Μια ματιά στα Γερμανικά αντανακλαστικά, πάλι

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Την Δευτέρα όλα τα μάτια θα είναι ασφαλώς στραμμένα στην Κορυφή του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες. Μετά και την Κορυφή του G-7 στην Κορνουάλλη, ή αν χαμηλώσουμε την μπάλα στο δικό μας επίπεδο μετά και την MED7 στην Αθήνα, το διεθνές σύστημα διεκδικεί και πάλι την πολυμερή διάστασή του. Κάτι τέτοιο – ανεξαρτήτως αν ειδικά εμάς «μας καίει» η συνάντηση Μπάιντεν-Ερντογάν και εν συνεχεία Ερντογάν-Μητσοτάκη στο περιθώριο της Κορυφής του ΝΑΤΟ (η συνάντηση Μπάιντεν-Μητσοτάκη μάλλον θα χρειαστεί να περιμένει λίγο) – έχει  μεγάλη σημασία για το άμεσο ήδη μέλλον, ακόμη πιο κρίσιμη για το πιο μακροπρόθεσμο. Τα μονομερή αντανακλαστικά, η προβολή ισχύος ως κυρίαρχη λογική θα υποχωρήσουν; Βαρύ ερώτημα για την μετά-Τραμπ εποχή.

Ας περιμένουμε όμως λίγο να την δούμε να προχωρά αυτή η εξέλιξη. Κι ενώ θα ξεδιπλώνεται η σκηνική διαδρομή στο ΝΑΤΟ, θα προτείνουμε στον αναγνώστη να ξαναδεί ένα σύνολο ενδείξεων, από μια κατεύθυνση που μας αφορά – διαφορετικά. Να ξαναδεί κάποια πρόσφατα Γερμανικά αντανακλαστικά:

  • Πριν λίγες μέρες, όσο προχωρούσε η συζήτηση στην ΕΕ για το αύριο των μέτρων στήριξης των οικονομιών την επαύριο της κρίσης της πανδημίας, ο γνώριμός μας Βόλφγκανγκ Σόιμπλε έβγαλε τον εαυτό του από την ναφθαλίνη (της Προεδρίας του Μπούντεσταγκ) για να επισείσει το φάσμα «πανδημίας χρέους» και να ζητήσει επαναφορά των χωρών της ΕΕ – ιδίως δε των συνήθως υπόπτων του Νότου – στην δημοσιονομική πειθαρχία, και τούτο προκειμένου «να διατηρηθεί η κοινωνική ειρήνη».
  • Αν αυτό ήταν ένα δείγμα σκληρών αντανακλαστικών από παραδοσιακό Γερμανό Χριστιανοδημοκράτη/CDU, μην χάσετε από τα μάτια σας τον πολύ ηπιότερο Σοσιαλδημοκράτη/SPD Χαϊκο Μάας, υπουργό Εξωτερικών της Γερμανίας. Ο οποίος, τώρα που δρομολογείται η δημόσια συζήτηση για «Το Μέλλον της Ευρώπης», πήρε την πρωτοβουλία να διακηρύξει την ανάγκη να καταργηθεί το βέτο, ακριβέστερα ο κανόνας της ομοφωνίας στην ΕΕ αν είναι να προχωρήσει κάτι σαν εξωτερική πολιτική της Ένωσης: «Δεν μπορούμε να συνεχίσουμε να είμαστε όμηροι όσων παραλύουν την εξωτερική πολιτική της ΕΕ προβάλλοντας βέτο». για να συμπληρώσει αφοπλιστικά «ακόμη κι αν αυτό σημαίνει ότι κάποια στιγμή θα καταψηφίζονται και δικές μας θέσεις». (Λιγότερο προβεβλημένη η Ιράτσε Γκαρσία-Πέρες, Ισπανίδα Σοσιαλίστρια, που έσπευσε να συμπαραταχθεί. Μπορεί να μην την γνωρίζετε, ωστόσο είναι Πρόεδρος της Ομάδας Σοσιαλιστών και Δημοκρατών στο Ευρωκοινοβούλιο, όπου η SPD παίζει καθοδηγητικό ρόλο).
  • Δείτε τώρα μιαν άλλη κίνηση, προερχόμενη αυτήν την φορά από τις Βρυξέλλες: ένα χρόνο μετά την πολύκροτη απόφαση του Γερμανικού Συνταγματικού Δικαστηρίου που πήγε να παγώσει την νομισματική πολιτική της ΕΚΤ (το πρόγραμμα αγοράς κρατικών ομολόγων/PSPP), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διέβη τον Ρουβίκωνα και παρέπεμψε την Γερμανία «επί παραλείψει» ενώπιον του Δικαστηρίου της ΕΕ. Ήδη το να παραπέμπεται μια χώρα στο ΔΕΕ για την στάση δικαστηρίων της είναι πολιτικά φορτισμένη υπόθεση: το να παραπέμπεται για απόφαση του Συνταγματικού της Δικαστηρίου, και για τέτοιο ζήτημα (το οποίο, επί της ουσίας, είχε θεωρηθεί εν τω μεταξύ ότι προσπερνιόταν με την βοήθεια του Μπούντεσταγκ και με διευκρινήσεις της ΕΚΤ) είναι κάτι πολύ βαρύτερο. Άλλωστε η Ευρ. Επιτροπή διευκρίνισε ότι το Γερμανικό Συνταγματικό προσβάλλει «θεμελιώδεις αρχές του Ενωσιακού Δικαίου», κινδυνεύοντας να οδηγήσει σε μια «Ευρώπη à la carte» (η διευκρίνηση, εν τω μεταξύ, προέρχεται από την Γερμανίδα Πρόεδρο της Επιτροπής…).

Ίσως ο αναγνώστης διακρίνει ήδη ποιο βαθύτερο νήμα συνδέει την βαριά επικαιρότητα των ημερών – δηλαδή την επάνοδο/επαναφορά των πολυμερών μηχανισμών στην διεθνή σκηνή, στην. θέση της προβολής ισχύος και των άνευ συζητήσεων εθνικών προτεραιοτήτων («Αmerica first!», Brexit κοκ) – με τα Γερμανικά αντανακλαστικά που μόλις συλλέξαμε.

Στα Ευρωπαϊκά πλαίσια, η τάση της Γερμανίας να κινείται ως ελέφαντας σε δωμάτιο με πορσελάνες άλλοτε συνεχίζεται/επιτείνεται, άλλοτε αυτοσυγκρατείται/επιχειρείται να τιθασσευθεί. Η στάση του Βερολίνου, π.χ. στην περίπτωση της απόρριψης των Ελληνικών διαμαρτυριών για τον αποκλεισμό της Αθήνας από την Διαδικασία του Βερολίνου για την Λιβύη δείχνει την μια πλευρά της Γερμανίας, κοντινή στην (σε άλλο πεδίο, όμως… όλα επικοινωνούν) λογική Σώϋμπλε. Η διάσταση της Γερμανικής προσέλευσης στην συζήτηση για «Το Μέλλον της Ευρώπης» δείχνει την άλλη. Πού θα ισορροπήσει λοιπόν  το πράγμα στην επόμενη Κορυφή των Βρυξελλών, εκείνη της ΕΕ (25-26 Ιουνίου); Το ερώτημα αυτό μας αφορά άμεσα – όχι δε μόνον υπό το φως των ΕλληνοΤουρκικών.