Όταν η Ελλάδα διεκδικεί (μετά την πικρή της περιπέτεια) λόγο στα Ευρωπαϊκά

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Στην προ ημερών συνάντησή του με τον Πρόεδρο του Eurogroup Πασκάλ Ντόνοχιου, ο ημέτερος ΥΠΟΙΚ Χρήστος Σταϊκούρας (είχε προηγηθεί συνάντηση Ντόνοχιου με Μητσοτάκη και Άλεξ Πατέλη, με μάλλον γενική ατζέντα και διασταυρωμένα καλά λόγια …) έθεσε και ζητήματα υπό καθαρά Ευρωπαϊκή γωνία. Και η μεν αναφορά στα του Ταμείου Ανάκαμψης ήταν μια ευκαιρία για τις – αναμενόμενες – υποσχέσεις σωστής και αποδοτικής διαχείρισης από Ελληνικής πλευράς, ενώ οι αναφορές στα θέματα Τραπεζικής Ένωσης και ψηφιακού ευρώ δεν ήταν ζητήματα όπου η Ελλάδα θα μπορούσε να διεκδικήσει σοβαρό ρόλο/λόγο. Όμως η επιμονή Σταϊκούρα στο ζήτημα των αλλαγών στο Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης, που έχει μεν μπει στο ψυγείο για την διάρκεια της πανδημίας (μέχρι και το 2022) αλλ’ ακόμη λειτουργεί ως φρένο/απειλή, είχε σαφώς μεγαλύτερο ενδιαφέρον. Τάχθηκε ο Ελληνας ΥΠΟΙΚ υπέρ της προώθησης αλλαγών οι οποίες, ενώ θα διασφαλίζουν την μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα των δημόσιων οικονομικών («Σταθερότητας»), δηλαδή θα ανταποκρίνεται στο μείζον Ευρωπαϊκό τοτέμ, θα δίνουν την δυνατότητα ευέλικτης προσαρμογής σε συνθήκες κρίσης (αυτή είναι η επιτυχημένη προσέγγιση στην κρίση της πανδημίας, μετά την εμπειρία της μη-ανταπόκρισης στην κρίση χρέους προ μιας 10ετίας), αλλά θα διατηρούν στον ορίζοντα τις επενδύσεις (έτσι φθάνουμε στο «και Ανάπτυξης»).

Να το πούμε αλλιώς: αντιλαμβανόμαστε ότι η Ελλάδα του 2021+ επιχειρεί να δείξει πώς η δική της πικρή εμπειρία – της εποχής της βίαιης προσαρμογής/των Μνημονίων – πρέπει/καλό θα ήταν να σηματοδοτήσει την ήδη σχεδιαζόμενη ουσιαστικότερη αναθεώρηση του Συμφώνου Σταθερότητας. Η δεινή περιπέτεια της Ελλάδας να χρησιμεύσει σε κάτι…

Σημειωτέον ότι τις ημέρες εκείνες, της επίσκεψης Ντόνοχιου στην Αθήνα ,δημοσιευόταν (στο Politico) άρθρο-παρέμβαση του μέλους του Διοικητικού Συμβούλιου της ΕΚΤ Φάμπιο Πανέττα. Ο οποίος ευθέως απευθύνει έκκληση να δει η Ευρωζώνη ή την «θεμελιώδη πρόκληση: θα επανέλθουμε στο προ-της-κρίσης μοντέλο διαμόρφωσης οικονομικής πολιτικής, ή θα επιλέξουμε να το αλλάξουμε;». Ο Πανέττα – για Ευρωαξιωματούχο – μιλάει αυστηρά για το παρελθόν: «κατά την διάρκεια της χρηματοπιστωτικής κρίσης, η Ευρωζώνη υιοθέτησε εσφαλμένο μείγμα πολιτικής», και τούτο εν μέρει λόγω της «εκτεταμένης αιρεσιμότητας που αναίτια χώρισε την Ευρώπη σε πιστωτές και οφειλέτες, καταλήγοντας σε βαθύτερο οικονομικό και πολιτικό διχασμό». Σε αντίθεση μ’ αυτήν την πρακτική –  που, σημειώνει ο Πανέττα, έκανε την Ευρώπη να μείνει πίσω από τους διεθνείς ανταγωνιστές της – η ανταπόκριση στην κρίση της πανδημίας πήγε πολύ διαφορετικά. Τα νέα κοινά εργαλεία – η αναφορά είναι στο Ταμείο Ανάκαμψης/NGEU – «ευθέως αναγνώρισαν ότι η ΕΕ είναι κάτι περισσότερο από άθροισμα των μερών της». Η από κοινού χρηματοδότηση του NGEU δημιουργεί «κρίσιμο δημοσιονομικό χώρο, αντίστοιχο με την δημοσιονομική στήριξη άλλων χωρών» (Προσοχή: η ΕΚΤ είναι που ομιλεί, όσο κι αν ο Πανέττα είναι Ιταλός, πρώην Γενικός Διευθυντής της Κεντρικής Τράπεζας της χώρας του Ακόμη πιο κοφτή η αναγνώριση «η κρίση χρέους της ΕΕ κατέδειξε/illustrated ότι η λιτότητα δεν αποδίδει/austerity does not pay». Αντιθέτως, αυτήν την φορά θα πρέπει το «Ευρωπαϊκό κοινωνικό συμβόλαιο» που διαλαμβάνεται στο NGEU να υλοποιηθεί «με φιλόδοξα και σωστά εφαρμοζόμενα» εθνικά σχέδια, μην παραβλέποντας όμως ότι «το βαρύ δημοσιονομικό πυροβολικό στην Ευρώπη, παραμένει στα χέρια των εθνικών πολιτικών». Αυτό, με την σειρά του οδηγεί στην συνειδητοποίηση ότι οι πολιτικές αυτές θα λειτουργούν σταθεροποιητικά μόνον αν κινούνται αντίθετα από τον οικονομικό κύκλο/countercyclical.

Συνεπώς, μια στοχευμένη μεταρρύθμιση (στο Ευρωπαϊκό επίπεδο) θάπρεπε να περιλάβει και μέτρα ανόρθωσης της συγκυρίας αλλά και διαρθρωτικό στοιχείο, που θα οδηγεί στην βιωσιμότητα του χρέους. «Μόνον άμα προστατεύσουμε τις δημόσιες επενδύσεις σ’ όλη την διάρκεια του οικονομικού κύκλου, ενώ παράλληλα θα εισάγουμε διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, μπορεί να βελτιώσουμε παραγωγικότητα και αναπτυξιακό δυναμικό, και – τελικώς – να ξαναστήσουμε  στα πόδια της την φορολογική βάση και να εξυπηρετήσουμε μακροπρόθεσμα το χρέος».

Κάτι τέτοιο, θαρρούμε, βρισκόταν και στον πυρήνα της τοποθέτησης Χρ. Σταϊκούρα/Ελλάδας του 2021+ προς Ντόνοχιου/Eurogroup. Ή , πάντως, το ελπίζει κανείς…