Μνήμη ημερών Αρσένη στην Παιδεία

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Ήταν την περασμένη εβδομάδα που – στην πάντα φιλόξενη αίθουσα του Polis Café, στο Μέγαρο του Αρσακείου – ο Όμιλος Πρωτοβουλίας για την Ελληνική Παιδεία οργάνωσε συζήτηση με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου «Εκπαιδευτική Μεταρρύθμιση και Εκπαιδευτική Πολιτική», που στην ουσία αποτελεί αναδρομή στην προ 20ετίας περιπέτεια της προσπάθειας του Γεράσιμου Αρσένη να ταράξει τα νερά στην Παιδεία.

Η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση Αρσένη του 1997 (στην πρώτη Κυβέρνηση Σημίτη), η οποία είχε οδηγήσει σε σειρά καταλήψεων, διαδηλώσεων αλλά και έντονων δημόσιων αντιπαραθέσεων στην – τότε ζωηρή – δημόσια συζήτηση, υπήρξε από τις σημαντικές τομές της Μεταπολίτευσης. Αλλά και από τους καίριους σταθμούς της διαδρομής της, πάντα ταλαιπωρημένης στην πράξη, εκπαιδευτικής πολιτικής. Η αλήθεια είναι ότι η μεταρρύθμιση Αρσένη άρχισε να ξηλώνεται από τον αμέσως επόμενο υπουργό Παιδείας (της δεύτερης Κυβέρνησης Σημίτη).

Στοιχεία όπως το σχολείο δεύτερης ευκαιρίας οι ελεύθεροι κύκλοι σπουδών, το ολοήμερο δημοτικό, η δομή της ενισχυτικής διδασκαλίας, το ξεπέρασμα του μοναδικού συγγράμματος – ίσως ακόμη περισσότερο από το τελευταίο: η προσπάθεια δημιουργίας σχολικών βιβλιοθηκών – όλα αυτά σε ένα φόντο υπέρβασης φαινομένων ταξικότητας στην εκπαίδευση αλλά και συζητικής προσέγγισης στις παρεμβάσεις στο εκπαιδευτικό σύστημα ήρθαν ξανά στην επιφάνεια. Το βιβλίο είχε τοποθετήσεις των Αθ. Γκότοβου, Θ. Εξαρχάκου, Μιχ. Κασσωτάκη (συντονιστής της προσπάθειας), Δ. Ματθαίου, Σ. Μπουζίκη, Π. Ξωχέλλη, Γ. Πυργιωτάκη και Δ. Χατζηδήμου. Μαζί και με αναδρομές στην πονεμένη διαδρομή των εκπαιδευτικών μεταρρυθμίσεων από παλιότερες εποχές, αλλά και με προσπάθεια ανάλυσης των λόγων για τους οποίους κάθε φορά η μεταρρυθμιστική προσπάθεια αρχίζει από την αρχή.

Η συζήτηση στο Polis Café είχε αρκετήν αίσθηση νοσταλγίας και χαμένης ευκαιρίας. Δεν είναι βέβαια αλήθεια ότι από την μεταρρύθμιση Αρσένη δεν έχει μείνει τίποτε πίσω: εκείνο που συνειδητοποιεί κανείς άμα προσεγγίσει την συζήτηση αυτή από κάποια απόσταση – χρονική, πολιτική, ενδοκομματική… – είναι ότι πάντοτε κάποια στοιχεία των μεταρρυθμίσεων, παραμένουν, ενσωματώνονται και αλέθονται στην ούτως ή άλλως δύσκολη πραγματικότητα του Ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος.