Όταν ο φίλος Βόλφι επανατοποθετείται – εύγλωττα

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Έχει μια πικρή ειρωνεία το γεγονός ότι ο «φίλος από τα παλιά» Βόλφγκανγκ Σόιμπλε – ο άνθρωπος που με στοργή και αποφασιστικότητα οργάνωσε δυο φορές το Grexit (μια φορά με Βαγγέλη Βενιζέλο απέναντί του, μια με Γιάνη – ένα «ν» – Βαρουφάκη) προσφέροντας μάλιστα 50 δις ευρώ στην Ελλάδα προκειμένου να περπατήσει μόνη της εκτός Ευρωζώνης: άσχετο, όμως η απόληψη της εκτός Μνημονίων αλλά μετά την κρίση της πανδημίας Ελλάδας από το Ταμείο Ανάκαμψης είναι σκάρτα 32 δις… – επανέρχεται στις επάλξεις της δημόσιας συζήτησης για να σαλπίσει την επαναφορά της δημοσιονομικής πειθαρχίας, πλην ξεκινάει με … ύμνο προς τον Κέϋνς.

Πώς αυτό; Τον συναντήσαμε στους F.T. να θυμίζει ότι ο Κέϋνς του «In the long run, we are all dead» εκείνο που πρότεινε ήταν να γίνονται βραχυπρόθεσμες παρεμβάσεις προκειμένου να σταθεροποιηθεί η οικονομία. Αποτίει λοιπόν φόρο τιμής στον Κέϋνς, υπενθυμίζει ότι ο ίδιος στήριξε το Ευρωπαϊκό Σχέδιο για Ανάκαμψη από την Πανδημία (εκπλήσσοντας – λέει – κάποιους) , όμως σπεύδει να προσγειώσει: «ο δανεισμός με στόχο την σταθεροποίηση της οικονομίας βγάζει νόημα, στο μέτρο που δεν λησμονείται το θέμα της αποπληρωμής του χρέους». Καταγγέλλει, λοιπόν, όσες Κυβερνήσεις επικεντρώνονται στο «εύκολο» μέρος του Κεϋνσιανισμού, δηλαδή τον δανεισμό, και μεταθέτουν για το μέλλον την υπόθεση της αποπληρωμής του χρέους.

Από δω και πέρα, όμως, αρχίζουν τα πιο σημαντικά. Ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε σπεύδει να μιλήσει για πίεση επί της αξίας των νομισμάτων, διεθνώς, από τα μέτρα δημοσιονομικής στήριξης – και νομισματικής διευκόλυνσης; εδώ προσπερνάει ακροποδητί, προφανώς δεν του έχει διαφύγει το γεγονός ότι από Τζέρομ Πάουελ μέχρι Κριστίν Λαγκάρντ η κεντρικοτραπεζική συναίνεση το 2020-21 ζητά από τις Κυβερνήσεις να επωμισθούν περισσότερες (δημοσιονομικές) ευθύνες, με την Διοίκηση Μπάιντεν και την Τζάνετ Γιέλεν να προσέρχεται πολύ πιο ενθουσιωδώς από την πολυκέφαλη Ευρωζώνη. Επίσης φροντίζει να δει στον ορίζοντα κίνδυνο επανεμφάνισης του πληθωρισμού, και μάλιστα όχι του τιμαρίθμου καταναλωτή, αλλά πληθωρισμού τιμών των στοιχείων ενεργητικού, που τον καταγράφει ήδη σε 6,3%.

Το κυριότερο, όμως, και πολιτικότερο της προσέγγισής του είναι ότι ταχύτατα μεταβαίνει σε συζήτηση περί «κινδύνων στις κοινωνικές δομές». Αυτό, δε, το πράττει με κλασική Σοϊμπλιανή ευθύτητα. Σηκώνοντας το λάβαρο/σκιάχτρο της απειλής μιας «πανδημίας χρέους» μετά την πανδημία του κορωνοϊού, θυμίζει ότι η Ευρώπη έχει γηράσκοντα πληθυσμό . Οπότε, ούτως ή άλλως συναντά προβλήματα παραγωγικότητας και ανταγωνιστικότητας. Ακόμη πιο ωμά, θυμίζει ότι «οι περισσότεροι απ’ όσους παρέχουν δάνεια στο Δημόσιο είναι πλούσιοι ιδιώτες και οντότητες, που πλούτισαν δια του αυξημένου δημοσίου χρέους. Αυτό έχει μεγαλώσει το χάσμα πλουσίων-φτωχών, οπότε δεν θα αργήσει να στραφεί εναντίον τους μίσος. Αυτό – για τον φίλο Βόλφι – δημιουργεί «πελώρια απειλή στην κοινωνική συνοχή».

Ξαναδιαβάστε το! Και προσδεθείτε για την συνέχεια που δεν θα αργήσει – Γερμανικές εκλογές τον Σεπτέμβριο! Το leitmotiv Σόιμπλε επανέρχεται: «Το βάρος του δημοσίου χρέους οφείλει να μειωθεί». Επιχειρεί δε ο Σόιμπλε να συστρατεύσει τον Μάριο Ντράγκι, με τον οποίο διακηρύσσει ότι έχει συζητήσει την διάσταση «ηθικού κινδύνου» που (ξανα)προκύπτει. Σπεύδοντας βέβαια να τονίσει ότι η ευθύνη για βιώσιμες δημοσιονομικές πολιτικές ανήκει στις επιμέρους Κυβερνήσεις. Και, εδώ, έρχεται το κεντρί: αν κάτι τέτοιο δεν επιτευχθεί (π.χ. από την Ιταλία: λέμε τώρα!) «θα χρειαστούμε έναν Ευρωπαϊκό θεσμό με την ισχύ να επιβάλει την συμμόρφωση με τους κανόνες που θα έχουν συμφωνηθεί αμοιβαίως». Το ξαναδιαβάζετε λιγάκι; Βεβαίως κάτι τέτοιο θα απαιτούσε αναθεώρηση των Συνθηκών ΕΕ, αλλά όλο και κάποια πατέντα τύπου Συμφώνου Σταθερότητας θα βρεθεί.

Για να καταλήξει πιο εποικοδομητικά, ο Σόιμπλε θυμίζει πως – στο ξεκίνημα της οικονομικής/νομισματικής ομοσπονδίωσης των ΗΠΑ, τέλη του 18ου αιώνα – ο Τζώρτζ Χάμιλτον είχε ζητήσει κάλυψη του εναιοποιημένου νομίσματος σε χρυσό, δημοσιονομική πειθαρχία και οδικό χάρτη απόσβεσης του χρέους. Μάλιστα διασυνδέει με την πρωτοβουλία για μηχανισμό sinking fund για απόσβεση του Αγγλικού χρέους από τον Robert Walpole, «παίζοντας» λίγο με τους χρόνους. Όμως αυτό, με διαφανή στόχο να διαδηλώσει την πεποίθησή του ότι τα 750 δις αμοιβαιοποιημένου χρέους για χρηματοδότηση του NGEU της ΕΕ θα πορευθούν σε απόσβεση με αυτήν την λογική…