Πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης, του ΕΣΠΑ, μικροπιστώσεις και δάνεια από τις εμπορικές τράπεζες συνθέτουν τη «βεντάλια» των επιλογών

Οικονομική Επιθεώρηση, Ιούλιος 2022, τ.1020

ΑΓΡΟΔΙΑΤΡΟΦΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ

του Δημήτρη Πεφάνη

Χρηματικές ενισχύσεις εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, τόσο μέσω επιδοτήσεων όσο και μέσω χαμηλότοκων ή και άτοκων δανείων, μπορούν να λάβουν αγρότες, συνεταιρισμοί αλλά και γεωργικές επιχειρήσεις.

Αξιοποιώντας τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης, του νέου ΕΣΠΑ αλλά και δάνεια μέσω της Αναπτυξιακής Τράπεζας, η δέσμη των χρηματοοικονομικών προσβλέπει στην ενίσχυση του αγροτικού τομέα σε μια εξαιρετικά δύσκολη συγκυρία, λόγω τόσο της εκτίναξης του πληθωρισμού όσο και της αναταραχής που έχει προκαλέσει ο πόλεμος στην Ουκρανία.

Μάλιστα, ήδη οι πρώτες δράσεις έχουν τεθεί σε εφαρμογή με στόχο η βεντάλια των ενισχύσεων να έχει ξεδιπλωθεί μέχρι το τέλος του έτους, ώστε να αποτελέσει ανάχωμα έναντι των προβλημάτων επάρκειας στην αγορά, αποτρέποντας ταυτόχρονα καταστροφές καλλιεργειών, ελλείψεις προϊόντων, απώλειες εισοδημάτων και καλύπτοντας δαπάνες για έκτακτα επιδόματα. Πέρα από τις άμεσες ενισχύσεις και τον δανεισμό, το πακέτο περιλαμβάνει επίσης δέσμη φορολογικών κινήτρων για προώθηση της συνεργασίας επιχειρήσεων και συνεταιρισμών με τους αγρότες, ενθάρρυνση της γεωργίας και άμεσες επενδύσεις €1,5 δισ.

 

Πάνω από €500 εκατ. από το Ταμείο Ανάκαμψης

Ο πρώτος πυλώνας των χρηματικών αυτών ενισχύσεων έρχεται με προϋπολογισμό €520 εκατ. Τα χρήματα αυτά θα αξιοποιηθούν με στόχο να επιδοτηθούν αγρότες ώστε να στραφούν στην πράσινη γεωργία και τη γεωργία ακριβείας, τη δημιουργία συνεργασιών ανάμεσα σε ομοειδείς ή συμπληρωματικούς κλάδους που μπορούν να συνδυάζουν επιχειρήσεις και συνεργατικά σχήματα του πρωτογενούς, δευτερογενούς και τριτογενούς τομέα, με στόχο την καινοτομία και την εξωστρέφεια. Επιπλέον, στις επιδοτήσεις περιλαμβάνεται και η συμβολαιακή γεωργία.

Οι εν λόγω επιδοτήσεις επιμερίζονται σε πέντε προγράμματα και το ποσοστό επιδότησης φτάνει το 80%. Αναλυτικά οι πέντε δράσεις είναι οι εξής:

  • Καινοτομία και Πράσινη Μετάβαση στη Μεταποίηση Αγροτικών Προϊόντων με ποσοστό επιδότησης επενδυτικών σχεδίων έως 55% και δυνατότητα υποβολής αιτήσεων έως 30/9/2022. Στο πλαίσιο της δράσης επιδοτούνται δαπάνες με στόχο την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των προϊόντων στις αγορές μέσα από την αξιοποίηση της έρευνας, της σύγχρονης τεχνολογίας και των ψηφιακών εργαλείων, καθώς και την ενσωμάτωση διαδικασιών καινοτομίας και χρήσης νέων τεχνολογιών, αλλά και διαδικασιών φιλικών προς το περιβάλλον.
  • Εκσυγχρονισμός του Πρωτογενούς Τομέα με ποσοστό επιδότησης επενδυτικών σχεδίων έως 50%, δυνατότητα υποβολής αιτήσεων έως 30/9/2022 και επιδότηση δαπανών με στόχο τη βελτίωση της οικονομικής αποδοτικότητας όλων των γεωργικών εκμεταλλεύσεων, τον εκσυγχρονισμό των γεωργικών εκμεταλλεύσεων, την καθετοποίηση της παραγωγικής διαδικασίας και την παραγωγή προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας.
  • Πράσινος Αγροτουρισμός με ποσοστό επιδότησης επενδυτικών σχεδίων έως 55%, δυνατότητα υποβολής αιτήσεων έως 30/9/2022 και επιδότηση δαπανών με στόχο την ανάπτυξη δράσεων βιωματικού αγροτουρισμού, καθώς και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της αναγνωρισιμότητας των προϊόντων στις αγορές μέσα από την τοποθέτησή τους σε σημεία προσέλκυσης επισκεπτών-τουριστών
  • Γενετική Βελτίωση Ζώων με ποσοστό επιδότησης επενδυτικών σχεδίων έως 75%, δυνατότητα υποβολής αιτήσεων έως 30/9/2022 και επιδότηση δαπανών με στόχο τη γενετική βελτίωση των εκτρεφόμενων ζώων, τη βιώσιμη ανάπτυξη και την αποδοτικότερη διαχείριση των φυσικών πόρων μέσω βελτιωμένων φυλών ζώων.
  • Και, τέλος, Αναδιάρθρωση Καλλιεργειών με ποσοστό επιδότησης επενδυτικών σχεδίων έως 80%, δυνατότητα επιβολής αιτήσεων έως 15/11/2022 και επιδότηση δαπανών με στόχο τη βελτίωση της γεωργικής εκμετάλλευσης μέσω της μείωσης του κόστους παραγωγής ή της βελτίωσης και αναδιάταξης της παραγωγής, καθώς και τη βελτίωση της παραγωγικότητας των δενδρωδών καλλιεργειών στον πρωτογενή τομέα.

