Οι 100 μέρες Μπάιντεν

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Ο Φράνκλιν Ρούζβελτ/FDR «φταίει», που οι Αμερικανοί Πρόεδροι – αλλά και πολλοί ανά τον κόσμο ηγέτες: ακόμη και στην Ελλάδα, στο νοτιοανατολικό άκρο της διστακτικής Ευρώπης, έχει φτάσει αυτή η πρακτική από τα χρόνια του Ανδρέα Παπανδρέου και μετά… – αναγγέλλουν προεκλογικά, κι ύστερα δίνουν απολογισμό όταν ασκήσουν εξουσία, προγράμματα «100 πρώτων ημερών». Τότε, στον Μεσοπόλεμο, ο FDR είχε να δείξει με μια πελώρια νομοθετική κινητοποίηση και με αλλαγή υποδείγματος οικονομικής πολιτικής, ότι θα έβγαζε την Αμερική από την Μεγάλη Ύφεση. (Το τι ακριβώς έκανε, τι ακριβώς πέτυχε είναι άλλη υπόθεση, άλλο αφήγημα). Αυτή την φορά, ο Τζο Μπάιντεν που θα δούμε αν θα «κερδίσει» το JRB που ήδη κάποιοι του δίνουν, είχε να ανταποκριθεί σε τριπλή πρόκληση: να δείξει ότι η πανδημία του κορωνοϊού αρχίζει να τίθεται υπό έλεγχο. να δώσει μια αίσθηση νέας οικονομικής πορείας. να φέρει τις ΗΠΑ πίσω, μετά το διάλειμμα Τραμπ, στο διεθνές σύστημα.

Χθες, μιλώντας στο Κογκρέσο – με Κάμαλα Χάρρις στην κορυφή της Γερουσίας, Νάνσυ Πελόζι σ’ εκείνην της Βουλής των Αντιπροσώπων – ο Μπάιντεν διεκδίκησε αναγνώριση για την επιτάχυνση των εμβολιασμών (έφθασαν να γίνονται 2,7 εκατομμύρια εμβολιασμοί την ημέρα, στις μισές και πάνω Πολιτείες ένα 50% των Αμερικανών έχει εμβολιασθεί, 60 εκατομμύρια εμβολίων Astra Zeneca θεωρούνται «μη αναγκαία» και θα διατεθούν σε τρίτες χώρες).

Επίσης, στο θέμα διεθνούς συνεργασίας και με αφορμή σύνοδο για την κλιματική αλλαγή, επάνοδο των ΗΠΑ στην Συμφωνία των Παρισίων – αλλά και προσπάθειες π.χ. να ξανασταθεί στα πόδια της η συμφωνία ελέγχου των πυρηνικών με το Ιράν – διεκδίκησε μια εικόνα επαναφοράς/ «The U.S. is back». Σπεύδοντας πάντως να τονίσει ότι θα χρειαστεί ο κόσμος να πεισθεί ότι μια τέτοια στάση θα έχει διάρκεια. (Η συνέχιση της έντασης με την Κίνα, η εμβάθυνση της προστριβής με την Ρωσία είναι βέβαια λίγο πιο σύνθετες προσεγγίσεις για διαγγελματικές τοποθετήσεις).

Εκεί όμως όπου οι 100 ημέρες Μπάιντεν φέρνουν ήδη – κι εδώ, βέβαια, να δούμε τις πρωτοβουλίες να παγιώνονται – μια μεταβολή υποδείγματος (θα χρειαστεί αρκετός χρόνος για να φανεί ο βαθμός επιτυχίας, όμως η μετακίνηση πολιτικής είναι ήδη δεδομένη) είναι στην μακροοικονομική διαχείριση. Πάνω και πέρα από τα – σημαντικά, σημαντικότερα απ’ εκείνα του 2020/της εποχής Τραμπ των 900 εκατ. δολαρίων, πάντως πολύ πιο «βαριά» από Ευρωπαϊκά – μέτρα τόνωσης της οικονομίας για να αποφευχθεί η βύθιση από την κρίση του κορωνοϊού, μέτρα δημοσιονομικά που συμπλήρωσαν την άμεση νομισματική χαλάρωση Τζερόμ Πάουελ/Fed, ήρθε τώρα ένα τριπλό πακέτο: 1,9 τρις δολαρίων σε πρόσθετα μέτρα πανδημίας, συν 2 τρις σε μέτρα για τις υποδομές, συν άλλο 1 τρις που ήδη γίνεται 2 τρις για μέτρα κοινωνικής στήριξης (αντιμετώπισης φτώχειας, δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας, στην  εκπαίδευση/δωρεάν τριτοβάθμια, οικογένειες, στέγαση).

