Ο Χρ. Σταϊκούρας, η Μεταμνημονιακή Εποπτεία και οι δύο όψεις του Ιανού

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Μπορεί ο καθένας να αξιολογεί με τον τρόπο του το κάθε γεγονός, και η αξιολόγηση του ενός είναι συχνά αντιδιαμετρική από την αξιολόγηση του άλλου.

Αυτό είδαμε μόλις τώρα, με την πρόσφατη – 9η – Έκθεση αξιολόγησης της Ενισχυμένης Μεταμνημονιακής Εποπτείας, έτσι όπως ήρθε στο μέσο του τωρινού μας lock-down και την πρόσθετη ανησυχία για την πορεία της πανδημίας. Η Κυβέρνηση, ακριβέστερα ο Χρήστος Σταϊκούρας που την νοιώθει την πίεση (ευθέως πλέον) στην διαχείριση της οικονομίας και μάλιστα την δημοσιονομική (δείτε πώς πάει να κακοτυχήσει η μείωση της προκαταβολής φόρου!), συγκέντρωσε την προσοχή του στα όσα θετικά ανέφερε η Έκθεση: Δηλαδή ότι οι παρεμβάσεις στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων κατά την κρίση, παρά τους περιορισμούς που υπάρχουν ειδικά για την Ελλάδα, κινήθηκαν  «προς την σωστή κατεύθυνση», ιδίως επειδή συγκρατήθηκε η ανεργία και ενισχύθηκαν με ρευστότητα οι επιχειρήσεις (ιδίως οι μικρομεσαίες) με παρεμβάσεις που κινούνται μάλιστα πάνω από τον μέσο όρο ΕΕ. Κατέγραψε, επίσης ο Χρ. Σταϊκούρας την παραδοχή της Εποπτείας ότι – παρά την κρίση – συνεχίζονται οι προσπάθειες να προχωρήσουν συμφωνημένες μεταρρυθμίσεις της Μεταμνημονιακής περιόδου, και δη η λειτουργία του «Ηρακλή» για τα κόκκινα δάνεια, παράλληλα και με τις προετοιμασίες για την υλοποίηση δράσεων του Ταμείου Ανάκαμψης.

Βέβαια η ίδια η Έκθεση επισημαίνει – ευγενικά αλλά σταθερά, έτσι κινούνται αυτά τα κείμενα Βρυξελλών – ότι πολλές από τις συμφωνημένες (ή «συμφωνημένες») μεταρρυθμίσεις έχουν ήδη γράψει καθυστέρηση. Διόλου παράξενο, αφού βρισκόμαστε στο μέσο της πανδημίας και οι αναβολές δυσάρεστων μέτρων έρχονται φυσιολογικά. όμως είναι φανερό ότι υπάρχει αίσθηση πως οι Ελληνικές αρχές, φοβούμενες κοινωνική αναταραχή, επιδιώκουν γενική μετάθεση επ’ αόριστον. Δυο τα κύρια μέτωπα, εδώ: πρώτον το πάγωμα των πλειστηριασμών (που υποτίθεται ότι λήγει από τον Μάρτιο), δεύτερον η μετάβαση από τις αντικειμενικές στις εμπορικές αξίες των ακινήτων για τον προσδιορισμό της επιβάρυνσης του ΕΝΦΙΑ (αυτή είναι για τον Απρίλιο). Και στα δυο αυτά μέτωπα, είναι πασίδηλο ότι οι ίδιες οι διαδικασίες έχουν εύκολη την χρονοτριβή: ούτως ή άλλως η διαδικαστικότητα του διαστήματος πριν κάθε πλειστηριασμό (έστω και τώρα, με δεδομένη την ηλεκτρονική διεξαγωγή) τραβάει σε μάκρος χρόνου, οπότε ένα γενικευμένο πάγωμα ανακύπτει εύκολα. ούτως ή άλλως, το να «βγουν» εμπορικές τιμές σε επίπεδο ζωνών ακόμη και χωρίς τις συνθήκες lock-down και με απρόθυμους τους εκτιμητές ήταν ζόρικη υπόθεση, οπότε τώρα η αναβλητικότητα για την μεταρρύθμιση του ΕΝΦΙΑ έρχεται σχεδόν αυτόματα.

Η «λύση» που βρέθηκε, συναινετικά, είναι να πάνε τα ζητήματα αυτά για την 10η αξιολόγηση, του Μαΐου, οπότε θα υπάρχει και δωράκι για την θετική έκβαση, δηλαδή η εκταμίευση κάποιας δόσης από τα κέρδη των Κεντρικών Τραπεζών προς την Ελλάδα.

Βέβαια, με χρέος πλέον στα 365 δις ευρώ, και με. πρόγραμμα φθηνού δανεισμού 12 δις σε εκτέλεση στις αγορές, τα κάπου 600  εκατομμύρια της επιστροφής κερδών από τα ελληνικά ομόλογα δεν λειτουργούν και τόσο ως δόλωμα. Γι αυτό και η Εποπτεία πίεσε την Κυβέρνηση να περιορίσει/στοχεύσει το πάγωμα των μέτρων πλειστηριασμών μόνον στα πιο ευάλωτα νοικοκυριά.

Σαν κατακλείδα, ας σημειωθεί ότι με την ευκαιρία αυτή μάθαμε την κατασταλαγμένη αποτίμηση των μέτρων 2020 – στα 23,6 δις με τα 15,3 να είναι δημοσιονομικού χαρακτήρα – ενώ για το 2021 βρισκόμαστε ήδη σε πρόβλεψη 11,6 δις (έναντι 7,5 δις στον Προϋπολογισμό). Με το ΑΕΠ στην Ελλάδα να έχει συμπιεσθεί στην περιοχή των 160 δις ευρώ, τα 27 δις δημοσιονομικής στήριξης φθάνουν το 11%  του ΑΕΠ, ενώ συνολικά τα 35,5 δις στήριξης σχεδόν το 22%. Όταν θα έχουμε την 10η Έκθεση Μεταμνημονιακής Εποπτείας, θα δουν και οι δυο όψεις του Ιανού αν βγαίνει πέρα η προσπάθεια…

Εν τω μεταξύ , πάντως, η τάση του ΥΠΟΙΚ να «ανεβάζει» τους στόχους είσπραξης φορων για την ΑΑΔΕ την στιγμή ακριβώς που από τον Ιανουάριο, δείχνει να κάμπτεται η φοροδοτική ικανότητα που είχε κρατηθεί παρά πάσαν προσδοκία μέχρι τώρα, δημιουργεί απορίες. Ακόμη και από φίλιες πλευρές, προκύπτει το ερώτημα μήπως ωθείται «εκτός παιδιάς» ο Γ. Πιτσιλής της ΑΑΔΕ, και τούτο όταν η Εποπτεία επιβραβεύει και ζητά ενίσχυση της Αρχής.