 

Άμεση ανταπόκριση

Ιδιαίτερη αξία έχει το γεγονός ότι η μέχρι στιγμής ανταπόκριση στα εν λόγω προγράμματα ήταν εντυπωσιακή, καθώς χρειάστηκαν μόλις έξι ώρες προκειμένου να υπερκαλυφθεί και μάλιστα σε ποσοστό 140% ο προϋπολογισμός για τις επενδύσεις ιδιωτικών επιχειρήσεων στο υποέργο «Καινοτομία και Πράσινη Μετάβαση στη Μεταποίηση Αγροτικών Προϊόντων» της Δράσης «Οικονομικός Μετασχηματισμός του Αγροτικού Τομέα» του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Σε απόλυτες τιμές υποβλήθηκαν 54 αιτήσεις αιτούμενου ύψους δημόσιας ενίσχυσης €126,78 εκατ. για ποσό δημόσιας δαπάνης €90,76 εκατ., γεγονός που επιβεβαιώνει ότι οι επιχειρήσεις όχι μόνο ήταν έτοιμες αλλά και περίμεναν με αγωνία την έναρξη του προγράμματος. Στον αντίποδα, για το κονδύλι που αφορά συλλογικούς φορείς (συνεταιρισμούς, ομάδες παραγωγών και αγροτικές εταιρικές συμπράξεις) υποβλήθηκαν 19 αιτήσεις ύψους €34,93 εκατ., ενώ απομένουν διαθέσιμα €55,82 εκατ. έως το τέλος της προθεσμίας στις 30 Σεπτεμβρίου. Εάν το ποσό δεν καλυφθεί, τότε θα καλυφθεί από ιδιωτικές επιχειρήσεις που ήδη έχουν εκπεφρασμένο ενδιαφέρον.

Στόχοι του συγκεκριμένου υποέργου είναι:

  • Η αύξηση του βαθμού συνεργασίας στον πρωτογενή τομέα μέσω συλλογικών σχημάτων ή/και της υιοθέτησης της συμβολαιακής γεωργίας
  • Η βελτίωση της θέσης του αγροτών στην αλυσίδα αξίας
  • Η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των προϊόντων στις αγορές μέσα από την αξιοποίηση της έρευνας, της σύγχρονης τεχνολογίας και των ψηφιακών εργαλείων
  • Η ενσωμάτωση διαδικασιών καινοτομίας και χρήσης νέων τεχνολογιών, αλλά και διαδικασιών φιλικών προς το περιβάλλον, που περιορίζουν το φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής
  • Η βιώσιμη ανάπτυξη και η αποδοτικότερη διαχείριση των φυσικών πόρων.

Δάνεια και μικροπιστώσεις

Ανάμεσα στις δυνατότητες πρόσβασης στον τραπεζικό δανεισμό που υπάρχουν για αγρότες και αγροτικές επιχειρήσεις συμπεριλαμβάνονται τα κλασικά δάνεια, που αφορούν μεταξύ άλλων και τη συμβολαιακή γεωργία, καθώς και ειδικά πακέτα πράσινης μετάβασης, συμπεριλαμβανομένης και της χρηματοδότησης για την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών.

