40 χρόνια συμμετοχής στην ΕΟΚ/ΕΕ

20 χρόνια στο ευρώ

Διεθνής και Ευρωπαϊκή Πολιτική, τεύχος 50

Εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα 2021, σελίδες 318, τιμή εκδότη: 20,00

 

Το τεύχος Χειμώνα 2021-22 της Διεθνούς και Ευρωπαϊκής Πολιτικής συνεισφέρει μια συλλογική –διπλά επετειακή– αποτίμηση της παρουσίας της Ελλάδας στα ευρωπαϊκά πράγματα: στην ΕΟΚ/Ευρωπαϊκή Κοινότητα/ΕΕ και στην Ευρωζώνη, επί 40 και 20 χρόνια αντιστοίχως, με συντονιστή τον ακούραστο Σωτήρη Ντάλη. Προτάσσονται (αναμενόμενο) σειρά από επίσημες τοποθετήσεις: οι «Τρεις» των θεσμικών οργάνων της ΕΕ (Σάσολι, Μισέλ, φον ντερ Λάϊεν), ο Πρόεδρος του Εurogroup/συλλογικό κείμενο των μελών του Eurogroup, ο Μαργαρίτης Σχινάς, ο Κώστας Σημίτης. Με ενδιαφέροντα ρεαλισμό, οι Βάλντις Ντομπρόβσκις/Πάολο Τζεντιλόνι, οι «οικονομικοί» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καταθέτουν μια προσγειωμένη προσέγγιση στην οικονομία της ΕΕ «μετά την πανδημία»: Δεν διστάζουν να καταγράψουν μειονεκτήματα, τα οποία καθιστούν «πιο επείγουσες τις επενδυτικές ανάγκες» αλλά και «οξύνουν τις ανισότητες» (σε φόντο αυξημένου χρέους μετά τη διάθεση ενός 19% του ΑΕΠ για την κρίση του κορωνοϊού). Ζητούν με το κοινό τους άρθρο «την κατάθεση απόψεων και συνεισφορών προκειμένου να ανοίξει ευρύτερα η συζήτηση για τη συνέχεια» [Και μάλιστα πριν από την εισβολή στην Ουκρανία!]

Αλλά και η Κατερίνα Σακελλαροπούλου, παρεμβαίνοντας ως Πρόεδρος της Δημοκρατίας, συνδυάζει τις αναγκαίες αισιόδοξες προβολές στο ευρωπαϊκό μέλλον και το «η Ευρώπη δεν γυρίζει πίσω» με τη διαπίστωση ότι «στις σημαντικές ανασφάλειες του καιρού μας, βρήκε έρεισμα ένας λόγος αντιδραστικός, που υποτιμά το πολιτικό και πολιτισμικό κεφάλαιο της Ένωσης». Απευθύνει η ΠτΔ έκκληση για «συμπεριληπτικές πολιτικές», πλην όμως προσθέτει: «Όπως οι πατέρες [της ΕΕ] έδωσαν πνοή στην ανοικτή κοινωνία και την ελεύθερη αγορά, οι ηγέτες της σήμερα καλούνται να δώσουν ανάλογη έμφαση στην ασφάλεια και την προστασία των λαών της». Η απόλυτη μεταφορά της Europe qui protège στα καθ’ ημάς!…

Απ’ εκεί και πέρα, πάντως, μπορεί κανείς να ξεφυλλίσει μιαν ολόκληρη σειρά καταθέσεων σ’ αυτόν τον τόμο, άλλες τους περισσότερο προβλεπτές και άλλες λιγότερο αναμενόμενες. Έτσι, για παράδειγμα, δεν θα ξαφνιαστεί κανείς που ο Γιάννης Μανιάτης παραπέμπει στην παραβολή των… μωρών παρθένων προκειμένου να προσεγγίσει το Ευρωπαϊκό Ενεργειακό Δόγμα που τόσο, μα τόσο στηρίχθηκε σε υψιπετείς θεωρίες και προβολές επιθυμιών για ενάρετη πράσινη μετάβαση, ώστε μας έφεραν στο τωρινό αδιέξοδο (μετά μάλιστα την ουκρανική κρίση…), με την Επιτροπή να αρκείται σε «εργαλειοθήκες» που περιλαμβάνουν τα ήδη υπάρχοντα μέτρα: Ο ίδιος καταθέτει προτάσεις ριζοσπαστικές όπως για Ταμείο Εξισορρόπησης Τιμών Αερίου ή για επιτάχυνση της τεχνικής ωρίμανσης νέων μορφών αποθήκευσης ενέργειας. Ή πάλι, ο Πέτρος Στάγκος αναδεικνύει την απόφαση Weiss του Γερμανικού Συνταγματικού και την ασυμβατότητά της με τη στάση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου στο ναρκοπέδιο των (αυριανών) εξελίξεων στη Νομισματική Ένωση, μετά και την προσπάθεια αντιμετώπισης της πανδημίας· δηλαδή τη δύσκολη «συναναστροφή» του δικαίου με την πολιτική.

Άλλες πάλι επιλογές, να συσχετισθούν προσεγγίσεις της ευρωπαϊκής πορείας με ιστορικές φιγούρες που σφράγισαν την εν λόγω πορεία, προσφέρουν ευκαιρία επανεξέτασης των πολιτικών στερεοτύπων. Το στίγμα του Κωνσταντίνου Καραμανλή αλλά και του Βαλερί Ζισκάρ ντ’ Εστέν δίνει –σε δύο επάλληλες παρουσιάσεις– ο Ευάνθης Χατζηβασιλείου, ένα άγνωστο επεισόδιο διαδρομής της Ελλάδας των Μνημονίων. Ο Γ. Ευαγγελόπουλος θυμίζει την κίνηση «Support for Greece», όπου 22 διεθνούς αναγνώρισης επιστήμονες, με την υπογραφή του Harald zur Hausen της Χαϊδελβέργης (Νόμπελ Ιατρικής 2008), καθώς και τη συνάντηση του τελευταίου με τον Κάρολο Παπούλια, ως Προέδρο της Δημοκρατίας των πρώτων χρόνων της κρίσης.

Από εκεί και πέρα, προσεγγίζεται μια ολόκληρη βεντάλια θεμάτων που συνθέτουν και την ελληνική συμμετοχή στην ΕΕ και στην Ευρωζώνη: οικονομική ενσωμάτωση, Ευρωπαϊκά Ταμεία, προσφυγικό/μεταναστευτικό, Brexit… Για να κλείσει με μια διερεύνηση του πώς η «πολιτική ιδιότητα» των ατόμων επιχειρεί να εκφρασθεί στο πλαίσιο μηχανισμών περιφερειακής ολοκλήρωσης όπως η ΕΕ: ξετυλίγει το νήμα η Βέρα Σπυράκου.

Συνολικά, μια ενδιαφέρουσα ανασκόπηση της διπλής επετείου.

ΑΔΠ