Kύματα καύσωνα και ραγδαίες βροχοπτώσεις να ευαισθητοποιήσουν

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

H όχι-και-τόσο-παλιά φρικτή εμπειρία από την πολύνεκρη πυρκαγιά στο Μάτι (με φόντο την επίσης τραγική εμπειρία στην Ηλεία μια δεκαετία νωρίτερα) θάπρεπε να έχει ευαισθητοποιήσει την Ελληνική κοινή γνώμη σε παρόμοια φαινόμενα. Η αντίστοιχη φρίκη από τις πλημμύρες στην Μάνδρα θάπρεπε να έχει την αντίστοιχη λειτουργία. Όταν λοιπόν στην Δυτική άκρια της Γερμανίας, σε Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία και Ρηνανία-Παλατινάτο, εκεί όπου η περιοχή συναντάται με βορρά του Βελγίου και νότο της Ολλανδίας, είχαμε την περασμένη εβδομάδα βιβλικές καταστροφές – με τους νεκρούς να έχουν ήδη ξεπεράσει τους 160, με εκατοντάδες αγνοουμένων (αγνοούμενοι στην καρδιά της Ευρώπης!)- «κάτι» θάπρεπε να έχει ξυπνήσει σ’ εμάς. Όπως και όταν – τέλη Ιουνίου – παρατηρήθηκε στις Δυτικές ΗΠΑ και τον Καναδά ρεκόρ καύσωνα μέχρι 49ο C (και ξηρασία/mega-drought) που αφενός προκάλεσαν εκτεταμένες ανακυκλούμενες πυρκαγιές/wildfires, αφετέρου οδήγησε στον θάνατο από θερμοπληξία 480 (Καναδά) συν 65 (Όρεγκον) ανθρώπους.

Το απόλυτα ακραίο στοιχείο αυτών των φαινομένων είναι ένα το κρατούμενο: η συζήτηση περί πραγματικών ή μη επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής – ιδίως τώρα, με τον Ντόναλντ Τραμπ στην απόσυρση, με την Κίνα να προσέρχεται έστω και καθυστερημένα στους στόχους της Συμφωνίας των Παρισίων, με την Ευρώπη να διατυμπανίζει τους στόχους του «Fit for 55» για επιτάχυνση του περιορισμού αερίων του θερμοκηπίου -, επιπτώσεων τόσο σε επίπεδο καυσώνων όσο και σε εκείνο καταιγίδων/βροχοπτώσεων, θάπρεπε να θεωρούμε ότι έχει καταλήξει. Δυσάρεστα, επιβαρυντικά για το μέλλον (ήδη και για το παρόν…), αλλά να έχει καταλήξει ως συζήτηση. Ας σημειωθεί ότι οι πλημμύρες στην Γερμανία δεν ήταν σε κάποια άναρχα νεόδμητη, καταπατημένη κοκ περιοχή σαν την Μάνδρα, αλλά σε πόλεις και  χωριά ηλικίας αιώνων, σε μια Ρηνανία πολεοδομικά επιτηρούμενη. Προσοχή όμως! εδώ υπάρχει και λειτουργεί μια παγίδα. Η συνειδητοποίηση ότι το πρόβλημα είναι παγκόσμιο, πλανητικό κινδυνεύει να αποστρατεύσει εμάς, εδώ, δίπλα, από τις προσπάθειες περιορισμού των εντελώς άμεσων επιπτώσεων παρόμοιων ακραίων φαινομένων. Αν μείνουμε  να τσακωνόμαστε ή να θαυμάζουμε ή να σχολιάζουμε τις διεθνείς προσπάθειες ή τις παγκόσμιες αβαλτηρίες, τότε η παγίως επανερχόμενη Μεσογειακή ξηρασία, ή πάλι οι αιφνίδιες πλημμύρες μεταφραζόμενες σε οικιστικές παγίδες θα συνεχίσουν να γράφουν θύματα.

Παρατηρώντας την συμπεριφορά των πολιτικών ηγεσιών – αλλά και του μηντιακού συστήματος – στον Καναδά, τις ΗΠΑ ή την Γερμανία, διαπιστώνει κανείς ότι ενώ οι προσεγγίσεις αναζήτησης αιτιών δεν έλλειψαν (πέρα από την γενική αναφορά στην κλιματική αλλαγή, είχαμε τις επισημάνσεις για έλλειψη προετοιμασίας για τους καύσωνες, για ξεπερασμένη προσέγγιση δασοπροστασίας, ή πάλι για επέκταση του οικιστικού ιστού στις περιοχές παραποτάμων του Ρήνου), εκείνο που έλλειψε εντελώς είναι η επίρριψη ευθυνών ή/και ο πολιτικός σκυλοκαυγάς. Ασφαλώς και στην Γερμανία μπορεί να υπάρξει επίπτωση στις εκλογές του Σεπτεμβρίου, ενδεχομένως οι Πράσινοι να κερδίσουν πόντους. ακόμη-ακόμη η άκομψη εικόνα του (υποψηφίου για την Καγκελαρία) Χριστιανοδημοκράτη Αρμιν Λάσετ να χαζογελάει όταν ο Σοσιαλδημοκράτης Πρόεδρος Φρανκ- Βάλτερ Στάινμαγιερ εξέφραζε την πανεθνική θλίψη για τα θύματα, δεν αποκλείεται να έχει πολιτικό κόστος. Πάντως, το «εσείς φταίτε!», με τον υπαινιγμό «το κρίμα των θανάτων στους ώμους σας» δεν ακούστηκε, σε κανένα σημείο. Ακόμη και στις ΗΠΑ, οι αναφορές στην εποχή Τραμπ και την άρνηση της κλιματικής αλλαγής δεν έγιναν προεκλογικό υλικό. Πολιτική επένδυση στην φρίκη δεν υπήρξε.

Και, βέβαια, μην παραβλέπουμε την τοποθέτηση του Ολαφ Σολτς – κι αυτού υποψηφίου Καγκελαρίου, των Σοσιαλδημοκρατών – ότι οι καταστροφικές  πλημμύρες «είναι θέμα εθνικής σημασίας, και γι αυτό οφείλουμε να δράσουμε μαζί, όπως κάναμε με άλλες φυσικές καταστροφές». Ενώ ο Πρόεδρος Σταϊνμαγιερ, αφού ευχαρίστησε δημόσια διασώστες και εθελοντές που «εργάζονται ακούραστα και διακινδυνεύουν την ζωή τους προκειμένου να σταθούν σε όσους τους έχουν ανάγκη», συμπλήρωσε ότι τα προβλήματα των πλημμυριόπληκτων δεν είναι δυνατόν να λησμονηθούν «όταν θα έχουν πάψει να είναι πρωτοσέλιδα». Ενώ στον Καναδά ο Πιέρ Τρυντώ κήρυσσε πανστρατιά για το μέλλον.

Μήπως θάπρεπε κάτι να διδαχθούμε απ’ αυτές τις καταστροφές, αλλά κι αυτού του είδους τις πολιτικές συμπεριφορές; Και – αφού δούμε αληθινά, όχι προσχηματικά τι έχει γίνει στην Μάνδρα (αλλά και π.χ. στην Χαλκιδική ή την Εύβοια) μετά τις πλημμύρες, αφού δούμε τι έχει προχωρήσει για άμυνα περιοχών σαν το Μάτι από αυριανές-μεθαυριανές πυρκαγιές – να σταθούμε σε επιτάχυνση των μέτρων πρόληψης, άμυνας και ανθεκτικότητας/resilience απέναντι στις καταστροφές του αύριο;