Παράλληλα, λόγω της πανδημίας αλλά και της εκτίναξης του πληθωρισμού (που επηρεάζει άμεσα την ενέργεια, τις ζωοτροφές και άλλα έξοδα), αυτή τη στιγμή υπάρχει μια επιπλέον σειρά δανειακών λύσεων αποκλειστικά για αγρότες.

Έτσι, πλέον οι αγρότες θα μπορούν να δανείζονται για τις έκτακτες ανάγκες τους έως €25.000, ενώ παράλληλα με το Ταμείο Μικροπιστώσεων θα μπορούν να χρησιμοποιήσουν μια σειρά χρηματοδοτικών εργαλείων του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης (ΠΑΑ), πέρα από τις δυνατότητες που δίνει το Ταμείο Εγγυοδοσίας, ύψους €480 εκατ.

Το Ταμείο Εγγυήσεων Αγροτικής Ανάπτυξης (ΤΕΑΑ) είναι ένα καινοτόμο χρηματοδοτικό εργαλείο που αναπτύχθηκε από την Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης του ΠΑΑ 2014-2020 σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων, για την πρόσβαση σε χρηματοδότηση μέσω της εγγύησης δανείων σε γεωργούς, κτηνοτρόφους και μεταποιητικές επιχειρήσεις.

Μάλιστα, όπως αναφέρουν στελέχη του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, η λειτουργία του Ταμείου Μικροπιστώσεων κρίνεται αναγκαία ιδιαίτερα σε αυτήν την περίοδο που οι αγρότες αντιμετωπίζουν πρόβλημα ρευστότητας και η μια κρίση διαδέχεται την άλλη, με αποτέλεσμα να χρειάζονται στήριξη για να μπορέσουν να συνεχίσουν απρόσκοπτα την παραγωγική τους δράση.

 

Και δάνεια έως €5 εκατ. από το Ταμείο Εγγυήσεων Αγροτικής Ανάπτυξης

Παράλληλα, τη δυνατότητα να δανειστούν με εξαιρετικά χαμηλά επιτόκια ποσά έως €5 εκατ. δίνει το Ταμείο Εγγυήσεων Αγροτικής Ανάπτυξης για επενδύσεις στον πρωτογενή τομέα και στη μεταποίηση. Μάλιστα, για εκείνους που αποδεδειγμένα επλήγησαν από την πανδημία του κορονοϊού το μέγιστο ύψος δανείων που μπορούν να λάβουν, χωρίς υποχρεώσεις για επενδύσεις, φτάνουν τις €200.000.

Η διάρκεια αποπληρωμής φτάνει τα 15 χρόνια, ενώ αντίστοιχα το μέγιστο ύψος των δανείων σε πολύ μικρές, μικρές και μεσαίες γεωργικές εκμεταλλεύσεις και μεταποιητικές επιχειρήσεις έχει οριστεί στα €25.000.

Το Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης θα χρηματοδοτεί άτοκα το 50% του κεφαλαίου κάθε νέου δανείου, ενώ παράλληλα προβλέπεται η επιδότηση επιτοκίου, καθώς και η δυνατότητα επιχορήγησης ανά δάνειο για την παροχή τεχνικής και συμβουλευτικής υποστήριξης στους τελικούς αποδέκτες.

Όπως αναφέρουν κύκλοι του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, το εν λόγω εργαλείο θα συμβάλει ουσιαστικά στην ανάπτυξη του αγροδιατροφικού τομέα της χώρας, μέσω της διευκόλυνσης της πρόσβασης σε χρηματοδότηση των αγροτών και των μικρών, πολύ μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων του τομέα μεταποίησης γεωργικών προϊόντων σε μια δύσκολη οικονομική συγκυρία.

Αξίζει να σημειωθεί ότι τα δάνεια της συγκεκριμένης δράσης μπορούν να χρησιμοποιηθούν για επενδυτικές δαπάνες για την κάλυψη οποιωνδήποτε αναγκών του επιχειρηματικού σχεδίου, όπως του ΦΠΑ των επιλέξιμων δαπανών ή της απόκτησης μεταχειρισμένου εξοπλισμού, της απόκτησης ζωικού ή/και φυτικού κεφαλαίου, καθώς και για την αγορά γης, έως το 10% της συνολικής επένδυσης.

Μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν ως κεφάλαια κίνησης ύψους έως €200.000 ή έως το 30% του ύψους του δανείου που αφορά επενδύσεις (το κεφάλαιο κίνησης χορηγείται μόνο σε συνδυασμό με δάνειο που αφορά επενδυτικές δαπάνες), όποιο είναι μεγαλύτερο, αλλά και για κεφάλαιο κίνησης λόγω Covid-19, το οποίο θα χορηγείται σε όσους αποδεδειγμένα έχουν πληγεί από την υγειονομική κρίση.