Μαρία Παρταλίδου, αναπληρώτρια καθηγήτρια τμήματος Γεωπονίας, ΑΠΘ

Οικονομική Επιθεώρηση, Απρίλιος 2022, τ.1017

ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ

συνέντευξη στον Κώστα Μπλιάτκα

 

Ελλάδα, Γεωργία, Αρμενία και Ουκρανία: Πέραν των ισχυρών ιστορικών δεσμών, τις 4 χώρες ενώνει και η σχέση τους με την οινοπαραγωγή. Επιδιώκοντας να ανταλλάξουν εμπειρίες για πρακτικές με θετικό περιβαλλοντικό και κοινωνικό αποτύπωμα αλλά και να διαφημίσουν οινοτουριστικούς προορισμούς, ακαδημαϊκά ιδρύματα από τις 4 χώρες οργάνωσαν το διακρατικό πρόγραμμα «Μια θάλασσα κρασί». Από την Ελλάδα συμμετέχει το εργαστήριο Γεωργικών Εφαρμογών και Αγροτικής Κοινωνιολογίας του τμήματος Γεωπονίας του ΑΠΘ και υπεύθυνη για το έργο είναι η αναπληρώτρια καθηγήτρια, Μαρία Παρταλίδου.

Μπορείτε να μας περιγράψετε το πρόγραμμα «Sea of Wine» (Μια Θάλασσα Κρασί);

«Μια Θάλασσα Κρασί» είναι ο τίτλος του διακρατικού προγράμματος Ευρωπαϊκής Εδαφικής Συνεργασίας «Black Sea Basin 2014-2020», που θα ολοκληρωθεί τον Σεπτέμβριο του 2022 και στο οποίο συμμετέχει το Εργαστήριο Γεωργικών Εφαρμογών και Αγροτικής Κοινωνιολογίας του Τμήματος Γεωπονίας του ΑΠΘ. Στόχος του προγράμματος είναι να αναδείξει τη δυναμική της Μαύρης Θάλασσας ως οινοτουριστικού προορισμού μέσα από μια βιώσιμη προσέγγιση, για το περιβάλλον, την οικονομία και την κοινωνία. Η περιοχή εφαρμογής του έργου για την Ελλάδα είναι η Κεντρική Μακεδονία και η Ανατολική Μακεδονία-Θράκη, ενώ στο εταιρικό σχήμα εκτός από το ΑΠΘ συμμετέχουν η Ουκρανία (Odessa National Academy of Food Technologies), η Γεωργία (Georgian Center for Agribusiness Development) και η Αρμενία (International Center for Agribusiness Research and Education Foundation, που είναι και ο συντονιστής εταίρος).

Η αμπελο-οινική ιστορία της Αρμενίας, της Γεωργίας, της Ουκρανίας και, φυσικά, της Ελλάδας πλέκει έναν ιδιαίτερα αξιόλογο ιστό από γηγενείς ποικιλίες, ιστορικές περιοχές με ξεχωριστό φυσικό περιβάλλον, μικροκλίματα και terroir, ποικιλομορφία στους τρόπους οινοποίησης, εντυπωσιακά αμπελο-οινικά τοπία, διαφορετικές κουλτούρες, συνήθειες, παραδόσεις και γαστρονομία.

Γιατί ενισχύει την αναγνωρισιμότητα και την εξωστρέφεια επιχειρήσεων;

Το έργο έχει ως κυρίαρχο στόχο να ενισχύσει τις επιχειρήσεις στον κλάδο του οίνου και του οινοτουρισμού, και γι’ αυτό δεν αποτελεί αποκλειστικά ένα ερευνητικό έργο αλλά δίνει το έναυσμα για αναγνωρισιμότητα μιας περιοχής και των επιχειρήσεών της.

Η τοποθέτηση των οινοποιείων των χωρών σε μια κοινή-παγκόσμια διαδρομή, τη διαδρομή της Μαύρης Θάλασσας, αναμένεται να λειτουργήσει ως εργαλείο μάρκετινγκ και εξωστρέφειας για όλες τις επιχειρήσεις που συμμετέχουν.

