Μια «άλλη» συζήτηση για τα υπερκέρδη των ενεργειακών παρόχων – που, φυσικά, δεν έγινε

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Αν δεν υπήρχε η ανάγκη, η βαθύτερη ανάγκη πολιτικής αντιπαράθεσης «μέχρις εσχάτων» που είναι ριζωμένη στο κομματικό μας σύστημα, η κατάσταση στο μέτωπο της ανάφλεξης των τιμών στον χώρο της ενέργειας (τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος, τιμολόγια του φυσικού αερίου, βενζίνη και πετρέλαιο στην αντλία) θα είχε ακολουθήσει μια χαμηλών τόνων πλην υψηλής αποτελεσματικότητας πορεία. Αντί αυτής, είχαμε τον παραδοσιακό σκυλοκαυγά στην Βουλή συν αμφίβολης αποτελεσματικότητας και απροσδιόριστου χρονικού ορίζοντα μέτρα.

Το χρονικό εκείνου που δεν επελέγη να ακολουθηθεί: Ήδη από την πρώτη εβδομάδα του πολέμου στην Ουκρανία και της απόλυτης αποσταθεροποίησης των τιμών της ενέργειας, στο στόχαστρο των ρυθμιστικών αρχών των Ευρωπαϊκών (πάντως) χωρών, μπήκαν τα windfall profits των παρόχων ενέργειας – ηλεκτρικής ενέργειας που είδαν το μείγμα καυσίμου τους (ιδίως: φυσικού αερίου) να τρελαίνεται, αλλά με hedging ή μακροπρόθεσμα συμβόλαια κατέγραφαν κέρδη παίζοντας στα χρηματιστήρια ενέργειας ενώ παράλληλα ενεργοποιούσαν ρήτρες αναπροσαρμογής προς τους πελάτες τους. Νομιμότατα, ίσως. αλλά κοινωνικά επώδυνα. Ή, μάλλον, για να είμαστε πιο σωστοί, οι ΡΑΕ του κόσμου τούτου από τα τέλη του φθινοπώρου είχαν ξεκινήσει να παρακολουθούν μια σειρά από αγορές που είχαν ξεφύγει πολύ πριν αναφλεγεί η Ουκρανία (ή και προτού φανεί η απειλή Ρωσικής εισβολής…), όμως τώρα πλέον πιέζονταν από τις Κυβερνήσεις που ένοιωσαν καυτή την ανάσα των καταναλωτών /ψηφοφόρων τους «να κάνουν κάτι». Ανάλογα και με τους παρόχους φυσικού αερίου, που στα χρηματιστήρια ενέργειας έκλειναν και μετακινούσαν θέσεις. με διαφορετική λογική και εργαλεία στις τιμές βενζίνης/πετρελαίου κίνησης/διϋλισμένων προϊόντων (κύκλωμα διϋλισης, εμπορίας, αντλίας) με τις αντίστοιχες εποπτικές αρχές.

Επειδή ζούμε σε – όσο νάναι! – ελεύθερες κοινωνίες, η πληροφόρηση αυτή διαχεόταν. Όχι μόνο σ’ εμάς, νωρίτερα στις Ιταλίες, Γαλλίες, Ισπανίες. Οπου και η ευαισθητοποίηση γύρω από την μοίρα του καταναλωτή πάει λίγο πιο γρήγορα… Χώρια που σε χώρες όπως η Γαλλία των «Κίτρινων Γιλέκων» η κατακραυγή για το ενεργειακό κόστος είναι άμεσος κίνδυνος (τότε στην βενζίνη/στην αντλία, αλλά όλα συγκοινωνούν) ήταν πολύ εύκολη υπόθεση. αλλά και σε άλλες, πιο φιλελεύθερες δομές όπως η Βρετανία ή η Γερμανία, το καταναλωτικό κίνημα βρίσκεται σε πάγια επιφυλακή. Από απόσταση, παρακολουθούσαν και «οι Βρυξέλλες»: λίγο κεντριζόμενες από τα Κράτη μέλη – εμείς θέλαμε να πιστεύουμε ότι έπαιξε καθοριστικό ρόλο η επιστολογραφία Κυριάκου Μητσοτάκη/Ούρσουλας φον ντερ Λάιεν, ωστόσο υπάρχει ευρύτερος /πολύ ευρύτερος κύκλος επικοινωνιών! – και λίγο πασχίζοντας να χτίσουν νέους ρόλους, στρώθηκαν να διαμορφώνουν αλγορίθμους για υπολογισμό των windfall profits και για ομαλοποίηση των τιμολογίων ηλεκτρικού/τιμών του φυσικού αερίου/ συνθηκών προμήθειας υδρογοναθράκων εν γένει. Η μαγική έννοια του πλαφόν/του διοικητικού ορισμού περιθωρίων ή ανώτατης τιμής βγήκε από το υπόγειο όπου είχε (πολιτικά/ιδεολογικά) εξοριστεί.

