Το ρυθμιστικό πλαίσιο που έχει διαμορφωθεί και οι επερχόμενες νομοθετικές εξελίξεις σε Ελλάδα και Ευρωζώνη

Οικονομική Επιθεώρηση, Μάρτιος 2022, τ.1016

ΨΗΦΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ: ΚΡΥΠΤΟΝΟΜΙΣΜΑΤΑ

των Αργύρη Μπεντενιώτη* και Λάζαρου Ιωάννου**

 

Τα τελευταία χρόνια η ψηφιακή επανάσταση στον τομέα της χρηματοοικονομίας οδήγησε στην εμφάνιση και στην εντυπωσιακή σε ταχύτητα ανάπτυξη των εικονικών νομισμάτων. Νέες τεχνολογίες, όπως το blockchain και η τεχνολογία κατανεμημένου καθολικού (Distributed Ledger Technology), έθεσαν τις βάσεις στις οποίες στηρίχθηκε η δημιουργία μιας νέας μορφής περιουσιακών στοιχείων, των κρυπτονομισμάτων.

Το θεσμικό πλαίσιο που διέπει τα κρυπτονομίσματα, τόσο σε εθνικό αλλά και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, βρίσκεται ακόμη σε αρχικά στάδια και αναμένεται να λάβουν χώρα στο άμεσο μέλλον ραγδαίες εξελίξεις.

 

Ισχύον Ρυθμιστικό Πλαίσιο στην Ελλάδα

Η εισαγωγή του ορισμού των εικονικών νομισμάτων στην ελληνική έννομη τάξη έγινε μέσω του Ν. 4734/2020 (ΦΕΚ A/196/8.10.2020), ο οποίος και τροποποίησε τον Ν. 4557/2018 (Πρόληψη και Καταστολή της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες και άλλες διατάξεις) και ενσωματώθηκε στην ελληνική νομοθεσία η Οδηγία (ΕΕ) 2018/843 (5η Οδηγία για την Αντιμετώπιση της Νομιμοποίησης Εσόδων από Παράνομες Δραστηριότητες και της Χρηματοδότησης της Τρομοκρατίας).

Σύμφωνα, λοιπόν, με το άρθρο 2 του Ν. 4734/2020 ως εικονικό νόμισμα ορίζεται: «Η ψηφιακή αναπαράσταση αξίας που δεν εκδίδεται από κεντρική τράπεζα ή δημόσια αρχή, ούτε έχει την εγγύησή τους, δεν συνδέεται κατ’ ανάγκη με νομίμως κυκλοφορούν νόμισμα και δεν διαθέτει το νομικό καθεστώς νομίσματος ή χρήματος, όμως γίνεται αποδεκτή από φυσικά ή νομικά πρόσωπα ως μέσο συναλλαγής και μπορεί να μεταφέρεται, να αποθηκεύεται ή να διακινείται ηλεκτρονικά».

Περαιτέρω, με το άρθρο 4 του Ν. 4734/2020 τροποποιήθηκε και η παράγραφος 1 του άρθρου 5 του Ν. 4557/2018 και προστέθηκαν στα υπόχρεα πρόσωπα και στις υπόχρεες οντότητες οι υποπεριπτώσεις ιβ και ιγ που αφορούν τους παρόχους υπηρεσιών ανταλλαγής μεταξύ εικονικών νομισμάτων και παραστατικών νομισμάτων και τους παρόχους υπηρεσιών θεματοφυλακής ψηφιακών πορτοφολιών. Επιπλέον, με το άρθρο 5 του Ν. 4734/2020 σε ό,τι αφορά τις προαναφερθείσες υπόχρεες οντότητες η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς ορίστηκε ως αρμόδια αρχή για την εποπτεία της εφαρμογής της νομοθεσίας περί πρόληψης και καταστολής της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Ειδικότερα, με την εν λόγω διάταξη προέκυψε και η δημιουργία στην Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς μητρώου παρόχων υπηρεσιών ανταλλαγής μεταξύ εικονικών νομισμάτων και παραστατικών νομισμάτων και παρόχων υπηρεσιών θεματοφυλακής ψηφιακών πορτοφολιών, του οποίου η τήρηση και λειτουργία ρυθμίζονται ειδικότερα με την υπ’ αριθμ. 5/898/3.12.2020 (ΦΕΚ Β 5744/28.12.2020) απόφαση του ΔΣ της Επιτροπής, όπως άλλωστε και η διαδικασία εγγραφής σε αυτό των υπόχρεων οντοτήτων.

 

Νομοθετικές εξελίξεις στον τομέα των κρυπτονομισμάτων

Το θέμα της έλλειψης ενός ευρύτερου θεσμικού πλαισίου αναφορικά με τα εικονικά νομίσματα είναι στοιχείο το οποίο απασχολεί αυτή τη στιγμή την Ευρωπαϊκή Ένωση σε μεγάλο βαθμό. Βάσει αυτού του στοιχείου, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της Ευρώπης έχουν ήδη προχωρήσει από το 2020 στην κατάθεση της πρότασης του κανονισμού Αγορές Κρυπτοστοιχείων.

Ο νέος κανονισμός, ο οποίος αναμένεται να εφαρμοστεί μέχρι το 2024, έχει ως κύριους στόχους την άρση των κανονιστικών εμποδίων για την έκδοση, τη διαπραγμάτευση και τις μετασυναλλακτικές εργασίες των κρυπτοστοιχείων που χαρακτηρίζονται ως χρηματοπιστωτικά μέσα, με σεβασμό στην αρχή της τεχνολογικής ουδετερότητας· την αύξηση των πηγών χρηματοδότησης για τις εταιρείες με περισσότερες αρχικές προσφορές εικονικών νομισμάτων (Initial Coin Offerings/ICO) και προσφορές κερμάτων κινητών αξιών (Securities Token Offerings/STO), τον περιορισμό των κινδύνων απάτης και αθέμιτων πρακτικών στις αγορές κρυπτοστοιχείων και την παροχή πρόσβασης σε νέες επενδυτικές ευκαιρίες ή νέα είδη μέσων πληρωμών για τους καταναλωτές και επενδυτές της ΕΕ, ειδικά σε διασυνοριακό επίπεδο.

 

  *A. Μπεντενιώτης, BA, LLB, MSc, LLM, PhD (c), Co-Founder AB Compliance, Εταίρος Δικηγορικής Εταιρίας «Μπεντενιώτης & Συνεργάτες»

**Λ. Ιωάννου, BSc, LLB, CAMS, Co-Founder AB Compliance, Director – Advisory Services, APC Audit Tax Advisory Ltd