Πόσο το σκηνικό της επίσκεψης Ερντογάν στην Κύπρο θα συμπαρασύρει τα Ελληνοτουρκικά;

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Η σκηνοθεσία της παρουσίας του Προέδρου Ερντογάν στην Κύπρο για να τιμήσει – οξύνοντας συνειδητά την συνολική κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο – την εισβολή του 1974 και την συνεχιζόμενη/εντεινόμενη κατοχή στο βόρειο τμήμα του νησιού συνεχίζεται και σήμερα.

Η πρώτη μέρα πήγε «χαμηλότερα» απ’ ό,τι είχε προαναγγελθεί, καθώς για παράδειγμα δεν υπήρξε παρουσία του στα Βαρώσια (με ενδεχόμενες πρόσθετες ανακοινώσεις για άνοιγμα της περιοχής υπό Τουρκοκυπριακή διοίκηση). Όμως, μιλώντας στην Βουλή των Κατεχομένων/ «Τουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου», ο Τούρκος Πρόεδρος έκανε ακόμη πιο ξεκάθαρη την επιλογή «δυο λαών/δεν ξεχωριστών Κρατών». συμβολικά, δε, υπογράμμισε αυτή την επιλογή προαναγγέλλοντας την οικοδόμηση Προεδρικού Μεγάρου και κτιρίου Βουλής σε περιοχή της κατεχόμενης Λευκωσίας, ώστε να τονισθεί η κρατική οντότητα της ΤΔΒΚ.

Πιο προσεκτική παρατήρηση της πρώτης ημέρας – που δεν περιέλαβε π.χ. αναφορές περί αναγνώρισης της ΤΔΒΚ από τρίτες χώρες, πέραν Τουρκίας, όπως το Αζερμπαϊτζάν, ούτε νέες ανακοινώσεις για έρευνες και γεωτρήσεις στην Κυπριακή ΑΟΖ (οι μέχρι τώρα δεν απέδωσαν κάτι αντίστοιχο της «Αφροδίτης» ή «Καλυψώ» πάντως), ούτε την επισημοποίηση βάσης για drones στο Λευκόνοικο ή ναυτικής βάσης στο Τρίκωμο όπως δια διαρροών φημολογούνταν – δείχνει ότι ο Ερντογάν είχε «δει» την μερίδα αντιρρήσεων μέρους των Τουρκοκυπρίων. Κόμματα της Αντιπολίτευσης καθώς και ο προκάτοχος του νυν Προέδρου Ερσιν Τατάρ, ο Μουσταφά Ακιντζή, είχαν επιλέξει να μην παραστούν στις τελετές. γι αυτό και ο Ερντογάν επέλεξε να θυμίσει ότι η Άγκυρα «έχει καταβάλει μεγάλο αντίτιμο για την στάση της στο Κυπριακό» – ευθέως αναφερόμενος στις Αμερικανικές αντιρρήσεις.

[Αντιθέτως, απέφυγε επιμελώς κάθε αναφορά στην στάση της ΕΕ, π.χ. την ρητή τοποθέτηση τής Προέδρου της Επιτροπής φον ντερ Λάϊεν: «Δεν θα δεχθούμε ποτέ, μα ποτέ ως ΕΕ μια λύση δυο Κρατών», ή πάλι την δήλωση της εκπροσώπου Τύπου της Επιτροπής, με αφορμή εμπλοκή σκαφών του Λιμενικού Τουρκίας-Κύπρου, «είναι απαράδεκτη οποιαδήποτε πράξη βίας στην Μεσόγειο»].

Εν αναμονή, ωστόσο, της δεύτερης ημέρας Ερντογάν στην Μεγαλόνησο και τυχόν πρόσθετων τοποθετήσεων από μερους του, μάλλον θα ήταν καλύτερα να σταθούμε – σοβαρά – στο πόσο γρήγορα οι Τουρκικές κινήσεις στρέφονται, παρόλες τις προσδοκίες για «ήρεμο καλοκαίρι» (ή μήπως… ακριβώς λόγω των προσδοκιών αυτών μετά την άμεση επαφή Μητσοτάκη – Ερντογάν στην Κορυφή του ΝΑΤΟ, στις Βρυξέλλες;), ευθέως προς την Αθήνα.

Αναφερόμαστε στην επίσημη αποστολή του Μονίμου Αντιπροσώπου της Τουρκίας στα Ηνωμένα Έθνη, πρώην ΥΠΕΞ Φεριντούν Σινιρλίογλου, εν συνεχεία προηγούμενης επιστολής με την οποία έθετε ενώπιον της διεθνούς κοινότητας το ότι αντικείμενο των διερευνητικών Ελλάδας-Τουρκίας δεν είναι δυνατόν να είναι μόνον η οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ, αυτήν την φορά έθεσε με έμφαση το θέμα της αποστρατικοποίησης των νησιών του Αιγαίου. Η Τουρκική θέση δεν είναι καινούργια, και παρευθύς απαντήθηκε από το Ελληνικό ΥΠΕΞ με την πάγια επιχειρηματολογία – ύπαρξη του διακηρυγμένου casus belli, αποβατικός στόλος στα Μικρασιατικά παράλια, επιθετική στάση της Τουρκίας, συν δικαίωμα άμυνας βάσει της Χάρτας των Ηνωμένων Εθνών. Πλην όμως ο χρονισμός της κινήσεως αυτής, μαζί και οι διατυπώσεις περί «συνεχιζόμενης κατάφωρης παραβίασης» των «επισήμων συμβατικών υποχρεώσεων» της Ελλάδας από τις Συνθήκες της Λωζάνης και των Παρισίων για αποστρατικοποίηση των νησιών ανεβάζει τους τόνους.

Αν, τώρα, συνδυάσει κανείς με την όλο και συχνότερη διαρροή – από Τουρκικής πλευράς – πληροφοριών/φημών περί αναζήτησης νέας βάσης για συνολική συζήτηση (η λέξη «Χάγη» δεν εμφιλοχωρεί στην φημολογία λόγω της γνωστής Τουρκικής άρνησης, αλλά δεν είναι και τόσο μακριά η αναφορά σε διεθνή δικαιοδοτικό ή διαιτητικό μηχανισμό…) για τα ΕλληνοΤουρκικά σε Αιγαίο και Ανατ. Μεσόγειο (=Καστελόριζο), δεν θα αργήσει να συναντήσει αναφορές στην βάση Ελληνικών συμφωνιών για χάραξη ΑΟΖ με Ιταλία και Αίγυπτο. Με την αποδοχή μειωμένης επήρειας όχι απλώς σε Διαπόντιες Νήσους και Στροφάδες, αλλά και σε Ρόδο, Κάρπαθο, Κάσο, ακόμη και Κρήτη (μηδενική επήρρεια της μικρονησίδας Χρυσή, νοτίως της Κρήτης).

Όπως και παλιότερα λεγόταν – όσο κι αν αυτό λησμονήθηκε – το continuum από Βόρειο Αιγαίο μέχρι Καστελλόριζο και Κύπρο είναι παρόν Κι αν δεν το θέλουμε, η Τουρκία είναι εδώ για να το επαναχαράξει.