Πίσω από την πρόταση μομφής για τον Πτωχευτικό και την «δεύτερη ευκαιρία»

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Υπό περισσότερες της μιας έννοιες, «άδικη» ήταν η πρόταση μομφής ειδικώς/στοχευμένα κατά του Υπουργού Οικονομικών Χρήστου Σταϊκούρα με την οποία έφερε στην Βουλή ο Αλέξης Τσίπρας την συνολικότερη αξιολόγηση της προστασίας της πρώτης κατοικίας και του νέου πτωχευτικού κώδικα/της «δεύτερης ευκαιρίας». Αυτό, με την επανέναρξη των πλειστηριασμών μέσα σε φόντο πανδημίας και το συνολικό σκηνικό της οικονομίας από 1/1/2021.

Βέβαια στην πολιτική, έννοιες όπως δίκαιο/άδικο δεν έχουν και τόση σημασία. Αν κάτι, εκείνο που μετράει είναι η αποτελεσματικότητα των κινήσεων. Όταν, δε, μιλούμε για αποτελεσματικότητα δεν εννοούμε τόσο την έκβαση του άμεσου χειρισμού/μια ψηφοφορία στην Βουλή, όσο την συνολική απόκτηση ή ανάκτηση της πρωτοβουλίας. Έτσι, η κίνηση Τσίπρα ήδη στοίχισε ευκρινέστερα πίσω από την αρνητική αξιολόγηση του πτωχευτικού κώδικα/της «δεύτερης ευκαιρίας» τόσο την Φώφη Γεννηματά και το ΚΙΝΑΛ («Είναι προφανές ότι δεν δίνουμε ψήφο εμπιστοσύνης ούτε στην Κυβέρνηση, ούτε σε κανένα μέλος της», όσο κι αν την ίδια στιγμή καταγγέλλει τον Τσίπρα ότι «απαλλάσσει από τις ευθύνες του τον Κυριάκο Μητσοτάκη»), όσο και τον Δημήτρη Κουτσούμπα και το ΚΚΕ («Ο πτωχευτικός κώδικας μετατρέπει των εργαζόμενων  σε δούλους των τραπεζών»). Το ΜέΡΑ25 διαφοροποιήθηκε τακτικά, με την πρόταξη ενστάσεων αντισυνταγματικότητας (κατ’ άρθρα 21 παρ. 4 και 2 παρ. 4Σ). Ακόμη περισσότερο, πρόλαβε την εκδήλωση στο ίδιο του το κόμμα διαφοροποιημένων στάσεων – όχι, δηλαδή, πώς στον ΣΥΡΙΖΑ θα βρισκόταν κανείς να θυμηθεί ότι λίγο πριν την έξοδο από την εξουσία «χάθηκε» στην κυλιόμενη αντιπαράθεση με την Τρόικα/τους Θεσμούς η τελική μάχη της πρώτης κατοικίας, πλην όμως εσωκομματικός εμφύλιος με βολές τύπου Πολάκη κατά Ευκλείδη Τσακαλώτου θα έκανε ζημιά, τώρα ειδικά!

Η αλήθεια είναι – άλλη έννοια που στην πολιτική δεν έχει μεγάλη πέραση, η «αλήθεια» – ότι ειδικά η προστασία της πρώτης κατοικίας, όπως ξεκίνησε επί ημερών Κυβέρνησης ΓΑΠ με τον Νόμο Κατσέλη, αλλά και ευρύτερα η προστασία των δανειοληπτών, κατόρθωσε και επιβίωσε  με συνεχείς αντιπαραθέσεις με τους Τροϊκανούς και την συνεχή επίκληση από μέρους τους, της ανάγκης «αποκατάστασης κουλτούρας πληρωμών», τριών διαδοχικών Μνημονίων και υπό διάφορα κυβερνητικά σχήματα: μάρτυς τούτου ο Νόμος Δένδια, τελικά και ο Νόμος Σταθάκη. Με την αντίστοιχη σειρά μορφών εξωδικαστικού μηχανισμού διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους, υπό την συνεχή προσπάθεια του διαχρονικού Φώτη Κουρμούση, να έχει λειτουργήσει ως φράγμα στην απαίτηση των Θεσμών να αποικοδομηθεί η προστασία που de facto σταματούσε την αναζήτηση χρεών. Η στάση των τραπεζών δεν επέτρεψε βέβαια σε παρόμοιους μηχανισμούς να λειτουργήσουν ουσιαστικά, αλλά λειτούργησε και η συνειδητοποίηση ότι το αντίστοιχο πολιτικό κόστος των πλειστηριασμών ήταν δυσβάστακτο.

Όταν λοιπόν, το 2019, έπεσε και η τελευταία αντίσταση και απέμειναν οι συμφωνίες για κάλυψη – μόνο – των περισσότερο ευάλωτων νοικοκυριών, τότε άλλαξε χέρια στην Ελλάδα η εξουσία. Η Κυβέρνηση Μητσοτάκη διεκδίκησε μια τελευταία-τελευταία παράταση, να δημιουργήσει την δική της εκδοχή «λύσης» δια του νέου Πτωχευτικού Κώδικα/της «δεύτερης ευκαιρίας». τότε, όμως επέπεσε και η πανδημία, που επέτρεψε/επέβαλε νέο πάγωμα – νέα αναβολή. Κι έτσι φθάσαμε στο τώρα.

Όμως, πάλι δεν είναι αυτή όλη η αλήθεια! Διότι η συνεχιζόμενη πίεση (και αβεβαιότητα) από την πανδημία θα μπορούσε – αυτό είναι το κομβικό επιχείρημα της Αντιπολίτευσης – να δικαιολογήσει επιπρόσθετη διαπραγμάτευση και συνέχιση της προστασίας πρώτης κατοικίας με λιγότερες προϋποθέσεις. Η κατάσταση Catch-22 που διαμορφώνεται έγκειται στο άλλο: ότι ακριβώς η διαφαινόμενη πρόσθετη επιβάρυνση επιχειρήσεων και νοικοκυριών λόγω της πανδημίας, θα φορτώσει/φορτώνει ήδη τις τράπεζες με νέα γενεά «κόκκινων δανείων». Όποιος διατυπώνει προβλέψεις για το ύψος των NPLs λόγω Covid-19 είναι παράτολμος. όποιος το επιχειρεί με το δεύτερο κύμα σε πλήρη εξέλιξη, ακόμη περισσότερο! Εκείνο, λοιπόν, που ψιθύρισε στο αυτί Σταϊκούρα η Ενισχυμένη Εποπτεία είναι ότι αν, ΤΩΡΑ, ξανακλονισθεί επιπρόσθετα η κουλτούρα πληρωμών στην Ελλάδα του 2020-21, τότε οι Ελληνικές Τράπεζες θα βρεθούν σε νέα/πιο επικίνδυνη ύφαλο. Και… νέα ανακεφαλαιοποίηση μετά την νέα-νέα-κρίση, ποιος τολμά να την διανοηθεί;