Τα χαρακτηριστικά των θεματικών διαδρομών μαζί με πληροφορίες για τα επισκέψιμα οινοποιεία, αγροτουριστικούς ξενώνες, τοπικές εκδηλώσεις γαστρονομίας-οίνου και άλλα σημεία οινοτουριστικού ενδιαφέροντος θα παρουσιαστούν σε μια ICT πλατφόρμα διαθέσιμη στο ευρύ κοινό και ειδικά σε περιηγητές, τουρίστες και φίλους του κρασιού, προκειμένου να μπορούν να χαράξουν τη δική τους αυθεντική οινοτουριστική εμπειρία.

πριν τον πόλεμο και η Ουκρανία ήταν ένας από τους σταθμούς του προγράμματος

Η εκπαίδευση του ανθρώπινου δυναμικού με τη διεξαγωγή εκπαιδευτικών σεμιναρίων σε θέματα σχεδιασμού βιωματικών πακέτων οινοτουρισμού, αξιολόγησης ποιότητας παρεχόμενων υπηρεσιών, ανάπτυξης κουλτούρας συνεργασίας με όλους τους τοπικούς δρώντες, πρακτικές κυκλικής οικονομίας και αειφορίας (περιβαλλοντικής αλλά και κοινωνικής) ολοκληρώθηκε ήδη με μεγάλη επιτυχία. Πάνω από 200 αιτήσεις συμμετοχής από επιχειρήσεις που εμπλέκονται στον οινοτουρισμό (οινοποιεία-τουριστικά γραφεία, ξεναγούς, εστιατόρια, ξενώνες κ.ά.), από τις οποίες τελικά μπορέσαμε σε πρώτη φάση να ικανοποιήσουμε 70 συμμετέχοντες, που για μία εβδομάδα συνδέθηκαν στα σεμινάρια, σε μια εξαιρετική ανταλλαγή γνώσης, καλών πρακτικών και ενδιαφέροντος για την ανάπτυξη του οινοτουρισμού στη χώρα.

Τέλος, μέσα από κλασικές δράσεις προώθησης, όπως η συμμετοχή σε εκθέσεις τουρισμού αλλά και προωθητικές θεματικές ενέργειες όπως τα wine events «Ας μιλήσουμε για το κρασί» και «Τα κρασιά της Μαύρης Θάλασσας» θα δοθεί η ευκαιρία για γευσιγνωσία κρασιών από τις οινοπαραγωγές περιοχές των χωρών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα και συζητήσεις για δυνατότητες συνεργασιών. Σημαντική δράση του έργου είναι και η καθιέρωση του σήματος «The Black Sea Wine Glass Member», το οποίο αναμένεται να ενισχύσει την αναγνωρισιμότητα και εξωστρέφεια των επιχειρήσεων που θα συμμετέχουν.

Η Ελλάδα ανέδειξε μόλις τα τελευταία χρόνια «οινοτουριστικούς προορισμούς» παρά την προαιώνια σχέση της με τον οίνο. Τι άλλαξε;

Είναι γεγονός ότι ο ανταγωνισμός μεταξύ των τουριστικών προορισμών στον παγκόσμιο χάρτη συνεχώς αυξάνει και τα ιδιαίτερα, τοπικά, άυλα πολιτισμικά χαρακτηριστικά μιας περιοχής αρχίζουν να κερδίζουν περισσότερο έδαφος ως παράγοντες έλξης επισκεπτών απ’ ό,τι συνέβαινε στο παρελθόν.

Ο οινοτουρισμός για τις αγροτικές μας περιοχές αποτελεί μια εναλλακτική πρόταση που στηρίζεται σε αυτούς του πόρους και μια στρατηγική τοπικής ανάπτυξης με ωφέλειες για τον κλάδο του οίνου και τους παραγωγούς, καθώς φαίνεται να δίνει ένα συγκριτικό πλεονέκτημα και καθιστά το κρασί τους πιο γνωστό, στο πλαίσιο του ανταγωνισμού.

Η πανδημία λειτούργησε δυστυχώς ή ευτυχώς ως μεγεθυντικός φακός για να ξαναδούμε με μεγαλύτερη ενσυναίσθηση τον τρόπο με τον οποίο παράγουμε τα προϊόντα μας, τη σχέση μας με τη φύση, την ύπαιθρο και σίγουρα τον τρόπο με τον οποίο ταξιδεύουμε.

