Οι προϋποθέσεις της πειθούς, η λειτουργία τού ύφους μπροστά στην απειλή κορύφωσης του Covid

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Με ένα πράγμα είναι απολύτως ασύμβατη η άσκηση πειθούς – ιδίως όταν αφορά κάτι το ουσιαστικό και συνάμα βαθύ, όπως τώρα το υγειονομικό σκέλος της πανδημίας του Covid-19, η οποία (δεν χρειάζεται απόδειξη ή καν συζήτηση…) πήρε πάλι κεφάλι. Με την υποκρισία, την χειριστικότητα. Ή μάλλον και με ένα ακόμη: με το λάθος ύφος, καθώς το ύφος στις κρίσιμες στιγμές παρασύρει εύκολα την ουσία.

Υπό την διπλή αυτή έννοια, ήταν ευτύχημα που στην προηγούμενη ενημέρωση (της Τρίτης, 27/10) για την πορεία της πανδημίας προσήλθε και πάλι σ’ αυτό το ιδιότυπο τελετουργικό επεξήγησης, έκκλησης και πειθούς ο Σωτήρης Τσιόδρας. Ήταν υποδειγματική η επαναφορά – μετά την φάση επιμελημένης εριστικότητας Νίκου Χαρδαλιά/Nick Hard, με την συχνά μόλις υποκρυπτόμενη χροιά απειλής κατά παρανομούντων, μετά και την εγκατάσταση ως επιστημονικής συνισταμένης του αντίστοιχα μαχητικού Γκίκα Μαγιορκίνη – όχι απλώς του ίδιου του Τσιόδρα, αλλά της μεθόδου Τσιόδρα. (Βέβαια να παραδεχθούμε ότι, τις τελευταίες ημέρες και όσο γινόταν φανερό ότι η πανδημία ξεφεύγει, και ο ίδιος ο Χαρδαλιάς διόρθωσε τους τόνους του, μέχρι και ανεκάλυψε την λογική της έκκλησης, ακόμη-ακόμη και της παράκλησης. Ο δε Μαγιορκίνης «μάζεψε» τις πιο «ριζικές» τοποθετήσεις του όπως εκείνες για τα πλεονεκτήματα των μεγάλων τάξεων στα σχολεία).

Η οποία μέθοδος Τσιόδρα ξεκινάει από την παραδοχή ότι και ο ανθός της επιστήμης, οι ειδικοί κλπ. ελάχιστα αρχικά γνώριζε και ακόμη λίγα γνωρίζει για τον νέο ιό. Οπότε και αυτοί πασχίζουν, καταλαβαίνοντας και μαθαίνοντας , να βοηθήσουν όσο μπορούν: δεν υπαγορεύουν αλήθειες εκ του Όρους. Ύστερα, γνωρίζοντας ότι ο κόσμος/η κοινή γνώμη/ο δοκιμαζόμενος και πιεσμένος μέσος άνθρωπος και έχει παρακολουθήσει και θυμάται (πολύ καλύτερα τουλάχιστον απ’ ό,τι οι πολιτικοί αποφασίζοντες ή οι μηντιακοί διευκολυντές της απόφασης) τα όσα έχουν κατά καιρούς λεχθεί, ο Τσιόδρας επαναφέρει/επεξηγεί/διορθώνει. Παράδειγμα η μάσκα, που ήδη αποτελεί παντού επιβολή ενώ όλοι θυμούνται τους προ μηνών δισταγμούς: «είναι η καλύτερη άμυνα που έχουμε». Παράδειγμα η υπόσχεση του εμβολίου, που ευγενικά διορθώνεται ως προσδοκία για τις αρχές του 2021, με υπόμνηση των όρων απαραίτητων ασφαλείας της έγκρισης. Παράδειγμα η έμφαση στο ότι τα lock-down στις περιοχές που περνούν στο κόκκινο δεν αποτελούν κάποιου είδους τιμωρητική προσέγγιση, αλλά αντιθέτως μια προσπάθεια βοήθειας προς τις περιοχές αυτές. Και, ακόμη γενικότερα, ας σημειώνεται από μέρους του η παραδοχή της κόπωσης των ανθρώπων – και μάλιστα των νέων – από τους περιορισμούς, καθώς και η παραδοχή ότι η επισήμανση θετικών στοιχείων (ο ίδιος έφερνε προ μηνός ως υπόδειγμα την Θεσσαλονίκη, που τώρα βουλιάζει) μπορεί να φέρει επικίνδυνη χαλάρωση. Καθώς και η σταθερή έμφαση στο ότι ειδικοί πληθυσμοί – των φυλακών, των camps, των γηροκομείων – χρήζουν ιδιαίτερης στοργής, όχι στιγματισμού μέσα στην πανδημία.

Μην είμαστε απλοϊκοί! Δεν διδάσκεται η λογική της πειθούς, ούτε η λειτουργία του ύφους. Ούτε άλλωστε εύκολα αποκρούεται η σαγήνη της εικόνας, που βαθμιαία καταλαμβάνει τόσους και τόσους ομοτέχνους του Σωτήρη Τσιόδρα με την υπερέκθεση στα τηλεπαράθυρα (Ας σημειωθεί πώς δυο και τρεις φορές υπενθύμισε: «θα ψηφίσουμε» στην Επιτροπή των λοιμωξιολόγων. Ο κάθε επιστήμονας έχει την – επιστημονική, ελπίζει κανείς! – γνώμη του. Την διατυπώνει. Ύστερα διαμορφώνεται μια συνισταμένη. Αυτή η γνώμη εκφράζεται προς την Πολιτεία. Η οποία λαμβάνει μέτρα. Των οποίων φέρει την τελική ευθύνη).

Ο δε αφοπλιστικός τρόπος με τον οποίο ο ίδιος Τσιόδρας αναφέρεται στα τραγικά αδιέξοδα της καθημερινότητας – στα ΜΜΕ που δεν επακρούν και που είναι βέβαιο ότι δεν θα επαρκέσουν, οπότε «ας αποφεύγονται όσο γίνεται» ως χώροι συγχρωτισμού – ακριβώς λόγω του ανθρώπινου ύφους, λόγω της αναγνώρισης της δημόσιας αδυναμίας (άλλων…), περιορίζει τις βολές που δέχθηκε στις απολύτως αναπόδραστες. Τις πολιτικές.