Πώς τα lockdown σχεδόν έσβησαν την επιδημική γρίπη στο Νότιο Ημισφαίριο

Το 2020 ήταν μια χρονιά χωρίς εποχική γρίπη στο Νότιο Ημισφαίριο. Κάθε χρόνο, από Μάιο έως Οκτώβριο, δεκάδες χιλιάδες Αυστραλών και Νεοζηλανδών ερωτώνται από δημόσιες υπηρεσίες των χωρών τους, στο πλαίσιο εβδομαδιαίων ερευνών, αν παρουσίασαν συμπτώματα βήχα ή πυρετό. Μολονότι για τις χώρες αυτές το 2020 υπήρξε από πολλές και διάφορες πλευρές μια δύσκολη χρονιά, δεν στάθηκε δυσάρεστη για τη φυσική τους υγεία. Τον χειμώνα (για την περιοχή αυτή του κόσμου) που πέρασε, μόλις ένα 0,4% των κατοίκων των δύο χωρών ανέφεραν συμπτώματα τύπου γρίπης, δηλαδή 80% λιγότεροι απ’ ό,τι πέρσι. Αλλά και άλλες χώρες του Νότιου Ημισφαιρίου ανέφεραν ανάλογη επιβράδυνση στη διάδοση της γρίπης.

Ο λόγος αυτής της έντονης υποχώρησης των γριπωδών καταστάσεων είναι φανερός. Σε όλο τον κόσμο, οι κυβερνήσεις έχουν εφαρμόσει δαπανηρά lockdown προκειμένου να καταπολεμηθεί ο καινούργιος κορονοϊός. Με τον τρόπο αυτό, στις χώρες του Νότιου Ημισφαιρίου δεν επιβραδύνθηκε μόνον η πορεία της Covid-19 αλλά παράλληλα και αθέλητα ανακόπηκε η διάδοση μιας άλλης θανατηφόρας ασθένειας: της γρίπης.

Ήδη από το 1952 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας/ΠΟΥ παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς τη γρίπη στις χώρες-μέλη του, στηριζόμενος σε συνεργαζόμενα εργαστήρια σε κάθε χώρα προκειμένου να λαμβάνει αναφορές για τον αριθμό και το είδος ιών που εμφανίζονται. Στις δύο πρώτες εβδομάδες του Αυγούστου ο ΠΟΥ ανέλυσε κάπου 200.000 τεστ για γρίπη και βρήκε μόλις 46 θετικά. Σε μια τυπική χρονιά, ο αριθμός αυτός θα ήταν γύρω στα 3.500. Θα μπορούσε βέβαια να πει κανείς ότι λόγω της πίεσης υπό την οποία λειτουργούν τα συστήματα υγείας η μείωση στα αναφερόμενα κρούσματα γρίπης οφείλεται και στην περιορισμένη διαθεσιμότητα τεστ, και όχι μόνο σε μείωση των κρουσμάτων. Ευτυχώς, κάτι τέτοιο δεν αληθεύει. Στοιχεία του ΠΟΥ είναι διαθέσιμα για έξι χώρες του Νότιου Ημισφαιρίου: Αργεντινή, Αυστραλία, Νέα Ζηλανδία, Νότια Αφρική, Παραγουάη και Χιλή. Σ’ αυτές τις χώρες ο συνολικός αριθμός τεστ για γρίπη μειώθηκε κατά 20%, ενώ το ποσοστό τεστ που βρέθηκαν θετικά κατέρρευσε σε επίπεδο-ρεκόρ.

Τα στοιχεία της Αυστραλίας δείχνουν μια εντυπωσιακή κατάσταση. Από τον Μάιο μέχρι τα τέλη Αυγούστου του 2015-19 κάθε χρόνο 86.000 Αυστραλοί βρίσκονταν κάθε χρόνο θετικοί στη γρίπη – και υπήρχαν 130 σχετικοί θάνατοι. Αυτόν τον χειμώνα καταγράφηκαν μόλις 627 κρούσματα γρίπης κι ένας μόνο θάνατος.

Η μείωση αυτή των περιπτώσεων γρίπης βοηθά να ερμηνευθεί ένα τουλάχιστον αίνιγμα στα στοιχεία για την Covid-19: ορισμένες χώρες κατέγραψαν μικρότερη αύξηση της συνολικής θνητότητας απ’ ό,τι θα άφηνε να φανεί λογικό ο αριθμός των θανάτων τους από Covid-19. Έτσι, για παράδειγμα, η Χιλή κατέγραψε 9.800 θανάτους από Covid-19 από τον Ιούνιο μέχρι τις 25 Αυγούστου, ενώ την ίδια στιγμή υπήρχαν στη χώρα αυτή μόλις 8.800 συνολικά θάνατοι περισσότεροι από την ίδια περίοδο του 2015-19. Μπορεί βέβαια η Χιλή να μετράει με περιορισμένη ακρίβεια πόσοι παθόντες πέθαναν. Όμως συμβάλλει σ’ αυτό και η εξάλειψη σχεδόν της γρίπης.

Τα κρούσματα γρίπης μπορεί τώρα να σημειώσουν αύξηση στο Νότιο Ημισφαίριο και φέτος και του χρόνου, καθώς θα είναι λιγότεροι οι άνθρωποι που θα έχουν αναπτύξει ανοσία. Εν τω μεταξύ, στο Βόρειο Ημισφαίριο θα μπορούμε να αναμένουμε λιγότερη γρίπη, καθώς αυτή εισάγεται από το εξωτερικό – αλλά και επειδή οι περισσότεροι άνθρωποι τηρούν τους κανόνες κοινωνικής αποστασιοποίησης. Η εποχική γρίπη σκοτώνει, κατ’ εκτίμηση, 300.000-650.000 ανθρώπους κάθε χρόνο. Οπότε, σε μια χρονιά που ξεχείλιζε από τρομερά νέα, μια νίκη κατά της γρίπης λειτουργεί ως καλοδεχούμενη ανάπαυλα.