Οι διεθνείς σχέσεις – και μάλιστα στην περιοχή μας –έχουν «την δική τους» λογική

Του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Σε μια νέα εποχή των διεθνών σχέσεων κινδυνεύει να εγκαταστήσει το πρωτοφανές φαινόμενο της «κρατικής αεροπειρατείας» από την Μπελαρούς/Λευκορωσία, για σύλληψη καταζητούμενου πολίτη με αναγκαστική προσγείωση διεθνούς πτήσης πολιτικής αεροπορίας. Ξέφυγε τόσο από κάθε προηγούμενο διεθνούς συμπεριφοράς η κίνηση Λουκασένκο, ώστε ακόμη και η νωχελική Ευρωπαϊκή Ένωση κινητοποιήθηκε με ουσιαστικές (βέβαια… να τις δούμε!) κυρώσεις. Ομως, θα καλέσουμε τον αναγνώστη σε κάτι πιο κοντινό στην περιοχή μας.

Όταν ένας δυναμικός συντελεστής του διεθνούς συστήματος – και για τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν μπορεί να έχει κανείς την οποιαδήποτε αξιολογική άποψη, όμως και σημαντικός συντελεστής είναι, σε υπερ-περιφερειακή κλίμακα, και έντονο δυναμισμό επιδεικνύει – σε εγκαλεί ότι έχεις «αιματοβαμένα χέρια», κι όταν εσύ θεωρείσαι ότι βρίσκεσαι στο κέντρο του διεθνούς συστήματος,, λογικά δεν προχωρείς σε οικοδόμηση θετικών σχέσεων μαζί του. Και όμως: όταν ο Ερντογάν είπε για τον Τζο Μπάϊντεν «γράφετε ιστορία με τα αιματοβαμμένα χέρια σας» με αφορμή την εφεκτική στάση των ΗΠΑ στην ΙσραηλοΠαλαιστινιακή ανάφλεξη στην Γάζα, η προεξαγγελμένη συνάντηση Μπάϊντεν/Ερντογάν στα πλαίσια της ΝΑΤΟϊκης Κορυφής (14 Ιουνίου, αύριο δηλαδή…) στις Βρυξέλλες δεν έδειξε να κλονίζεται. Αντιθέτως, συζητείται όλο και περισσότερο τρίγωνο συναντήσεων που θα ενέπλεκε Κυριάκο Μητσοτάκη με Μπάϊντεν αφενός, με Ερντογάν αφετέρου (για διεκδίκηση κεντρικότητας στην πρώτη περίπτωση, για συνέχιση των ΕλληνοΤουρκικών επαφών στην δεύτερη), σε σημείο να διερωτάται κανείς μήπως τελικά η ακρότητα Ερντογάν «ανταμείβεται». Πιέσεις για συμβολικό εξοστρακισμό Ερντογάν συνεχίζονται, αλλά…

Ο ίδιος αυτός παίκτης του διεθνούς συστήματος – και μάλιστα ευρισκόμενος σε υποχώρηση στο εσωτερικό της ίδιας του της χώρας :αν είχε να αναμετρηθεί με τον (Δήμαρχο της Πόλης) Εκρέμ Ιμάμογλου, θα έχανε κατά τις δημοσκοπήσεις με 38,8%-49,7%, περίπου το ίδιο και αν είχε απέναντί του τον Μανσούρ Γιαβάς (Δήμαρχο της Άγκυρας) – έρχεται και τορπιλίζει ευθέως συνεννοήσεις υπό την αιγίδα του ΟΗΕ για ζήτημα διεθνούς ενδιαφέροντος όπως το Κυπριακό, με ευθεία δήλωση «Αν πρόκειται να γίνουν νέες συνομιλίες για την Κύπρο, δεν θα πρέπει να γίνονται μεταξύ των δυο Κοινοτήτων, αλλά μεταξύ των δυο Κρατών». Αυτό, σε ευθεία αντίθεση με την πάγια άποψη της διεθνούς κοινότητας και τα Ψηφίσματα Συμβουλίου Ασφαλείας για Διζωνική/Δικοινοτική. Θα περίμενε λοιπόν κανείς κάτι σαν αντίδραση – όμως τίποτε τέτοιο! Οπως αντίδραση δεν δείχνει να υπάρχει στον ορίζοντα, άμα η Τουρκία αναπτύξει κι άλλο τις βάσεις στάθμευσης drones στο αεροδρόμιο του Λευκόνοικου, ή και αναπτύξει υποτυπώδη ναύσταθμο στα Κατεχόμενα. (Άλλωστε, κι όταν είχε προηγηθεί η οργάνωση επίσημης τελετής για άνοιγμα της κλειστής πόλης της Αμμοχώστου, με Ερντογάν-Τατάρ σε πανηγυρικό πικ-νικ στην παραλία των Βαρωσίων παρά τα Ψηφίσματα Συμβουλίου Ασφαλείας για το καθεστώς της περιοχής, τι ακριβώς συνέβη;)

