεμάτων. Ως αποτέλεσμα, είναι από τα πλουσιότερα κράτη, ενώ λιγότερο από το 1% είναι άνεργοι. Ένα ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι στις αρχές του 2017 ο συνολικός πληθυσμός του Κατάρ ανερχόταν στα 2,6 εκατομμύρια, οι οποίοι αποτελούνταν από 313.000 πολίτες του Κατάρ και 2,3 εκατομμύρια μετανάστες! Ένα επιπλέον εντυπωσιακό στοιχείο είναι ότι βασίζεται σε ξένους για εργατικό δυναμικό ώστε να αναπτυχθεί η οικονομία του, σε τέτοιο βαθμό που οι μετανάστες εργάτες αποτελούν το 86% του πληθυσμού και το 94% του εργατικού δυναμικού. Τα προηγούμενα χρόνια η Ελλάδα πετύχαινε μικρό πλεόνασμα στο εμπορικό ισοζύγιο με το Κατάρ, πλην όμως η έκρηξη των τιμών του φυσικού αερίου ανέτρεψε πλήρως την εικόνα.

Οι Έλληνες στο Κατάρ

Στα τέλη του 2019 οι Έλληνες στο Κατάρ ξεπερνούσαν τους 3.500, όμως κατά τη διάρκεια της πανδημίας, σε συνδυασμό και με την ολοκλήρωση αρκετών έργων σχετιζόμενων με το παγκόσμιο κύπελλο ποδοσφαίρου, ο αριθμός υποχώρησε. Οι περισσότεροι Έλληνες στο Κατάρ είναι μηχανικοί και εργάζονται είτε στον πολύ δραστήριο κατασκευαστικό κλάδο, είτε στη διαχείριση (λειτουργία και συντήρηση) εγκαταστάσεων, καθώς η χώρα βρίσκεται σε κατασκευαστικό οργασμό τα τελευταία 20 χρόνια, με πολλά μεγάλα έργα υποδομής (οδικά, σιδηροδρομικά, αεροδρομικά, κτηριακά, λιμενικά, κ.λπ.) υπό κατασκευή.

Ο ακριβής αριθμός των Ελλήνων αυξομειώνεται ανάλογα με τις εξελίξεις – κυρίως στον τομέα των έργων. Αλλά αρκετοί είναι και οι Έλληνες του Κατάρ που εργάζονται ή και επιχειρούν σε άλλους τομείς, όπως τις μεταφορές, τον αθλητισμό, την υγεία, τις νομικές υπηρεσίες, την εκπαίδευση (σχολική και πανεπιστημιακή), τις τηλεπικοινωνίες, τις τράπεζες, την εστίαση, τα ξενοδοχεία, την άμυνα, τη ναυτιλία, το εμπόριο, τον πολιτισμό, την έρευνα, την ενέργεια, τη βιομηχανία, τον κλάδο του αυτοκινήτου, τα τρόφιμα, την πληροφορική, τις εισαγωγές. Αν και μεγάλο μέρος των Ελλήνων βρίσκονται εδώ μόνοι τους, με τις οικογένειές τους να παραμένουν πίσω στην πατρίδα, δεν είναι μικρός ο αριθμός αυτών που ζουν εκεί οικογενειακώς.

Η «Ελληνική Κοινότητα της Ντόχα, Δεσμός» 

Μιλήσαμε με τον Σεραφείμ Κοτρώτσο, πρόεδρο της «Ελληνικής Κοινότητας της Ντόχα, Δεσμός», η οποία ως μη κερδοσκοπική εταιρεία, που ιδρύθηκε το 2019, προσπαθεί αφενός να συμβάλει στις εμπορικές και επαγγελματικές συνεργασίες των Ελλήνων με το Κατάρ, αφετέρου να συνεισφέρει στο τμήμα της γλώσσας, του πολιτισμού και της εκπαίδευσης.