Ποιες είναι οι 13 επισκέψιμες θεματικές οινικές διαδρομές στην Κεντρική Μακεδονία και στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη; Πώς σχεδιάσατε επιστημονικά την κάθε διαδρομή ξεχωριστά;

Η καινοτομία του έργου Sea of Wine/Μια Θάλασσα Κρασί είναι η χάραξη οινοτουριστικών διαδρομών, όχι απλώς πάνω στον χάρτη (γεωγραφικά) αλλά γύρω από ένα «θέμα»… μια ιστορία… ένα αφήγημα!

Έτσι, μέσα από μια συγκεκριμένη επιστημονική προσέγγιση και μεθοδολογία χαράχθηκαν 13 συναρπαστικές Θεματικές Οινοτουριστικές Διαδρομές, που συνδέουν οινοποιεία στην περιοχή της Κεντρικής Μακεδονίας και Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης και δημιουργούν αυθεντικές άγκυρες στον κάθε τόπο.

Αρχικά έγινε καταγραφή όλων των οινοποιείων (προσφερόμενες τοπικές και διεθνείς ποικιλίες) από τις σχετικές διευθύνσεις αγροτικής ανάπτυξης, στη συνέχεια έγινε διαχωρισμός όσων είναι επισκέψιμα, προσφέρουν δηλαδή τη δυνατότητα για μια οινοτουριστική εμπειρία (γευσιγνωσία, ξενάγηση στον αμπελώνα, συμμετοχή στις αγροτικές εργασίες, οικολογικές πρακτικές, δυνατότητα διανυκτέρευσης κ.ά). H ποιότητα της προσφερόμενης εμπειρίας και η ύπαρξη του Εθνικού Σήματος Οινοτουρισμού λήφθηκαν ιδιαίτερα υπόψη ως αφετηρία κατά τη δημιουργία των διαδρομών. Από τα επισκέψιμα οινοποιεία της βάσης δεδομένων (80 στο σύνολο), 14 διαθέτουν το σήμα του Υπουργείου Τουρισμού, ωστόσο εκτιμήθηκε ότι αυτός ο αριθμός είναι αρκετά μικρός και δεν αντανακλά την πραγματικότητα και τη δυναμική των επισκέψιμων οινοποιείων της περιοχής. Έτσι, αποφασίσαμε να συμπεριλάβουμε οινοποιεία που δεν είναι πιστοποιημένα, αλλά παρ’ όλα αυτά έχουν καλή υποδομή και προσφέρουν ποιοτικές υπηρεσίες οινοτουρισμού.

Κατόπιν επικοινωνίας με όλα τα οινοποιεία, συναντήσεις με ταξιδιωτικά γραφεία, ενώσεις ιδιοκτητών ξενοδοχείων, εκπρόσωπων δήμων, ομάδες τοπικής δράσης, την Εθνική Επιτροπή Οινοτουρισμού και οινικές ομάδες-φίλους του κρασιού αλλά και έρευνα πεδίου (mystery wine tourist-μυστικού επιθεωρητή), επιλέχθηκαν τελικά 60 οινοποιεία και σημεία διανυκτέρευσης και εστίασης. Για τα τελευταία να σημειωθεί ότι θα έπρεπε να πληρούν μου βασική προϋπόθεση: να έχουν υιοθετήσει στη λειτουργία τους μια πιο wine friendly προσέγγιση. Να έχουν δηλαδή διοργανώσει στο παρελθόν εκδηλώσεις με παρουσίαση κρασιών (meet the winemaker), να διαθέτουν κάβα με τοπικά κρασιά, να συμμετέχουν σε δράσεις γύρω από το κρασί, να έχουν ήδη συνεργασίες με τα οινοποιεία κ.ά. Τέλος, στην κάθε διαδρομή προστέθηκαν σημεία τουριστικού ενδιαφέροντος που ταιριάζουν με το θέμα της κάθε διαδρομής και μπορούν να ολοκληρώσουν την εμπειρία του οινοτουρισμού.

