Οικονομική Επιθεώρηση, Νοέμβριος 2021, τ.1012, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

της Ελένης Μυριβήλη, Ειδικής Συμβούλου για θέματα κλιματικής αλλαγής στον δήμαρχο Αθηναίων

 

Τα στοιχεία του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού δείχνουν ότι η τελευταία δεκαετία ήταν η θερμότερη που έχει καταγραφεί. Ο δε ετήσιος αριθμός ημερών που φθάνουν τους 50 βαθμούς Κελσίου στον πλανήτη έχει σχεδόν διπλασιαστεί από τη δεκαετία του 1980, από 14 σε 26.

Τον Αύγουστο σημειώθηκε η υψηλότερη θερμοκρασία στην ιστορία της Ευρώπης(48,8 βαθμοί Κελσίου στη Σικελία), καθώς όλη η Μεσόγειος μαζί και η Ελλάδα ζούσαν ένα εφιαλτικό καλοκαίρι ακραίων θερμοκρασιών και δασικών πυρκαγιών.

Πριν από μερικές εβδομάδες περισσότερα από 200 διεθνή ιατρικά περιοδικά δημοσίευσαν κοινή δήλωση προειδοποιώντας ότι «η κλιματική αλλαγή είναι η μεγαλύτερη απειλή για την παγκόσμια δημόσια υγεία». Σε όλο τον κόσμο, κάθε χρόνο, περισσότεροι άνθρωποι πεθαίνουν από τους καύσωνες από οποιοδήποτε άλλο ακραίο καιρικό φαινόμενο.

Στην Αθήνα είμαστε σε αγώνα δρόμου για να προλάβουμε να θωρακίσουμε την πόλη ώστε να είναι βιώσιμη κατά τις επόμενες δεκαετίες.

Τι πρέπει να κάνουμε; Καταρχάς πρέπει να ενημερωθούν οι πολίτες και οι ιθύνοντες για τους κινδύνους που επιφέρουν οι υψηλές θερμοκρασίες. Οι καύσωνες είναι σιωπηλοί δολοφόνοι: χωρίς φασαρία και εντυπωσιακές εικόνες, αόρατοι, μπαίνουν και βγαίνουν από τις πόλεις. Λίγοι γνωρίζουμε ότι λόγω ζέστης χάνουν τη ζωή τους εκατοντάδες Αθηναίοι κάθε χρόνο ή τις επιπτώσεις των υψηλών θερμοκρασιών στην οικονομία της πόλης.

Δεύτερον, πρέπει να σχεδιαστούν και να τίθενται εν ενεργεία δράσεις προστασίας για τις πιο ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού στον καύσωνα: των ανθρώπων μεγάλης ηλικίας που ζουν μόνοι τους, των παιδιών, των εργαζομένων σε χειρωνακτικές ή αγροτικές εργασίες, και αυτών που υποφέρουν από ενεργειακή φτώχεια.

Τέλος, πρέπει να μεταμορφωθεί ολόκληρη η πόλη. Οι επιφάνειες και οι υποδομές της πρέπει να κατεβάζουν τις θερμοκρασίες και να συγκρατούν το νερό της βροχής. Αυτό κατά κύριο λόγο σημαίνει μεγάλη διείσδυση της φύσης μέσα στην πόλη: είναι η πιο αποτελεσματική και οικονομική ασπίδα που έχουμε. Πολλά σκιερά δέντρα και στοιχεία νερού, πράσινες και μπλε υποδομές.

Μια μεγάλη πρόκληση για την αντιμετώπιση της αστικής υπερθέρμανσης είναι τα σπίτια μας. Τα σύγχρονα κτήρια μας αναγκάζουν να καταφεύγουμε στον κλιματισμό των εσωτερικών χώρων, πράγμα που επιδεινώνει το πρόβλημα:αντλείται ζεστός αέρας στον δημόσιο χώρο, επιδεινώνοντας το φαινόμενο της αστικής θερμικής νησίδας, ενώ επίσης καταναλώνουν πολλή ενέργεια αυξάνοντας τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, οι πωλήσεις μονάδων κλιματισμού σχεδόν τετραπλασιάστηκαν μεταξύ 1990 και 2016, ενώ η ενέργεια που καταναλώνουν ανά έτος οι 1,6 δισεκατομμύρια μονάδες κλιματισμού παγκοσμίως είναι μεγαλύτερη από την ηλεκτρική ενέργεια που χρησιμοποιείται για όλες τις χρήσεις μέσα σε έναν χρόνο στην Αφρική.

Από τότε που αρχίσαμε να βασιζόμαστε στα ορυκτά καύσιμα για θέρμανση και ψύξη σχεδιάζουμε σπίτια αδιαφορώντας για το κλίμα. Έχουμε ξεχάσει αιώνες σχεδιαστικών λύσεων για τις υψηλές θερμοκρασίες, όπως οι χοντροί τοίχοι, τα μικρά παράθυρα και φυσικός εξαερισμός, στοιχεία σκίασης όπως τα ψηλά φυλλοβόλα δέντρα στα νότια και δυτικά, όπου η ζέστη χτυπά πιο δυνατά, ή το άσπρισμα των επιφανειών την άνοιξη για να αντανακλάται η ζέστη του καλοκαιριού.

Έξυπνες παλιές και νέες σχεδιαστικές λύσεις, χρήση φυσικών στοιχείων, νέων υλικών και τεχνολογιών μόνωσης και ψύξης και γνώσεις για το πώς να χρησιμοποιούμε τους χώρους μας ώστε να προστατευόμαστε από τη ζέστη είναι σήμερα κρίσιμες.Ο κόσμος μας τα επόμενα χρόνια θα είναι πιο ζεστός και τα κτήριά μας πρέπει να μας προστατεύουν όταν θα κόβεται το ρεύμα.Οι ενεργειακές αναβαθμίσεις πρέπει να ενσωματώσουν προδιαγραφές για μείωση θερμότητας.

Οι ακραίες καιρικές συνθήκες που βιώσαμε φέτος είναι μια γεύση του τι συμβαίνει στη χώρα μας με μια παγκόσμια μέση αύξηση της θερμοκρασίας κατά 1,1 βαθμό Κελσίου από την προβιομηχανική εποχή. Φανταστείτε πώς θα είναι οι 2 βαθμοί Κελσίου που δεν θα καταφέρουμε να αποφύγουμε.