Όταν οι κυρώσεις κατά της Ρωσίας ξεφτίζουν

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Μνημόσυνο με ξένα κόλλυβα – κατά την λαϊκή θυμοσοφία – θύμιζε εξαρχής η πολιτική των κυρώσεων κατά της Ρωσίας, όπως μεθοδεύθηκε αποφασίσθηκε και υποστηρίχθηκε επικοινωνιακά. Επειδή η υπό (ανα)δημιουργίαν Δύση έκρινε ότι (α) οφείλει να αντιπαρατεθεί αποφασιστικά πλέον με το καθεστώς Πούτιν, (β) θα το κάνει στηρίζοντας εξοπλιστικά και οικονομικά και με πολιτική πλαισίωση την εμπόλεμη Ουκρανία, αλλά (γ) με κάθε προσοχή αποφεύγοντας εμπλοκή Δυτικών δυνάμεων έστω και των πλέον ενθουσιωδών – Πολωνίας, Βρετανίας του εν αποδρομή Μπόρις Τζόνσον – επί του πεδίου, κατέληξε στο δοκιμασμένα αποτυχημένο αλλά επικοινωνιακά βολικό (Ιράν, Βενεζουέλα – οι αντίστοιχες κατά της Κίνας λόγω Ουϊγούρων, Θιβέτ και Χονγκ-Κονγκ αποτελούν σκιαμαχία ούτως ή άλλως) εργαλείο των κυρώσεων.

Εδώ, όμως, υπήρχε εξαρχής ένα στοιχείο αυτοδυναμιτισμού των ίδιων των κυρώσεων: οι εμπνευστές και προωθητές των διαδοχικών πακέτων κυρώσεων (στο 6ο φθάσαμε, αισίως) ήταν παραγωγοί/εξαγωγείς ενέργειας: ΗΠΑ, Βρετανία, Καναδάς. οι κυρίως καλούμενοι να τις εφαρμόσουν και λιγότερο ή περισσότερο ενθουσιωδώς προσερχόμενοι, ήταν χρήστες/καταναλωτές ενέργειας – οι δε κυρώσεις, κυρίως προς την ενέργεια στόχευαν: Δυτική και Κεντρική Ευρώπη, ιδίως Γερμανία.

Όταν λοιπόν το πρώτο κύμα ενθουσιασμού είχε φύγει (πρότυπο το «είτε θα επιλέξουμε το air-condition μας, είτε την ειρήνη», του Μάριο Ντράγκι), άρχισε να γίνεται αντιληπτό ότι η Δύση δεν τα πολυκατάφερε να μην «πυροβολήσει τα πόδια της» με τις κυρώσεις (Κ. Μητσοτάκης στο MSNBC, Έλληνες εφοπλιστές στα Ποσειδώνια), ήδη και ότι οι επιλογές ενόψει του χειμώνα καταλήγουν ακραίες: «αλκοόλ ή ψυχοφάρμακα, θάλεγα ότι το αλκοόλ βασικά αρκεί» (Αυστριακός Καγκελάριος Νεχάμμερ, η σχετική ατάκα βρίσκεται στο Twitter). Κάπως ηπιότερα ο Τζιουζέππε Κόντε, των «5 Αστέρων», που αποχώρησή τους από την Κυβέρνηση Ντράγκι ίσως επισπεύσει πολιτικές εξελίξεις: «Πολλές οικογένειες θα αντιμετωπίσουν το φρικτό δίλημμα: θα πληρώσουν τον λογαριασμό του ηλεκτρικού, ή θα αγοράσουν τρόφιμα;».

