Πώς θα περιφρουρηθεί η συζήτηση για το εμβόλιο

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Η επίσημη ανακοίνωση από έναν μεγάλο Δυτικό οργανισμό – την ανεξάρτητη MHRA του Ηνωμένου Βασιλείου, Medicine and Healthcare products Regulatory Agency/ Ρυθμιστική Αρχή Φαρμάκων και Υγειονομικών προϊόντων – ότι εγκρίνεται για διάθεση στο κοινό του εμβολίου της (Αμερικανικής) Pfizer με βάση έρευνα και ανάπτυξη της (Γερμανικής) BioNTech, και ότι ήδη αρχίζει στην Μεγ. Βρετανία ο εμβολιασμός για τον κορωνοϊό, αναμενόμενο ήταν να προξενήσει ένα κύμα ενθουσιασμού/ανακούφισης/μηντιακής προσοχής/προβολών. Από κοντά – επίσης αναμενόμενο – άνοιξε έναν κύκλο πρόσθετης συζήτησης, που θα χρειαστεί αρκετή προσοχή αν είναι να μην τραυματισθεί τώρα, στο κρισιμότερο/δυνητικά θετικότερο σημείο της, η δημόσια συζήτηση για το εμβόλιο.

Φυσικό είναι η συζήτηση αυτή, που ξεκινάει από δεδομένα επιστημονικά, περνάει από την πολιτική στόχευση για επίδειξη/απόδειξη ενδιαφέροντος για την δημόσια υγεία, φιλτράρεται από το άγχος για το αύριο αλλά και την μηντιακή ανάγκη επεξήγησης και πρόκλησης ενδιαφέροντος στον χρήστη τού (μηντιακού) προϊόντος, να παίρνει ιδιόμορφες τροπές. Ήδη, για παράδειγμα, στην Ελλάδα υπάρχει ο υπορρέων ενθουσιασμός που το πρώτο εμβόλιο που κόβει το νήμα είναι της μεγάλης Αμερικανικής Pfizer, που όμως επικεφαλής έχει τον Αλβέρτο Μπουρλά (από την Εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης). στην Γερμανία το ίδιο εμβόλιο αναγγέλλεται  ως προϊόν της δουλειάς της εταιρείας βιοτεχνολογίας BioNTech, με έδρα το Μάιντς (και ιδιοκτήτες τούς τουρκικής καταγωγής μετανάστες Ουγούρ Σαχίν και Εζντέμ Τουρετσί), με μαζικό παρασκευαστή απλώς την Pfizer. στην Βρετανία πάλι τονίζεται η ταχύτητα έγκρισης από την MHRA και η άμεση έναρξη των εμβολιασμών.

Αντίστοιχα «φυσική» ήταν η ανακίνηση του προβληματισμού γιατί η έγκριση στην Βρετανία προηγείται κατά 10  μέρες της συνεδρίασης – καν – της Αμερικανικής FDA/Food and Drug Administration, ενώ από πλευράς της αντίστοιχης ρυθμιστικής αρχής της ΕΕ, της EMA /European Medicines Agency υπήρχε απλώς ανακοίνωση ότι η απόφασή της θα αναμένεται με ορίζοντα την 29η Δεκεμβρίου . (Το τελευταίο αυτό έκανε τον, συνήθως ψύχραιμο αναλυτή-εκλαϊκευτή των θεμάτων κορωνοϊού/θεραπειών/εμβολίων Ηλία Μόσιαλο μέχρι και να απευθύνει έκκληση για παρέμβαση επίσπευσης προς την… Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν!)

Όμως, ακριβώς επειδή από το εμβόλιο – διόρθωση: από την διαδικασία του εμβολιασμού, άπαξ και υπάρχουν εγκεκριμένα εμβόλια – κρίνονται τόσο πολλά, χρειάζεται επειγόντως να συνειδητοποιηθεί η ανάγκη περιφρούρησης της συζήτησης. Η οποία ήδη εκτρέπεται, την μια προς «εμβολιαστικό εθνικισμό», την άλλη προς (πολύ πιο υπονομευτική, δυνητικά) δημιουργία κυμάτων υπερπροσδοκίας, αμφισβήτησης, υπεραπλούστευσης. Στον πυρήνα, βρίσκεται η – συνειδητοποιημένη: πάλι καλά! – ανάγκη να εξασφαλισθεί ότι το εμβόλιο (πάλιν διόρθωση: ο εμβολιασμός, με μαζική/εύτακτη/δίκαια οργανωμένη διεξαγωγή) θα καλύψει αρκετά μεγάλο τμήμα των πληθυσμών, αν είναι να επιτευχθεί η πολυπόθητη ανοσία αγέλης (πείτε την καλύτερα κοινωνική ή συλλογική ανοσία, μην ξυπνάει δυσάρεστα αντανακλαστικά).