«Ήρθα στο Κατάρ το 2015 με μια συγκεκριμένη επαγγελματική πρόταση και η υποδοχή που είχα ήταν πάρα πολύ καλή. Οι κάτοικοι του Κατάρ έχουν μεγάλο σεβασμό στο ελληνικό στοιχείο. Και επειδή οι ξένοι που δουλεύουν εδώ είναι κατά πολύ περισσότεροι από τους ντόπιους, είναι εξοικειωμένοι. Φυσικά, σε εμάς τους Έλληνες λείπει πάντα η ζωή στην πατρίδα. Πάντως εγώ έτυχα μιας θερμής υποδοχής, με σεβασμό και με εκτίμηση. Υπάρχουν αρκετές διαφορές ανάμεσα στον τρόπο ζωής στην Ελλάδα και στο Κατάρ.

Η ζωή στην Ντόχα σε σχέση με την Αθήνα διαφέρει στο ότι όλα είναι προσανατολισμένα να γίνονται πιο νωρίς. Οι επαγγελματικές δραστηριότητες ξεκινούν νωρίτερα από τις έξι το πρωί, το τυπικό ωράριο είναι από τις επτά έως τις τρεις και έτσι μένει πολύ χρόνος για να περάσεις με την οικογένεια ή για διασκέδαση. Και μια και ανέφερα τη διασκέδαση, εδώ είναι πολύ συνηθισμένες οι επισκέψεις σε σπίτια φίλων – για όλους».

Η πρώτη ελληνική κοινότητα στο Κατάρ

Η «Ελληνική Κοινότητα της Ντόχα, Δεσμός» ιδρύθηκε το 2019 και προσπαθεί, μεταξύ άλλων, να συμβάλει στις εμπορικές και επαγγελματικές συνεργασίες των Ελλήνων με το Κατάρ

«Η μετανάστευση των Ελλήνων στο Κατάρ πάει αρκετά πίσω, άρχισαν να έρχονται όταν ξεκίνησαν τα εκτενή κατασκευαστικά έργα. Το πρώτο κύμα ήρθε λίγο μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004. Έναν μεγάλο αριθμό Ελλήνων που είχαν ασχοληθεί είτε με τους κατασκευαστικούς κλάδους είτε με την ίδια τη διοργάνωση και διέθεταν τεχνογνωσία τούς προσέλκυσε το Κατάρ, που είχε αναλάβει τη διοργάνωση των Πανασιατικών Αγώνων του 2006. Τότε ήρθαν πάρα πολλοί Έλληνες, από πολιτικούς μηχανικούς και μηχανικούς διαφόρων ειδικοτήτων, μέχρι προπονητές, αρχίατρους και αθλητικούς μάνατζερ. Αυτοί αποτέλεσαν και την πρώτη ελληνική κοινότητα στο Κατάρ, που ήταν μερικές εκατοντάδες, άνοιξαν τον δρόμο και ακολούθησαν στη συνέχεια πολλοί συμπατριώτες.

Το δεύτερο μεγάλο κύμα ακολούθησε όταν αποφασίστηκε στο Κατάρ να πραγματοποιηθούν μεγάλες επενδύσεις στο εσωτερικό της χώρας. Παλαιότερα, το Κατάρ έκανε κυρίως επενδύσεις σε τρίτες χώρες. Έγινε, λοιπόν, μια στροφή –λίγο μετά τους Πανασιατικούς Αγώνες– προς επενδύσεις σε υποδομές και στον ευρύτερο καλλωπισμό της χώρας. Αυτό είχε ως επιστέγασμα την ανάληψη του Παγκοσμίου Κυπέλλου Ποδοσφαίρου, που ξεκινάει αυτόν τον μήνα – οπότε εντατικοποιήθηκαν, στο πλαίσιο αυτό, όλα τα έργα υποδομών και καλλωπισμού και φτάσαμε σε ένα Κατάρ που είναι αγνώριστο. Δεν έχει καμία σχέση η Ντόχα του 2000 με την Ντόχα του 2022».

