Οι καταλήψεις σχολείων: παγίδα ή αυτοπαγίδευση;

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Και ενώ τα μεγάλα μέτωπα ευλόγως απασχολούσαν την Κυβέρνηση αλλά και τον μαγικό κόσμο των μηντια – τα ΕλληνοΤουρκικά που δεν είναι καν βέβαιη η εκτόνωση που διαφάνηκε (και για τα οποία η Καγκελάριος Μέρκελ θεώρησε επάναγκες να δηλώσει επισήμως στο Μπούντεσταγκ ότι οι δυο πλευρές βρέθηκαν σε απόσταση αναπνοής από ένοπλη σύρραξη), την πανδημία του κορωνοϊού που δεν κάνει με τίποτε πίσω – κάτι πολύ πιο άμεσο και κοντινό και χαμηλής έντασης απειλεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερη διατάραξη. Ο λόγος για τις καταλήψεις σχολείων, ανά την Ελλάδα, όπως μάλιστα «ανεβαίνουν» παράλληλα με τα κλεισίματα λόγω κρουσμάτων κορωνοϊού.

Πάνω από 200 καταλήψεις ανά την χώρα υπήρχαν ενεργές χθες (άλλες πηγές μιλούσαν έως και για 300 μόνο στην Αττική) – οπότε και πραγματοποιήθηκε το μαθητικό συλλαλητήριο στο κέντρο των Αθηνών, με ΟΛΜΕ και ΔΟΕ να διευκολύνουν την συμμετοχή με 3ωρη στάση εργασίας, συν με περιορισμένης έκτασης επεισόδια – έναντι 152 σχολείων όπου υπήρξαν κρούσματα κορωνοϊού που οδήγησαν σε κλείσιμο τμημάτων ή και μονάδων. Η κατάσταση «ξέφυγε» σε μερικές περιπτώσεις, από Χαλκίδα και Ηράκλειο μέχρι Καλαμάτα ή και Χαλάνδρι ή πάλι Άλιμο, όμως γενικά η εκτίμηση είναι ότι ο έλεγχος δεν έχει χαθεί: επισήμως, η Κυβέρνηση βλέπει αποκλιμάκωση/εκτόνωση ιδίως μετά τον τερματισμό καταλήψεων σε πόλεις της Βόρειας Ελλάδας. Πάντως, οι συνήθεις αιτιάσεις για υποκινητές και εξωσχολικούς, και για παράλληλη έλλειψη ή μη-αυθεντικότητα των μαθητικών αιτημάτων, αυτή την φορά δεν δείχνουν πειστικές: το αίτημα για μικρότερες τάξεις σε εποχές κορωνοϊού, ή για επιμελημένη και (κυρίως) έγκαιρη καθαριότητα στις σχολικές μονάδες θα μπορούσαν να προέρχονται κι από panel λοιμωξιολόγων. Η διάσταση διαμαρτυρίας για τις μάσκες, συχνά συσχετίσθηκε με την ενόχληση από την πολύωρη χρήση τους (και βέβαια με το φιάσκο των μασκών όπως διανεμήθηκαν). Το γεγονός, δε ότι στις περισσότερες περιπτώσεις όπου παρατηρήθηκαν βανδαλισμοί και εκρηκτικές καταστάσεις επρόκειτο για ΕΠΑΛ, θάπρεπε να έχει καταγραφεί περισσότερο στην δημόσια συνείδηση…

Πάντως, από την κεντρική Κυβέρνηση, παρά τους υπαινιγμούς για στήριξη καταλήψεων από δημάρχους «με συγκεκριμένο πολιτικό προφίλ», η επίσημη γραμμή ήταν να μείνουν τα σχολεία «έξω από την κομματική αντιπαράθεση». Η συνέχεια θα φανεί τώρα στα τηλεπαράθυρα, όπου το θέμα σταθερά ανεβαίνει. Πάντως, η διάχυτη άποψη περί προσωπικής ευθύνης (εδώ, μεταφράζεται σε ευθύνη των γονέων, που πήγε να προκαλέσει μέχρι και εισαγγελικό ενδιαφέρον) κινδύνεψε να ανάψει περισσότερες φωτιές. Οι προσπάθειες γονέων να σπάσουν καταλήψεις με παραβίαση λουκέτων και διαπληκτισμούς με τα παιδιά ανάγκασαν τον κυβερνητικό εκπρόσωπο να πει το αυτονόητο: ότι δεν επιτρέπεται σε κανένα να υποκαταστήσει το Κράτος. Συν να αποτρέψει γονείς από το να «ρίχνουν λάδι στην φωτιά», καλώντας αντιθέτως για διάλογο με τους μαθητές.