Επειδή κάποια στιγμή τα τρισεκατομμύρια κινδυνεύουν να χάσουν την έννοιά τους, να θυμίσουμε ότι το συνολικό ΑΕΠ των ΗΠΑ είναι κάπου στα 21,5 τρις δολάρια (άρα, εάν και εφόσον όλη αυτή η δημοσιονομική ένεση περάσει από το Κογκρέσο και υλοποιηθεί, θα μιλούμε για 30% του ΑΕΠ σε βάθος 3ετίας/5ετίας), ενώ π.χ. της Κίνας το ΑΕΠ είναι στα 16,5 τρις, της Ιαπωνίας στα 5 τρις, της Γερμανίας πάνω από τα 3,8 τρις. Ή, αν θέλετε άλλο μέτρο σύγκρισης, το διαβόητο Ευρωπαϊκό μας πακέτο/Ταμείο Ανάκαμψης/Next Generation EU που πασχίζει να ξεκολλήσει, είναι 750 δις ευρώ: φυσικά αυτά τα μεγέθη δεν είναι συγκρίσιμα, αφού στην ΕΕ τα Κράτη μέλη προωθούν δικά τους προγράμματα, αλλά και πάλι η κλίμακα προσέγγισης των ΗΠΑ αξίζει να καταγραφεί. Αν μη τι άλλο επειδή… αν φέρει σε 2-3 χρόνια επανεμφάνιση πληθωριστικών πιέσεων εκεί, θα φέρει την Fed σε θέση αύξησης των επιτοκίων, πράγμα που δεν θα μείνει χωρίς επιπτώσεις εδώ… (Στον Παράδεισο δεν κατοικούν μόνον αιθέριες υπάρξεις, έχει και φίδια).

Επειδή όμως μιλήσαμε για αλλαγή υποδείγματος, μια άλλη διάσταση της τοποθέτησης Μπάιντεν ενώπιον του Κογκρέσου αξίζει να έχει καταγραφεί: οι πιο εύποροι Αμερικανοί και οι εταιρείες θα κληθούν να πληρώσουν περισσότερα σε φόρους, ώστε να χρηματοδοτηθούν τα αναγκαία προγράμματα υποδομών και κοινωνικής στήριξης. Η οικονομική θεωρία του tricke-down, του πλουτισμού των ήδη πλουσίων με την ελπίδα ότι θα υπάρξει αναδιανομή μέσω της δαπάνης της οικονομίας, βρίσκει την εποχή Μπάιντεν ευθέως αντίθετη. Η δε απόφαση να θεσπισθεί κατώτατο ωρομίσθιο 15 δολάρια (προσοχή! ωρομίσθιο, όχι ημερομίσθιο δηλαδή στήριξη μηνιαίου εισοδήματος γύρω στα 2.500 δολάρια) για όσες θέσεις εργασίας έχουν να κάνουν με ομοσπονδιακά προγράμματα, έναντι ων 7,25 δολαρίων που είχαν θεσπισθεί επί Ομπάμα, επίσης καλό είναι να καταγραφεί: η πρωτοβουλία αυτή αφαιρέθηκε από το πακέτο των 1,9 δις, ώστε να περάσει ευκολότερα – τώρα όμως επανέρχεται.

Όλα αυτά, να δούμε να προχωρούν και να στέκουν όρθια. Όμως… για 100 μέρες, αυτή δεν είναι επιδερμική απόδοση.