Πόσο θα μας επηρεάσει ο Γερμανικός «φωτεινός σηματοδότης;»

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Προτού κλείσει μήνας από τις Γερμανικές εκλογές της 26ης Σεπτεμβρίου, έχουν ξεκινήσει ουσιαστικές κινήσεις για τον σχηματισμό Κυβέρνησης «φωτεινού σηματοδότη», δηλαδή Σοσιαλδημοκρατών/SPD, Πρασίνων/Gruenen και Φιλελευθέρων/FDP. Σπάνια για την Γερμανία η ταχύτητα – βέβαια να δούμε την έκβαση… Εκείνο που έχει ανακοινωθεί για την ώρα είναι η συμφωνία περί «καθαρών κατευθυντήριων αποφάσεων» των τριών – όπου ο Κρίστιαν Λίντνερ, επικεφαλής των Φιλελευθέρων, που είναι ο μικρότερος πλην πιο «ζόρικος» συντελεστής της συζήτησης, έκανε λόγο για «τομή στην πολιτική κουλτούρα της Γερμανίας».

Στην προκαταρκτική συμφωνία που έχει ήδη προκύψει – και η οποία, τώρα, θα πρέπει να εξειδικευθεί σε διεξοδική Συμφωνία Συνασπισμού/Koalitionsvertrag – έχει ήδη συμπεριληφθεί σειρά από δεσμεύσεις οι οποίες αντικατοπτρίζουν επιμέρους προτεραιότητες καθενός από τα τρία προσερχόμενα για συγκυβέρνηση κόμματα. Μια σύντομη ματιά, δείχνει ότι αρκετά απ’ αυτά «μας αφορούν»:

Για παράδειγμα, η πλευρά των Πρασίνων ήδη πέτυχε να περιληφθεί πρόνοια για επιτάχυνση της πράσινης ενεργειακής μετάβασης, με ολοκλήρωση της παύσης παραγωγής στην Γερμανία ηλεκτρισμού με καύση άνθρακα «ιδεωδώς μέχρι το 2030». (Μέχρι τώρα, η δέσμευση πήγαινε μέχρι το 2038). Στην ίδια πτυχή της προκαταρκτικής συμφωνίας αναφέρεται η «μαζική δημιουργία μονάδων νέων μορφών ενέργειας καθώς και φυσικού αερίου», και τούτο προκειμένου να καλυφθεί η προβλεπόμενη αύξηση της ζήτησης ηλεκτρισμού και άλλων μορφών ενέργειας «σε τιμές να επιτρέπουν ανταγωνιστικότητα» της παραγωγής.

Οι Σοσιαλδημοκράτες – που δεν παύουν να αποτελούν το κεντρικό βάθρο μιας κυβέρνησης Συνασπισμού/ «φωτεινού σηματοδότη», δηλαδή κόκκινου/SPD, κίτρινου/FDP, πράσινου/Gruenen- έχουν δώσει ιδιαίτερη έμφαση στον εκσυγχρονισμό της Γερμανικής οικονομίας «με έμφαση στην βιομηχανία». Και οι μεν επενδύσεις εκσυγχρονισμού με επιτάχυνση της ψηφιακής μετάβασης (που οι ίδιοι οι Γερμανοί θεωρούν ότι έχει υστερήσει σ’ αυτούς) καθώς και της πράσινης, είναι ευρύτερα συμφωνημένες. Όμως το SPD επιμένει να υπάρξει παράλληλα και έμφαση στον «κοινωνικό εκσυγχρονισμό». Κάτω από αυτήν την κωδική ονομασία κρύβεται μέχρι και αναδίπλωση από τις «μεταρρυθμίσεις Hartz» με τις οποίες είχε ταυτισθεί η ρεαλιστική/δεξιά στροφή του SPD επί Σρέντερ, με την δημιουργία φθηνών θέσεων εργασίας, (Μini-jobs, Μidi-jobs) με συμπίεση των επιδομάτων, εν συνεχεία και του συνταξιοδοτικού πλαισίου στα πλαίσια της «Agenda 2010». Η οποία θεωρείται μεν ότι βοήθησε στην ανάκτηση της ανταγωνιστικότητας της Γερμανικής οικονομίας, ωστόσο είχε «βυθίσει» τα τελευταία χρόνια την πολιτική ελκυστικότητα του ίδιου του SPD. Κεντρικός αρμός των σχεδιαζόμενων τώρα παρεμβάσεων οι δημόσιες επενδύσεις για τον εκσυγχρονισμό των υποδομών, «για τις οποίες υπάρχει διασφαλισμένο δημοσιονομικό περιθώριο»: η θητεία Όλαφ Σολτς στο ΥΠΟΙΚ της απερχόμενης Κυβέρνησης Συνασπισμού CDU/SPD του δίνει την δυνατότητα να μιλά με κάποια πειστικότητα, εδώ.

Από πλευράς των Φιλελευθέρων, πέρα από την εξαρχής γνωστή διεκδίκηση κομβικού ρόλου στην δημοσιονομική διαχείριση – πράγμα που μεταφράζεται στην διεκδίκηση του ρόλου ΥΠΟΙΚ από τον Κρίστιαν Λίντνερ: όμως αυτά δεν λέγονται υψηλόφωνα στην τρέχουσα φάση διαπραγμάτευσης – κεντρική απαίτηση είναι η χρηματοδότηση οποιασδήποτε επεκτατικής πολιτικής να μην οδηγήσει σε αύξηση του χρέους. Έχει μεν οπισθοχωρήσει η πρόταξη μιας δημοσιονομικής πολιτικής με εμμονικά πλεονάσματα (το schwarze Null/ «μαύρο μηδέν» της εποχής Σώϋμπλε) , ωστόσο το όριο είναι η μη επιβάρυνση του χρέους. στην δε φορολογική πολιτική, η μη-επιβάρυνση της ανταγωνιστικότητας των δυναμικών μεσαίων επιχειρήσεων/του γερμανικού Mittelstand και των ελεύθερων επαγγελματιών.

Στα ζητήματα που έχουν να κάνουν με το «Μέλλον της Ευρώπης», και οι τρεις πολιτικοί σχηματισμοί που προσέρχονται σε Κυβέρνηση Συνασπισμού «φωτεινού σηματοδότη» δείχνονται σαφώς θετικοί. Όμως… του καθενός η ανάγνωση του Ευρωπαϊκού αύριο επιχρωματίζεται απ’ όσα μόλις είδαμε. Έτσι, για παράδειγμα, η σημαντική χαλάρωση του (υπό αναθεώρηση) Συμφώνου Σταθερότητας, ή η προσπάθεια να μονιμοποιηθεί το Ταμείο Ανάπτυξης (με κάποιον τρόπο), ή πάλιν η χρηματοδότηση των διαρθρωτικών χρηματοδοτήσεων του Προϋπολογισμού της ΕΕ με νέους ίδιους πόρους και η ανακατεύθυνση των δαπανών του, θα βρει μπροστά του Γερμανικές θέσεις αυτών των αποχρώσεων που καταγράψαμε.

Και οι σχέσεις Βερολίνου-Άγκυρας; Ας αφήσουμε νάρθει και να επέλθει η Καγκελάριος Μέρκελ μετά την πρόσκληση Μητσοτάκη που ακολούθησε το photo-opp Μέρκελ-Ερντογάν, και ξαναπιάνουμε το νήμα (με τους Πράσινους, πάντως, να έχουν καταγράψει διαφωνία για την πώληση υποβρυχίων στην Τουρκία).