Τι ακριβώς κομίζει η «Διαδρομή της Θεσσαλονίκης» στην κατηγορία «Οίνος και Πόλη»;

Η Θεσσαλονίκη, ως μια σύγχρονη πολυπολιτισμική μητρόπολη, και προσφάτως ενταγμένη στο Δίκτυο Δημιουργικών Πόλεων της UNESCO, μπορεί να προσφέρει αξέχαστες στιγμές και εμπειρίες με αφετηρία τη γαστρονομία και τον οίνο. Η διαδρομή Οίνος και Πόλη/City Break Thessaloniki ξεκινά από τον αστικό αμπελώνα, συνεχίζει στο Κτήμα Γεροβασιλείου, όπου μπορούμε να απολαύσουμε μια οινοτουριστική εμπειρία με οινο-ξεναγό, στον αμπελώνα, στους χώρους της παραγωγής, της εμφιάλωσης, της παλαίωσης και στο εξαιρετικό Μουσείο Οίνου. Η θέα του επιβλητικού αμπελώνα, τα έργα τέχνης, ο Θερμαϊκός κόλπος και ο εμβληματικός Όλυμπος δημιουργούν μια ξεχωριστή εμπειρία. Ένα άλλο οικογενειακό οινοποιείο της πόλης, το Domaine Florian, μας υποδέχεται με τις οινοτουριστικές δράσεις του για να συνεχίσουμε τη βιωματική μας εμπειρία στα περίχωρα της πόλης και στο οινοποιείο Κεχρή, όπου ο επισκέπτης μπορεί να δοκιμάσει τις γνώσεις του για τη ρετσίνα και να γευτεί το παραδοσιακό κρασί της Ελλάδας μέσα από την ποιοτική αναγέννησή του. Η διαδρομή θα μας οδηγήσει στη Νέα Μεσημβρία, μόλις 20 χλμ. από την πόλη, όπου συναντούμε την Οινοποιία Σπυρόπουλου, με το οινοποιείο τους να αποπνέει μια έντονη αύρα φιλοξενίας και οικειότητας, με δράσεις που συνεπαίρνουν τόσο τα παιδιά όσο και τους μεγάλους. Η επιστροφή στην πόλη και η διαδρομή θα ολοκληρωθεί με γαστρονομικές εμπειρίες food and wine pairing σε φημισμένα εστιατόρια και wine bars, ενώ καθ’ όλη τη διάρκεια διαμονής στην πόλη μπορεί ο οινοτουρίστας να επισκεφθεί τα μνημεία της UNESCO, το παραλιακό μέτωπο, την αγορά Καπάνι, και να ζήσει την πιο ζωντανή νυχτερινή ζωή σε διάσημα wine bar και εστιατόρια, με πιάτα επηρεασμένα από την εβραϊκή κοινότητα, την ποντιακή κουζίνα, τη μικρασιάτικη – και, βέβαια, τις εκδηλώσεις του Thessaloniki Food Festival, απολαμβάνοντας την τοπική γαστρονομία και φημισμένα κρασιά απ’ όλη τη Βόρεια Ελλάδα.


Η Μαρία Παρταλίδου είναι αναπληρώτρια καθηγήτρια στο τμήμα Γεωπονίας του Α.Π.Θ., με κύρια αντικείμενα την Αγροτική Κοινωνιολογία και τον Αγροτουρισμός και ενασχόληση με ζητήματα Κοινωνικής Καινοτομίας, Κοινωνικού κεφαλαίου, Κοινοτικής Aνάπτυξης, Γήρανσης της υπαίθρου, Γυναικείας επιχειρηματικότητας, Εναλλακτικών δικτύων τροφίμων, Αστικής γεωργίας κ.α. Είναι μέλος του Εθνικού Αγροτικού Δικτύου, συμμετέχει στο Επιστημονικό Συμβούλιο Εθνικού Συστήματος Παροχής Γεωργικών Συμβουλών του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ και στην Εθνική Ομάδα εργασίας για την κατάρτιση του Στρατηγικού Σχεδίου της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής για την νέα προγραμματική περίοδο.