Πάμε τώρα για προσγείωση τα δικά μας: με τον τρόμο να μην φθάσει νωρίς σε δημοσιονομική εκτροπή (μετά. Την εμπειρία της πυραμίδας επιδομάτων/επιδοτήσεων/ανεπίστρεπτων «επιστρεπτέων» κοκ λόγω της πανδημίας), η Κυβέρνηση προσπάθησε να μείνει ακίνητη/αγέλαστη: έχει και μια πίστη στις αγορές, βρέθηκε να έχει «σπάσει» τις μακροπρόθεσμες/ελεγχόμενες συμβάσεις φυσικού αερίου υπέρ της αγοράς spot… Η Αξιωματική Αντιπολίτευση, στην λογική « ανάλγητη η Κυβέρνηση μπροστά στον πόνο των νοικοκυριών», ανέβασε το θέμα καταγγέλλοντας – με ακραία κορύφωση το «φέρτε πίσω τα κλεμμένα!» του Αλέξη Τσίπρα στην Βουλή. Ακόμη μεθοδικότερα, από την ελάσσονα Αντιπολίτευση ο Νίκος Ανδρουλάκης ανεδείκνυε το θέμα των υπερκερδών των παρόχων όπου στεκόταν και όπου βρισκόταν!

Για να κλείσει, δε, ο φαύλος κύκλος ουκ ολίγοι εναλλακτικοί πάροχοι ηλεκτρικής ενέργειας – όχι η ΔΕΗ, η οποία εγκαίρως «προειδοποιήθηκε» να ξεχάσει ότι έχει ιδιωτικοποιηθεί και να ξαναθυμηθεί το «Δ» στην επωνυμία της – έπαιξαν με τις ρήτρες αναπροσαρμογής στο όριο του νομικά υποστηρίξιμου. και τσουρούφλησαν  άκριτα νοικοκυριά και μικρομεσαίες επιχειρήσεις . (Ακριβέστερα: ο φαύλος κύκλος δεν έκλεισε εδώ, κλείνει ήδη με τις πρώτες αγωγές κατά παρόχων. Σε λίγο, αναμείνατε και ομαδικές αγωγές – «υπάρχει ύλη»).

Υπαινισσόμαστε ότι η συζήτηση αυτή θα μπορούσε να είχε λειτουργήσει ως πεδίο πολιτικής συναίνεσης, αντί για τον παραδοσιακό κοινοβουλευτικό σκυλοκαυγά που ζήσαμε χθες; Όχι! Διότι πάντα στον αλγόριθμο υπολογισμού των υπερκερδών/windfall profits των εταιρειών θα υπάρχουν διαφορετικές προσεγγίσεις – εδώ πεδίον δόξης λαμπρόν για πολιτική διαφοροποίηση. Το 90% συντελεστή φορολόγησης («επιστροφής στο δημόσιο ταμείο») που εξήγγειλε ο Πρωθυπουργός, άμα εφαρμοσθεί σε πολύ φτενό πόσο υπερκερδών, τι θα δώσει;. Ενώ και το καίριο ΠΟΤΕ θα υπάρξει η επιστροφή των υπερκερδών, δηλαδή πότε θα δει την ελάφρυνση ο καταναλωτής, έχει ακόμη πιο καίρια σημασία.

Σε αυτά λοιπόν τα μέτωπα, θα μπορούσε να έχει στηθεί ευρύτατη πολιτική – και μηντιακή άλλωστε – συζήτηση/αντιπαράθεση. Αντ΄ αυτής, παραδοσιακός σκυλοκαυγάς.