Επειδή όμως, από ένα σημείο και πέρα, όλα περνούν σε κάτι πιο ορθολογικό – μη αποκλειομένου, βέβαια, του εκτροχιασμού: βλέπε το ξεκίνημα του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου… – υπάρχουν ήδη πρόδρομα σημάδια ότι η εμπιστοσύνη στις κυρώσεις ξεφτίζει. Περίπτωση πρώτη: ενώ ο αγωγός NordStream-I είναι κλειστός «για συντήρηση», ο (αυστηρός με τις κυρώσεις) Καναδάς, όπου επισκευαζόταν μέρος των αντλητικών μηχανισμών του NordStream, αποφάσισε να εξαγάγει την αμαρτωλή, επισκευασμένη τουρμπίνα στην Γερμανία – παρά τις κυρώσεις – η οποία (λιγότερο αυστηρή λόγω της δικής της ενεργειακής ανάγκης, που ήδη φέρνει δηλώσεις πανικού και προετοιμασίες δελτίου στην κατανάλωση) θα φροντίσει ώστε να διατεθεί για την αναγκαία συντήρηση. Βέβαια, με την λειτουργία του NordStream να είναι σε εκκρεμότητα μέχρι τις 20 Ιουλίου (τικ-τακ, τικ-τακ, κάνει το ρολόι), η Gazprom δεν έχασε την ευκαιρία να δηλώσει ότι δεν διαθέτει αλληλογραφία όπου να δηλώνεται ότι οι κυρώσεις δεν θα εμποδίσουν την παράδοση, άρα… δεν μπορεί να εγγυηθεί την (επανα)λειτουργία του αγωγού.

Αντίστοιχος Γερμανικός ρεαλισμός – ας το πούμε έτσι – συνέβαλε στο να αλλάξει γνώμην – ας το πούμε κι αυτό έτσι… – η Νομική Υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, την οποία επικαλούνταν η Λιθουανία όταν μπλόκαρε την σιδηροδρομική επικοινωνία της Ρωσίας με το (Ρωσικό έδαφος) του Καλίνινγκραντ/πρώην Καίνιγκσμπεργκ με μνήμες Καντ κλπ, «λόγω Ευρωπαϊκών κυρώσεων». Κάποιοι στο Βερολίνο θυμήθηκαν ότι επί Λιθουανικού εδάφους υπάρχουν μερικές εκατοντάδες Γερμανικών δυνάμεων, ή πάλι διάβασαν την ιστορία του «Διαδρόμου του Ντάντσιχ» τις ημέρες πριν τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ωστόσο, σαφώς μεγαλύτερο ενδιαφέρον από πλευράς προσγείωσης στον ρεαλισμό έχει η Τετραμερής Ρωσίας-Ουκρανίας-ΟΗΕ-Τουρκίας (προφανώς Τουρκίας, αφού την ανακοίνωσε ο Χουλουσί Ακάρ…) για Κέντρο Συντονισμού ώστε να εξασφαλίζεται η ασφάλεια των εξαγωγών Ουκρανικών σιτηρών από την Οδησσό (ενόψει της παγκόσμιας επισιτιστικής κρίσης που βρίσκεται εν εξελίξει). Να την δούμε βέβαια να οριστικοποιείται ΚΑΙ να λειτουργεί, η συμφωνία αυτή: όμως και η Μόσχα και το Κίεβο κάθισαν στο ίδιο τραπέζι, και η (απομονωμένη, στην γωνία κλπ.) Άγκυρα μια χαρά προσήλθε διαμεσολαβητής, και η διεθνής κοινότητα ήταν επισπεύδουσα…

Α, ναι, η τελευταία αυτή υπόθεση ξανανοίγει (;) ένα ζήτημα που αφορά – άμεσα – την Ελλάδα. Ή πάντως την ποντοπόρο Ελληνική ναυτιλία. Η οποία, περίπου εξ ορισμού, καλείται να πλεύσει τα ύδατα της Μαύρης Θάλασσας αλλά… και τα αβαθή των κυρώσεων. Η οποία εμπορική ναυτιλία βρέθηκε με μιαν κάποια εξαίρεση από το καθεστώς κυρώσεων (για τα προϊόντα πετρελαίου, πάντως) πλην όμως… οι Δυτικές ασφαλιστικές/αντιασφαλιστικές εταιρείες είχαν δυσκολία να διαβάσουν τα συμβόλαια κάλυψης για τέτοιες περιπτώσεις πλου. Ίσως, τώρα, διευκολυνθούν.