Οικονομική Επιθεώρηση, Νοέμβριος 2020, τ. 1000

ΒΟΡΕΙΟ ΒΑΡΟΜΕΤΡΟ του Κώστα Μπλιάτκα

Όσο υπάρχει η Θεσσαλονίκη

Πέρα από την πεποίθηση πολιτικών και αναλυτών πως η Θεσσαλονίκη μπορεί να αναδειχτεί σε δεσπόζουσα πόλη της ανάπτυξης και των νέων τεχνολογιών στη νοτιοανατολική Ευρώπη τον 21ο αιώνα, το γεγονός ότι η ίδια είναι μία από τις ιστορικές μητροπόλεις του κόσμου που διατηρεί αδιάσπαστη την ιστορική και αστική της συνέχεια για 23 αιώνες τής δίνει μια ιδιαίτερη αίγλη.

Η εκκίνηση και η τελετή απονομής του βραβείου «Αυτοκράτειρα Θεοφανώ» στο Erasmus υπήρξε πράγματι μια μοναδική ευκαιρία για ανάδειξη του εμβληματικού μνημείου της Ροτόντας, της Θεσσαλονίκης, αλλά και ολόκληρης της χώρας στην Ευρώπη.

Η Ροτόντα, που για πολλούς είναι το πραγματικό σύμβολο της Θεσσαλονίκης, είναι ένα τεράστιο κυκλικό κτίσμα, που ανεγέρθηκε γύρω στο 300 μ.Χ. από τον Ρωμαίο συναυτοκράτορα Γαλέριο ως ναός του γαλεριανού ανακτόρου. Είναι ένα από τα καλύτερα μνημεία της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς στη Θεσσαλονίκη, καθώς υπήρξε στην πορεία των αιώνων κεντρικός ναός των τριών μεγάλων θρησκειών: του αρχαίου δωδεκάθεου, του χριστιανισμού και του μωαμεθανισμού!

Το βραβείο «Θεοφανώ», αντίστοιχο με το βραβείο «Καρλομάγνος», που απονέμεται από το 1950 στο Άαχεν της Γερμανίας, έρχεται να υπογραμμίσει «την ανάγκη για ανάδειξη των κοινών δεσμών των ευρωπαϊκών λαών», σύμφωνα με τον πρόεδρο της διοικούσας επιτροπής του ιδρύματος Θεοφανώ Σταύρο Ανδρεάδη, «σε μια εποχή που το κοινό μας σπίτι, η Ευρώπη, “χαλαρώνει” και αυτή είναι μια τάση πρέπει να αναστήσουμε».

«Η Θεοφανώ μετέφερε τον πολιτισμό του Βυζαντίου στους λαούς της Δύσης. Και αφορά τις κοινές μας ρίζες. Είναι σημαντικό να επιστρέφουμε σε αυτές, ειδικά σε δύσκολες εποχές».

Το βραβείο άλλωστε, που αγκαλιάστηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση, απονεμήθηκε στο εξαιρετικά επιτυχημένο πρόγραμμα ανταλλαγής φοιτητών της Ευρωπαϊκής Ένωσης Erasmus, που έδωσε τα τελευταία 33 χρόνια σε περισσότερους από εννέα εκατομμύρια νέους τη δυνατότητα να έρθουν σε επαφή με άλλους φοιτητές, επιστήμονες, χώρες και ΑΕΙ, και επομένως να κατανοήσουν καλύτερα τις έννοιες της ανοχής, της συνεργασίας και κουλτούρας που συνθέτουν την πολιτισμική ενότητα της Ευρώπης. Η φράση του Νικηφόρου Χούμνου, αυτού του σπουδαίου πνευματικού ανθρώπου του 13ου-14ου αιώνα, με την οποία αρχίσαμε αυτό το κείμενο, συνοψίζει τη διαχρονική εξωστρέφεια αλλά και τον φιλόξενο χαρακτήρα της πόλης. Τη διατύπωσε ως εξής: «Ουδείς άπολις, μέχρις αν η των Θεσσαλονικέων η πόλις».

Η Θεσσαλονίκη είναι η πόλη η οποία ουδέποτε έπαψε να είναι ένα μεγάλο αστικό κέντρο. Στη διάρκεια του 20ού αιώνα προσέφερε στη χώρα μεγάλους θεσμούς, όπως είναι η Διεθνής Έκθεση, όπου εκεί ο κόσμος είδε για πρώτη φορά τεράστιας σημασίας τεχνολογικές και επιστημονικές κατακτήσεις, και το Φεστιβάλ Κινηματογράφου. Στη Θεσσαλονίκη έγιναν οι πρώτες εκπομπές ραδιοφώνου στην Ελλάδα (προπολεμικά) και τηλεόρασης (το 1960, στη ΔΕΘ).

Τις τελευταίες δεκαετίες η Θεσσαλονίκη, εξαιτίας και της οικονομικής κρίσης, απώλεσε τμήμα της λάμψης της. Θεσμοί όπως το βραβείο «Θεοφανώ» συμβάλλουν στη αντιστροφή αυτής της πορείας.