O EastMed όταν σβήνουν τα φώτα

 

Το γεγονός και μόνο ότι η Τριμερής Τσίπρα-Αναστασιάδη-Νετανιάχου, με ευθεία συμμετοχή Μάικ Πομπέο, στο Ισραήλ (μην χάνετε την λεπτομέρεια, βαριά πολιτικών συμβολισμών: η συνάντηση ήταν στην Ιερουσαλήμ και όχι στο Τέλ Αβίβ) είχε μεν κεντρικό αντικείμενο την υπογραφή συμφωνίας περί EastMed, όμως η πραγματική υπογραφή αφέθηκε «για το άμεσο μέλλον», δείχνει για μιαν ακόμη φορά πόσο ευαίσθητη είναι όλη αυτή η υπόθεση.

Η συζήτηση και οι αμφιβολίες επικεντρώνονταν στην τεχνική βιωσιμότητα (μεγάλο μήκος, πάνω από 1500 ή και 1800 χιλιόμετρα, σε μεγάλα βάθη αλλά και με ανώμαλο ανάγλυφο του βυθού όπου είναι να ποντιστεί ο αγωγός), στην οικονομική βιωσιμότητα (οι ποσότητες αερίου που θα ήταν αναγκαίες για να έχει απόσβεση φαίνεται ότι θα είναι πολύ μεγαλύτερες από τα 10 δις κ.μ./bcm αερίου, ίσως και από 16 δις. bcm) ή και στα προβλήματα διάσχισης αμφισβητούμενων περιοχών (κάτω από την λεπτή αυτή διατύπωση κρύβεται η Τουρκική αμφισβήτηση της προβολής του κώνου του συγκροτήματος του Καστελόριζου στην Ανατ. Μεσόγειο, δηλαδή η συνέχεια Κυπριακής-Ελληνικής ΑΟΖ).

Και όμως, η αναβολή της τελικής-τελικής υπογραφής – που κι αυτή μια δήλωση προθέσεων θα ήταν, αλλά υψηλού προφίλ και πολιτικής δεσμευτικότητας – πήγε πίσω γιατί; Επειδή στον Νότο της Ιταλίας όπου θα πρέπει να καταλήγει ο EastMed προκειμένου να είναι γνήσια Ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος έργο υπάρχουν τοπικές αντιδράσεις, οπότε… με Ευρωεκλογές στην επόμενη στροφή και με Salvini και 5 Αστέρες στα κάγκελα, άσε καλύτερα!

Ούτως ή άλλως, όταν σβήσουν τα φώτα των τελετών και τελειώσει το διάβασμα των επισήμων δηλώσεων (στην κοινή διακήρυξη της Τριμερούς+ΗΠΑ, το κομβικό σημείο ήταν η απόκρουση των malign influences, των – ας πούμε – κακόβουλων επιρροών στην Ανατολική Μεσόγειο: μην βιαστείτε να «διαβάσετε», εδώ, Τουρκία…) εκείνο που χρειάζεται είναι το δύσκολο δίδυμο: υπομονή και επιμονή. Όπως συχνά-πυκνά επισημαίνει ο Γιάννης Μανιάτης – αρχικός εμπνευστής και εν τέλει σχεδιαστής όλων όσα προχωρούν στο ενεργειακό, έστω και με ταχύτητα κουτσής χελώνας – όλα τα ενεργειακά, σίγουρα οι έρευνες, σαφώς όμως και οι δίαυλοι διανομής (εδώ ο EastMed, αλλά και οι σταθμοί αποθήκευσης/αποϋγροποίησης, σαν τον FSRU Αλεξανδρούπολης, ομοίως και οι αγωγοί περαιτέρω προώθησης όπως ο IGB), απαιτούν χρόνο. Η δεκαετία είναι ο ορίζοντας…

Η ίδια επισήμανση, όσον αφορά τον EastMed έχει τρεις ακόμη πτυχές. Η μια λέει το αυτονόητο: ότι για να προχωρήσει από τους σχεδιασμός και την κατ’ αρχήν συμφωνία, χρειάζεται να έχει «πουληθεί» οικονομικά/πολιτικά η βασική ιδέα του έργου – εν προκειμένου η απεξάρτηση (ψέματα! η μείωση της εξάρτησης) από πλευράς ενεργειακής ασφάλειας του κορμού της Ευρώπης, από την ρωσική παροχή. Η οποία εξάρτηση τείνει να γιγαντωθεί στην βορεινή διαδρομή με τον NordStream-2, με την Γερμανία ενορχηστρωτή. Αυτό είναι το αληθινά «μεγάλο παιχνίδι», που εμείς θα το παρακολουθούμε να παίζεται με ΗΠΑ και μεγάλους της ΕΕ και Ρωσία… ενώ μας αφορά. Εμείς οι ίδιοι, όμως, θα υποστηρίζουμε – σταθερά! – στην ΕΕ ότι το σχέδιο EastMed έχει την βαρύτητα που έχει;

Η άλλη πτυχή είναι εκείνη που αφορά το δικό μας συμφέρον. Θέλουμε/μπορούμε/δεχόμαστε ότι υπάρχει συμφέρον και ασφάλειας και ουσιαστικό οικονομικό; Ότι δηλαδή η ενεργειακή απεξάρτηση Κύπρου-Κρήτης-Πελοποννήσου-Δυτικής Ελλάδας είναι κάτι με μεγάλη αξία; Και πάλι: και οικονομική, και γεωπολιτική; (Όποιος σκεφθεί «τι σημασία έχει το Δυτικό μέτωπο/το Ιόνιο», ας σκεφθεί π.χ. το ελικοπτεροφόρο/V-STOL Anadolu στο Ιόνιο και την Αδριατική, με μόνιμη παρουσία και εφοδιασμό από Αλβανία…

Η τελευταία πτυχή αφορά τα Ελληνικά κοιτάσματα. Ο EastMed, έτσι σχεδιασμένος και σε αντιπαράθεση με την εναλλακτική τερματικού υγροποίησης στην Κύπρο, νόημα θα προσλάβει κυρίως όταν «φιλοξενήσει» και το προϊόν των – πάντα ελπιζόμενων… – Ελληνικών κοιτασμάτων νότια της Κρήτης. Εδώ, το ενδιαφέρον ExxonMobil (και Total, άλλωστε) δείχνει να ριζώνει. Όμως, άμα συνεχίσει η αμφιθυμία γύρω από τις αδειοδοτήσεις, ο συνολικός σχεδιασμός/χειρισμός θα είναι στον αέρα. Αν σ’ αυτό τουλάχιστον το επίπεδο δεν υπάρξει ένα μίνιμουμ πολιτικής συναίνεσης, αεροβατούμε.

Και, φυσικά, στο φόντο υπάρχει ο αληθινός «ελέφαντας στο δωμάτιο»: η ανάγκη κάπως να ενταχθεί στους σχεδιασμούς – ΚΑΙ του EastMed, αλλά γενικότερα της Ανατολικής Μεσογείου – η Τουρκία. Εδώ κι αν χρειάζεται ρεαλισμός και ένα μίνιμουμ από συναίνεση: αντ’ αυτού, ήδη άστραψαν και βρόντηξαν πρωτοσέλιδα, του τύπου «Δίνουν το μισό Αιγαίο!». Ούτε καν μια ματιά στον χάρτη, πού βρίσκεται το Αιγαίο, πού η χάραξη του EastMed, πού ο νότος της Κρήτης.