Μαθήματα ελληνικής γλώσσας και ιστορίας

«Σίγουρα, ένας από τους βασικούς πόλους έλξης των Ελλήνων που ζουν στο Κατάρ είναι η ορθόδοξη εκκλησία, η οποία έχει ελληνόφωνους ιερείς, ενώ έχουμε και αρχιεπίσκοπο. Από εκεί και πέρα η Ελληνική Κοινότητα υποστηρίζει οργανωτικά και διοικητικά το θέμα της ελληνικής γλώσσας στο Κατάρ. Οι Έλληνες έχουμε πολύ έντονη παρουσία στον εκπαιδευτικό τομέα – και στα πανεπιστήμια και στα σχολεία. Έχουμε τμήματα ελληνικής γλώσσας, ένα άτυπο ελληνικό σχολείο στο οποίο φοιτούν περισσότερα από εκατό παιδιά για συμπληρωματικά μαθήματα ελληνικής γλώσσας και ιστορίας. Τα παιδιά συνήθως φοιτούν σε διεθνή σχολεία, ορισμένα από τα οποία έχουν τμήματα ελληνικής γλώσσας».

Δημιουργία πολλών νέων επαγγελμάτων στο Κατάρ

Σήμερα η γκάμα των επαγγελμάτων ολοένα και αυξάνεται στο Κατάρ. Πριν από τη μαζική εξόρυξη των υδρογονανθράκων, η οικονομία του Κατάρ ήταν το εμπόριο και η αλιεία. Τώρα, δίνεται έμφαση σε άλλους τομείς ανάπτυξης, όπως είναι η εκπαίδευση, ο τουρισμός και η τεχνολογία – οπότε έχουμε τη δημιουργία πολλών νέων επαγγελμάτων ικανών να προσεγγίσουν εξειδικευμένους Έλληνες επαγγελματίες. Επιπλέον, υπάρχουν πολλές ελληνικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στο Κατάρ, με πρώτες τις κατασκευαστικές (όπως ο Άκτωρ), που είχαν έρθει όταν ξεκίνησε εδώ ο οικοδομικός οργασμός. Από εκεί και πέρα, υπάρχουν πολλά ελληνικά εστιατόρια, εμπορικές δραστηριότητες με ελληνικά τρόφιμα, καθώς επίσης και συνεργασίες σε θέματα έρευνας και τεχνολογίας».

Το Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου 2022

Ο δρ. Σεραφείμ Αθ. Κοτρώτσος, διευθυντής υπηρεσιών εταιρικών πελατών της Ooredoo Qatar (υπηρεσίες τηλεπικοινωνιών και λύσεων πληροφορικής) και πρόεδρος ΔΣ της Ελληνικής Κοινότητας της Ντόχα του Κατάρ

«Σχετικά με τη διοργάνωση του Παγκοσμίου Κυπέλλου Ποδοσφαίρου», λέει ο Σεραφείμ Κοτρώτσος, «έχουμε να περιμένουμε εξαιρετικά πράγματα – πολλά από αυτά δοκιμάζονται για πρώτη φορά. Τα γήπεδα που έχουν κατασκευαστεί είναι κοσμήματα. Όσο για τα θύματα που υπήρξαν κατά τη διάρκεια κατασκευής, κοιτάξτε να δείτε: Υπάρχουν πολλά δημοσιεύματα τα οποία έχουν επιχειρήσει να παρουσιάσουν μία εικόνα. Όταν γίνονται τόσα μεγάλα έργα με πάρα πολύ μεγάλο αριθμό εργατών, πολλοί από τους οποίους έχουν έρθει από ξένες χώρες, κάποιοι αντιμετωπίζουν προβλήματα συνεννόησης με τη γλώσσα κ.τ.λ. Παρ’ όλα αυτά, τα μέτρα που λαμβάνονται για να προφυλάσσονται είναι πολύ αυστηρά. Είναι ένα ετερόκλητο εργατικό δυναμικό για τα μεγάλα έργα του Κατάρ. Και το ποσοστό ατυχημάτων είναι μικρό, είναι μάλλον επίτευγμα, σε σχέση με το μέγεθος των έργων. Σε κάθε περίπτωση, ο αριθμός των επισκεπτών που αναμένονται στο Κατάρ λόγω της ποδοσφαιρικής διοργάνωσης υπολογίζεται στο 1.500.000! Μιλάμε για περισσότερους από τον μισό πληθυσμό της χώρας. Όλη η κοινωνία τα τελευταία χρόνια στρέφεται γύρω από αυτήν τη μεγάλη διοργάνωση, δεν υπάρχει ο παραμικρός εφησυχασμός για να είναι όλα έτοιμα όταν πρέπει. Και γίνεται τεράστια προσπάθεια για να προστεθούν και άλλα πράγματα στο πλέγμα των εκδηλώσεων. Όλη η Ντόχα και τα γύρω προάστια θα συμμετέχουν σε μια μεγάλη πολυπολιτισμική γιορτή, για έναν μήνα. Ξέρετε, το Κατάρ σε όλες τις διοργανώσεις επιχειρεί να βάλει στοιχεία από την κουλτούρα όλων των κοινοτήτων που βρίσκονται εδώ. Για παράδειγμα, θα συμμετέχει η ομάδα παραδοσιακών χορών των Ελλήνων. Πάνω απ’ όλα, όμως, το Κατάρ και μέσα από αυτήν την παγκοσμίου ενδιαφέροντος ποδοσφαιρική διοργάνωση επιχειρεί να γίνει ένας σύγχρονος τουριστικός προορισμός, με μεγάλα πολυτελή ξενοδοχεία, κλαμπ, εκδηλώσεις. Και όλο αυτό ετοιμάζεται να προβληθεί».