Αυτό το φόντο, λοιπόν, δημιουργεί τουλάχιστον προβληματισμό για τις προοπτικές – που κανονικά θάπρεπε να έχουν ήδη φρενάρει… – της διαβόητης «θετικής ατζέντας» της ΕΕ έναντι της Τουρκίας, προοπτικές οι οποίες συνεχίζουν να υπάρχουν εντεινόμενες ενδείξεις ότι επιχειρείται, με Γερμανική πρωτοβουλία, να επιταθούν. Πώς αυτό; Με την «καταρχήν ευνοϊκή» εξέταση Τουρκικού αιτήματος συμμετοχής στις εργασίες του προγράμματος «Στρατιωτική Κινητικότητα» της PESCO (Μόνιμης Ευρωπαϊκής Διαρθρωμένης Συνεργασίας) και ακόμη περισσότερο στο αντίστοιχο Πρόγραμμα EDIDP (Ανάπτυξης Ευρωπαϊκής Αμυντικής Βιομηχανίας). Επειδή, δηλαδή, μεσολάβησε νωπό Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου το οποίο με σαφή τρόπο καλεί σε ενταφιασμό της προοπτικής ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Τουρκία ενόσω συνεχίζει την ίδια συμπεριφορά, επειδή πτυχές της «θετικής ατζέντας» όπως η επικαιροποίηση/προώθηση της Τελωνειακής Ένωσης στην Κορυφή της ΕΕ (24-25 Ιουνίου, δηλαδή μεθαύριο…) δύσκολα θα προχωρούσαν, επειδή κα η πολυπόθητη αναβάθμιση της Κοινής Δήλωσης ΕΕ-Τουρκίας για το Προσφυγικό/Μεταναστευτικό κινδυνεύει να εκτροχιασθεί αν υπάρξουν πιέσεις για προώθησή της, τι επιλέγεται προκειμένου να δοθεί «κάτι» στην Άγκυρα; Τώρα που επιχειρείται το άνοιγμα της (εμβρυϊκής) Ευρωπαϊκής αμυντικής συνεργασίας σε τρίτες χώρες – δηλαδή… ΗΠΑ και Καναδά, να συνεννοούμαστε – να δοθεί ρόλος, ή πάντως μια κάποια θέση συμμετοχής, στην Τουρκία: κι αν η PESCO έχει πολιτικό ρόλο, το EDIDP περιλαμβάνει κοινή τεχνολογική ανάπτυξη αμυντικών δυνατοτήτων: όλοι γνωρίζουν (και εμείς, λογικά!) πόσο η Τουρκική πολεμική βιομηχανία έχει προχωρήσει την τελευταία δεκαετία. Οπότε, σκέφτεται π.χ. η υπουργός Αμύνης της Γερμανίας Άννεγκρετ Κράμπ-Κάρρενμπάουερ, ή οι Ολλανδοί που συντονίζουν Προγράμματα PESCO, γιατί να μην «επωφεληθεί» η Ευρώπη από το πάγωμα των αμυντικών σχέσεων ΗΠΑ-Τουρκίας;

Συμπέρασμα: οι διεθνείς σχέσεις – και μάλιστα στην περιοχή μας – έχουν «την δική τους» λογική.