Οι παγίδες της αγοράς ακινήτων – που παραμένει «αγορά»

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Δυο αντιδιαμετρικές κινήσεις παρατηρούνται – ή επωάζονται – στην αγορά ακινήτων, με κινήσεις διοικητικού/νομοθετικού χαρακτήρα να «μεταφράζονται» σε επιπτώσεις στην αγορά. Η οποία, συχνά το παραβλέπουμε, παραμένει… αγορά.

Πάμε πρώτα με την επαναφορά των πλειστηριασμών, που ήδη διαγράφεται στον ορίζοντα  η επίπτωσή τους, αλλά θα γίνει ακόμη σαφέστερη όταν λήξει η προστασία της πρώτης κατοικίας. Η λήξη προβλέπεται, μετά την 4μηνη παράταση, για το τέλος Απριλίου. όμως ήδη οι πλειστηριασμοί για άλλες κατηγορίες έχουν πάρει μπρος. Αφήνουμε κατά μέρος το – σημαντικό! – πολιτικό σκέλος της υπόθεσης, και πάμε απευθείας σ’ εκείνο που διαφαίνεται ως επίπτωση άμα πυκνώσουν οι κινήσεις αυτές: πίεση επί των τιμών των ακινήτων, οι οποίες είχαν καταρρεύσει μετά τα τρία χρόνια της κρίσης, ύστερα καταβυθίστηκαν κι άλλο χάρις στον ΕΝΦΙΑ, αλλά μετά το 2017 είχαν σταθεροποιηθεί, και τώρα έδειχναν σαφή τάση ανόδου.

Αν οι πλειστηριασμοί έρθουν και προσθέσουν στο απόθεμα ακινήτων (σε σοβαρό αριθμό), τότε η μόλις αποκατασταθείσα ισορροπία μπορεί να κλονισθεί δυσάρεστα. Με πρόσθετη αίσθηση αδικίας: επειδή το δικό σου σπίτι, και του παραδιπλανού, θα βγαίνει στο σφυρί γιατί δεν έχεις κάλυψη και βρέθηκες χωρίς ρύθμιση και θα πιάσει χαμηλή τιμή, η επίπτωση κυματισμού/tripple effect θα τραβήξει προς τα κάτω και την τιμή του δικού μου «που δεν έφταιξα σε τίποτε». Και μάλιστα, ενώ είχε αρχίσει να εισπράττεται κάτι σαν αισιοδοξία για σταθερή ανάκαμψη των αξιών – η ίδια αυτή αισιοδοξία, άλλωστε, πιστώνεται τις θετικές εξελίξεις των τελευταίων μηνών. (Είναι κι αυτός ένας λόγος, που τραπεζίτες και διαχειριστές χαρτοφυλακίων ορκίζονται ότι «δεν θέλουν να πάρουν τα σπίτια του κοσμάκη». Θα κοκκίνιζαν επιπρόσθετα τα χαρτοφυλάκιά τους).

Δείτε, όμως, τώρα και την άλλη/αντιδιαμετρική πλευρά της ίδιας αυτής αγοράς. Αυξήσεις παρατηρούνται τελευταίως στα ενοίκια κατοικίας, πάντως στο κέντρο των πόλεων – και μάλιστα της Αθήνας – κατά ποσοστά που ξεπερνούν το 20% κάπου φθάνουν το 30%. Την ίδια στιγμή, οι μισθοί έχουν κολλήσει στο πάτωμα, οπότε συχνά το κόστος ενοικίασης ξεπερνάει το 50% ή το 60% των απολαυών ενός ζευγαριού (όπου εργάζεται μόνον ο ένας των συζύγων). Αδιέξοδο! Μια «εύκολη» ερμηνεία είναι ότι φταίει το AirBnB και οι ανάλογες πλατφόρμες βραχυχρόνιας μίσθωσης: όμως αυτό, παρά την μηντιακή υπερσυζήτηση, δεν φαίνεται να έχει απορροφήσει πάνω απο 15.000 ακίνητα (στην ευρύτερη περιοχή την Αθηνών), ενώ πολλές φορές πρόκειται για ακίνητα που είχαν μείνει «εκτός» επί χρόνια, ή σε χρήση γραφείου.

Μάλλον μεγαλύτερη φαίνεται να είναι, εδώ, η επίπτωση απο τις κινήσεις πάλι των τραπεζών, σε αντίστροφη όμως φορά: άμα ένα μη-εξυπηρετούμενο δάνειο έχει φέρει μπλοκάρισμα του ακινήτου, ή άμα πλειστηριασμός έχει οδηγήσει ένα διαμέρισμα στο χαρτοφυλάκιο τράπεζας, η συνέπεια συχνά είναι η απόσυρσή του απο την αγορά. Μαζί με το πάγωμα της κατασκευαστικής δραστηριότητας την 10ετία που πέρασε – τώρα παίρνει πάλι μπρος. Το γιαπί, όμως και πάλι κυρίως για επισκευές και βελτιώσεις – η  μείωση  προφοράς ανεβάζει τα νοίκια.

«Μα, πώς γίνεται την ίδια στιγμή να προκύπτουν αντιδιαμετρικά φαινόμενα απο την ίδια διαδικασία;» Ε, λοιπόν, γίνεται! Και κινδυνεύει να γίνει ακόμη πιο αισθητό τους μήνες που έρχονται. Βλέπετε… οι αγορές είναι αγορές!