Η σύμβουλος Διοίκησης και Οργάνωσης Αθλητικών Διοργανώσεων & στέλεχος της Οργανωτικής Επιτροπής Διοργάνωσης του Παγκοσμίου Κυπέλλου Κατάρ 2022, Μαριάννα Γρηγοράκη

Απευθυνθήκαμε στην σύμβουλο Διοίκησης και Οργάνωσης Αθλητικών Διοργανώσεων & στέλεχος της Οργανωτικής Επιτροπής Διοργάνωσης του Παγκοσμίου Κυπέλλου Κατάρ 2022, Μαριάννα Γρηγοράκη, για μία επιπλέον μαρτυρία εκ των έσω: «Την πρώτη φορά που ήρθα για δουλειά στο Κατάρ ήταν το 2006 για τους Ασιατικούς Αγώνες 2006. Το Κατάρ είχε τότε περίπου 750.000 κατοίκους (οι 300.000 ντόπιοι), ενώ τώρα φτάνει σχεδόν τα 3 εκατομμύρια. Η ανάπτυξη και η πρόοδος που έχουμε βιώσει την τελευταία δεκαετία σε όλους τους τομείς είναι αξιοσημείωτη. Τότε, οι Έλληνες που ζούσαν εδώ ήταν κυρίως μηχανικοί, ενώ λόγω των Ασιατικών Αγώνων κατέφτασαν περίπου 300 άτομα με εμπειρία στη διοργάνωση αθλητικών διοργανώσεων, έχοντας μόλις τελειώσει την εργασία τους στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας. Το Κατάρ έδωσε την ευκαιρία στα παιδιά αυτά να αναλάβουν πόστα και υπευθυνότητες που ήταν σχεδόν αδύνατον στην Ελλάδα στον ίδιο τομέα. Ορισμένοι συνάδελφοι παρέμειναν εδώ από εκείνη την εποχή και έχουν διαπρέψει στον χώρο αυτό, παίζοντας σημαντικό ρόλο σε όλες τις αθλητικές διοργανώσεις της χώρας από τότε μέχρι τώρα, συμπεριλαμβανομένου του Παγκοσμίου Πρωταθλήματος που διεξάγεται φέτος. Τα τελευταία χρόνια έχουν έρθει πάρα πολύ Έλληνες ακόμη, εργαζόμενοι σε ένα ευρύ φάσμα επαγγελμάτων (φυσιοθεραπευτές, δάσκαλοι, οικονομικοί σύμβουλοι, διοργάνωση καλλιτεχνικών εκδηλώσεων και φεστιβάλ). Όσο για τη συνεργασία μου με τους ντόπιους όλα αυτά τα χρόνια, είναι μόνο θετική. Έχουμε πολλά κοινά στοιχεία, είναι πολύ φιλόξενοι και αγαπάνε πολύ τους Έλληνες. Ζω πλέον πάνω από δέκα χρόνια στο Κατάρ – και το αισθάνομαι σπίτι μου».