Οικονομική Επιθεώρηση, Iανουάριος 2021, τ. 1002

ΒΟΡΕΙΟ ΒΑΡΟΜΕΤΡΟ του Κώστα Μπλιάτκα

Ο εμποράκος ξανασταυρώνεται

Κάποτε θα τελείωνε το 2020, αυτό το «ανεπίσημο» έτος, που για κάποιους που στερήθηκαν τη διασκέδαση, τις γιορτές και τις συναναστροφές τους δεν άρχισε ποτέ (κάτι σαν διοργάνωση που αναβλήθηκε), ενώ για άλλους, πολύ περισσότερους, ήταν η αρχή των δεινών που σημαδεύουν τη ζωή τους. Οι ιστορικοί του μέλλοντος θα αναφέρονται σ’ αυτό γράφοντας για την «πρώτη χρονιά του κορονοϊού».

Αμέτρητες φορές ο τίτλος του δράματος του Άρθουρ Μίλερ Ο θάνατος του εμποράκου χρησιμοποιήθηκε στο πολιτικό και οικονομικό ρεπορτάζ, αλλά και στην αντίστοιχη αρθρογραφία, ειδικά μετά το 2008-9.

Σ’ αυτό βέβαια το ίσως σπουδαιότερο έργο του –για το οποίο κέρδισε Πούλιτζερ– ο συγγραφέας μιλά για το αμερικανικό όνειρο, το κυνήγι του χρήματος και τις οικογενειακές σχέσεις, αλλά στις σελίδες του βρίσκει κανείς κάλλιστα κάτι που παραπέμπει σε αυτό που αντικρίζεις περπατώντας στη μισοέρημη Τσιμισκή ή στην εξίσου οικονομικώς ερειπωμένη Βασιλίσσης Όλγας με τα κλειστά μικρομάγαζα.

Ειδικά στη Θεσσαλονίκη ο θάνατος του εμποράκου ήταν αργός –έχει αρχίσει εδώ και δεκαετίες– και βασανιστικός.

Προηγήθηκε το συνεχές ωράριο, η εξουθενωτική λειτουργία πολλών με διευρυμένο ωράριο, η λειτουργία κάποιων και τις Κυριακές, η πυκνή παρουσία μεγάλων πολυκαταστημάτων που επιτάχυναν την οικονομική ασφυξία των μικρών, η αύξηση των ενοικίων, οι καθυστερήσεις στα έργα του μετρό και πολλά άλλα.

Είναι κοινό μυστικό της αγοράς ότι η πλειονότητα των μεγάλων επιχειρήσεων αντέχουν, έχουν «λίπος», μπορούν να χρηματοδοτήσουν την επιβίωσή τους και μπορούν αναπτύξουν το e-shop και τις ιστοσελίδες, να εφαρμόσουν click away και κοντολογίς να περιμένουν να επωφεληθούν από τον αφανισμό των μικρών ανταγωνιστών τους.

Αντίθετα, αρκετοί παλιοί μαγαζάτορες που συντηρούνταν μέσω του shopping και της αγοράς δεν μπήκαν καν, όπως ακούμε, στον κόπο να αποκτήσουν site. Η μάχη που έδωσαν, όπως και οι επιχειρηματίες της εστίασης, ήταν άνιση. Το άνοιγμα των καταστημάτων, μαζί με άλλες συναθροίσεις εκκλησιών και πάρτι, έφερνε αύξηση του αριθμού των κρουσμάτων και των νεκρών. Η επιστροφή στην κανονικότητα θα γίνει με αλλόκοτο και δραματικό τρόπο, και από το νέο προσκλητήριο της αγοράς θα λείπουν αρκετοί.

Το φαινόμενο απαντά παντού στον κόσμο. Πολλοί άλλωστε θα φύγουν για την εξοχή και τις μικρές πόλεις λόγω online εργασίας με απρόβλεπτες συνέπειες στην οικονομική, οικογενειακή και προσωπική ζωή. Τι σημαίνουν όμως οι πιο πολλές ώρες στο σπίτι και οι ελάχιστες συναναστροφές;

Κατά τα άλλα, ο νέος χρόνος παρέλαβε τη σκυτάλη με τα «δώρα» του 2020 στη Θεσσαλονίκη.
1. Ο ασυνήθιστος, ψηφιακός τρόπος με τον οποίο έγινε η ΔΕΘ τον περασμένο Σεπτέμβριο σε συνθήκες πανδημίας έφερε και έναν προβληματισμό για τον ρόλο που μπορούν πια να παίξουν γενικές εκθέσεις, καθώς πυκνώνουν οι φωνές που λένε πως στην εποχή των τηλεσυναλλαγών είναι πια παρωχημένοι οι συνήθεις τρόποι εμπορικής προβολής και έχουν εγκαταλειφθεί προ πολλού διεθνώς.
2. Το ίδιο σχέδιο «ανάπλασης της ΔΕΘ», που βρίσκεται στο στάδιο των αρχιτεκτονικών διαγωνισμών, συγκεντρώνει αντιδράσεις πανεπιστημιακών, πολιτικών, κινήσεων πολιτών και αυτοδιοικητικών, οι οποίοι κάνουν λόγο για «οικονομικό και πολιτικό ατόπημα», που οδηγεί «στην ακύρωση ενός Μητροπολιτικού Πάρκου που τόσο έχει ανάγκη η πόλη».
3. Οι αντιδράσεις για τα αρχαία της Βενιζέλου και για την καθυστέρηση των έργων του μετρό, το οποίο μάλλον δεν θα αρχίσει τα δρομολόγια –όπως έλεγαν οι προβλέψεις– το 2023, αναμένεται να συνεχιστούν, όπως και η κόντρα για το αν μπορεί να παραδοθεί το υπόλοιπο έργο και να ξεκινήσει η λειτουργία του μετρό ενώ θα συνεχίζονται οι εργασίες στον σταθμό της Βενιζέλου.

Συμπέρασμα: Άλλα τριγύρω αλλάζουνε κι άλλα στα ίδια μένουν…

 

Φωτογραφία: Στελλίνα Τρωϊάννου