Πάντως και του επισήμου υπουργείου Παιδείας η συνεισφορά σ’ αυτήν την φάση της έντασης, δηλαδή η προαναγγελία για μαθήματα αναπλήρωσης και το Σάββατο ή και στις σχολικές διακοπές «ώστε να καλυφθεί η ύλη», για εξ αποστάσεως διδασκαλία στα σχολεία που κλείνουν  και για πρόσθετο σύστημα καταλογισμού απουσιών σε όσους συμμετέχουν σε καταλήψεις (οι οποίοι αυτομάτως εξαιρούνται της τηλεκπαίδευσης), δεν είναι και τόσο βέβαιο ότι σχεδιάστηκε με την αποκλιμάκωση κατά νουν: περισσότερο σε πειθάρχηση παραπέμπει, αν όχι σε κατευνασμό εκείνης της μερίδας των γονέων που προτάσσει το «κάνετε κάτι!», σε λογική νόμου και τάξης. Η εκπαιδευτική κοινότητα, που καλείται να τηρεί το μητρώο καταληψιών /απουσιών υποχρεούται να καταγράφει και τις δικές τους ώρες διαδικτυακής διδασκαλίας, δείχνει ήδη να δυσανασχετεί.

Εν τω μεταξύ έρευνα, την πρωτοβουλία της οποίας ανέλαβε ο Σταύρος Θεοδωράκης – όχι ο πλέον ριζοσπαστικός των μηντιακών συντελεστών, ο οποίος μετά από ικανό διάστημα επαγγελματικής/δημόσιας αμηχανίας βρίσκειπάλι  τα πατήματά του με το pod.gr – δείχνει ότι οι μαθητικές καταλήψεις, ενώ πολλές φορές στο παρελθόν ξεκινούσαν με αιτήματα σαφώς πέραν των σχολικών (όπως του 2011, με στράτευση στο αντιΜνημόνιο, με στήριξη τότε ΟΛΜΕ Νεοδημοκρατικής ηγεσίας), αυτή την φορά έχουν στην ρίζα τους σαφή αιτήματα σχολικού περιβάλλοντος. Ένα δείγμα κάπου 250 μαθητών στο οποίο τέθηκε σειρά ερωτημάτων – αφού με υποδειγματική πλειοψηφία τάχθηκαν υπέρ της χρήσης μάσκας και της τήρησης μέτρων αντι-Covid προστασίας, και αφού κατά 40% δήλωσαν αδιαφορία για τα πολιτικά, 15% «μάλλον αριστεροί», 6% «μάλλον αναρχικοί», 3% «μάλλον δεξιοί» – τοποθετήθηκαν με πρώτη τους προτεραιότητα την αλλαγή των σχολικών βιβλίων. (99 απαντήσεις), ύστερα των καθηγητών (81 απαντήσεις) και τελευταία των κτιριακών εγκαταστάσεων (70 απαντήσεις).

Ίσως μια έρευνα ευρύτερη, μεθοδολογικά πιο οργανωμένη, από κάποιο πανεπιστήμιο ή/και ερευνητικό κέντρο, θα ήταν σκόπιμο να επιχειρηθεί. Ώστε η στάση της μαθητικής κοινότητας να μην «αναλύεται» ούτε μόνον εν θερμώ/στις καταλήψεις, ούτε κυρίως στην βαβούρα των τηλεπαραθύρων. Αλλιώς , οι μαθητικές καταλήψεις θα κινδυνεύσουν να αποτελέσουν παγίδα/αυτοπαγίδευση.