Βρίσκεται όμως και η συνειδητοποίηση ότι οι τεχνολογίες των διαφόρων εμβολίων – που, επικίνδυνα εκλαϊκευμένες από τα μήντια για να ανταποκριθούν στην ανάγκη κατανόησης του σύγχρονου πολίτη – έχουν κατακλύσει τα πρωτοσέλιδα, τις ειδήσεις, τα πάνελ και τηλεπαράθυρα – δημιουργούν ένα πυκνό σύννεφο: κάποια βασισμένα σε mRNA /γονιδιωματικής βάσης εμβόλια όπως της Pfizer/BioNTech (συμμετέχει και η Fosun Pharma) , της (Αμερικανικής) Μoderna, έπεται και της (Γερμανικής, πήγε να την «δέσει» στο Αμερικανικό άρμα ο Ντόναλντ Τραμπ) CureVac, ή της γαλλικής Sanofi. βασισμένα σε ζωικούς αδενοϊούς όπως της (Βρετανικής) Astra Zeneca/Οξφόρδης (που σκόνταψε κάποια στιγμή με παρενέργειες, ύστερα με αμφισβήτηση των δοκιμών, αλλά «τερματίζει») ή της (Ιταλικής) ReiThera και της (Ρωσικής) Ινστιτούτου Gemaleya, που ήδη δίνεται μαζικά οι εμβολιασμούς στην Ρωσία ως Sputnec-V, της (Κινεζικής) CanSino Bio, καθώς και της (Αμερικανικής) Johnson&Johnson/Beth Israel.

Η υπερπληροφόρηση για τις τεχνολογίες, τα προβλήματα, τις προσδοκίες των εμβολίων , έτσι όπως τροφοδοτούν την δημόσια συζήτηση σε κλίμα αυτονόητης αδημονίας και (κάθε φορά που προκύπτει ή περιγράφεται πρόβλημα) ανησυχίας ανεβάζει πρόσθετα κύματα στην κοινή γνώμη. Είδαμε ήδη στην Ελλάδα – που δεν είναι, δε, κέντρο του κόσμου σ’ αυτό το ζήτημα! – μεγάλη ευκολία να συγχέονται οι πυρήνες του αντιεμβολιαστικού κινήματος με την (μειοψηφική πάλι, αλλ’ όχι αμελητέα) μερίδα του πληθυσμού που απλώς ανησυχεί. Η και πρωθυπουργική αναφορά σε «ψεκασμένους» και η μηντιακή νευρικότητα και υπερπροθυμία αναζήτησης στόχων, μαζί και η αντίστοιχα εύκολη αντιπολιτευτικότητα, ρισκάρουν να συγκολλήσουν τις δυο αυτές ομάδες. Ακριβώς τώρα, που πλησιάζει/αρχίζει η κρίσιμη φάση του εμβολιασμού. Και που θα έχει ούτως ή άλλως, τις διαδικαστικές της αδυναμίες και εμπλοκές. που θα ανεβάσει αναπόδραστα το ερώτημα «ποιο εμβόλιο είναι το καλύτερο» (για μένα, για την γυναίκα μου, για την μάνα μου: στην Ελλάδα ζούμε) .

Είναι ευτύχημα που – τουλάχιστον! – αποφύγαμε τον μεγάλο σκόπελο που θα ήταν η συζήτηση-υπό-πίεση για ενδεχόμενη υποχρεωτικότητα του εμβολιασμού. Όμως ήδη ανεβαίνει η πίεση για «πιστοποιητικά εμβολιασμένων» για ορισμένες χρήσεις (π.χ. αεροπορικά ταξίδια). Όσο, δε, θα προχωρούν οι εμβολιασμοί σε άλλες, οικείες περιοχές – η Βρετανία είναι, πολλαπλά, «δίπλα μας» για τους Έλληνες – θα έχουμε και ένα άμεσο πείραμα/αποδεικτικό εν εξελίξει. αυτοσυγκράτηση του δημοσίου λόγου θα ήταν η καλύτερη προσέγγιση, αν αληθινή//γνήσια/ειλικρινής επιδίωξη είναι να προχωρήσουμε με την πανδημία προς την έξοδο.